آیا ابتلای دوباره به کروناویروس ممکن است؟ دیگر پرسشهای مورد توجه

بیماری ناشی از کروناویروس تازه (SARS-CoV-2)، کووید-19، نخست در دسامبر 2019 دیده شد و از آن زمان جهان را درگیر کرد. تا مارس 2021، حدود 120 میلیون مورد کووید-19 در جهان گزارش و بیش از 90 میلیون نفر بهبود یافته بودند. آیا کسانی که بهبود یافتهاند، ممکن است دوباره به کروناویروس تازه (SARS-CoV-2) آلوده و به کووید-19 مبتلا شوند؟
در 10 سپتامبر 2020، به گفتهٔ مرکز کنترل و پیشگیری بیماری آمریکا (US-CDC)، تا آن روز گزارشی تأییدشده از ابتلای دوباره در 3 ماه پس از عفونت به SARS-CoV-2 وجود نداشت.
بهدلیل کمبود دادهٔ انسانی، میمونهای رزوس را 28 روز پس از عفونت نخست دوباره در معرض همان سویه گذاشتند و عفونت تکراری رخ نداد.
بااینحال در 21 سپتامبر 2020، CDC اروپا گزارشی دربارهٔ ابتلای دوباره به SARS-CoV-2 منتشر کرد.
ابتلای دوباره به بیماری کروناویروس
در بیشتر ویروسهای تنفسی، از جمله کروناویروسهای انسانی، تکرار عفونت دیده میشود. عفونت مجدد با ویروس تنفسی ممکن است به این موارد وابسته باشد:
- ضعف یا کاهش پاسخ ایمنی اولیه،
- عفونت مجدد با ژنوتیپ / نوعی دیگر،
- تغییر بار ویروسی ویروسها.
پس از همهگیری SARS-CoV-1 و MERS-CoV (کروناویروس نشانگان تنفسی خاورمیانه)، در بازماندگان تا بهترتیب 24 و 34 ماه آنتیبادیهای مشخص ضدکروناویروس یافت شد. خطر ناچیز مواجههٔ دوباره، امکان توصیف بالینی ایمنی علیه عفونت مجدد را فراهم نکرد.
جدول زیر اطلاعات خلاصهای دربارهٔ ویروسهای تنفسی مختلف دارد.
در کروناویروسهای همهگیرساز، ایمنی وضعیتی گذرا از چند ماه تا چند سال نشان داده شده و عفونت مجدد پس از عفونت طبیعی و آزمایشی گزارش شده است. تصور میشود پاسخ ایمنی پس از عفونت طبیعی کامل نباشد و احتمال عفونت مجدد وجود داشته باشد.
در حال حاضر، پلتفرمهایی مانند واکسنهای RNA و ناقل ویروسی که برای کووید-19 آزموده میشوند، برای ایجاد پاسخ آنتیبادی و سلول T طراحی شدهاند. اما واکسنهای زیرواحدی با ازبینبردن اثر سلولهای T مؤثر فعال و سلولهای T حافظه، بیشتر به پاسخ آنتیبادی محدودند.
در 90 روز پس از شروع علائم، کووید-19 عودکننده و PCR دوبارهمثبت چه معنایی دارند؟
برخی مقالات، پس از آزمایش منفی و بهبود بالینی، موارد SARS-CoV-2 با آزمایش PCR دوبارهمثبت یا علائم سازگار با کووید-19 را توصیف کردهاند. این موارد تا 90 روز پس از بیماری حاد گزارش شدند و شاید بیش از عفونت مجدد واقعی، بازتاب بیماری بالینی ماندگار یا عودکننده با انتشار ویروسی پایدار / نوسانی باشند. دیگر عفونتهای ویروسی یا فوقعفونت باکتریایی / قارچی نیز در حضور RNA باقیماندهٔ SARS-CoV-2 میتوانند حملهٔ همزمان علائم را توضیح دهند. همچنین نتایج مثبت ضعیفِ تکراری PCR (آستانهٔ چرخه (Ct) > 35) احتمالاً ویروس غیرتکثیرشونده، نه عفونت فعال واقعی را نشان میدهند.
در دادههای بزرگ چین، میانهٔ بستری کووید-19 برابر 22 روز گزارش شد. برای بیماران بستری، میانهٔ انتشار ویروس بهمدت طولانیِ 20 تا 37 روز گزارش شد. گزارشهای دیگر انتشار ویروس از نمونهٔ تنفسی فوقانی را تا 12 هفته یافتند. به گفتهٔ CDC، PCR مثبت طی 90 روز احتمالاً بیشتر انتشار طولانیمدت است تا عفونت مجدد. اما ویروس تکثیرپذیر تا 10 – 20 روز بهندرت شناسایی میشود و حتی در کووید-19 شدید اغلب پس از آن نیز یافت شده است. در بیماران با ایمنی سرکوبشده این مدت طولانیتر گزارش شده. افزون بر انتشار طولانی، PCR دوبارهمثبت در %14-17 ترخیصشدگان توصیف شده است.
عفونت مجدد کووید-19
در هنگکنگ گزارش شد بیماری پس از حملهٔ نخستِ علامتدار کووید-19، در فاصلهٔ 142 روز، بدون علامت آزمایش PCR مثبت SARS-CoV-2 داشت. این مورد عفونت مجدد SARS-CoV-2 توصیف شد.
موارد احتمالی دیگری نیز در آمریکا گزارش شد. در آنها بیماری پس از حملهٔ نخست کووید-19 و حدود 2 ماه بعد، در پی مواجههٔ دوباره در خانه شدیدتر ظاهر شد. توالییابی ژنوم چند تغییر احتمالی میان ویروسِ حملههای جداگانه یافت و موارد عفونت مجدد توصیف شدند.
برای ایمنی محافظ علیه عفونت مجدد SARS-CoV-2، هم ایمنی هومورال و هم ایمنی با واسطهٔ سلولی لازم است. معلوم نیست آیا بیشتر مبتلایان پاسخ حافظهٔ ایمنی کافی و پایدار، مانند آنتیبادی خنثیکننده و سلول حافظه، ایجاد میکنند یا نه.
در زیر سناریوهای مختلف شدت کووید-19 تصویر شدهاند.
پژوهشهای بلندمدتِ ماندگاری پاسخ آنتیبادی IgG اختصاصی SARS-CoV و MERS-CoV برای بیش از 1 سال پس از عفونت، کاهش آن در طول زمان را یافتهاند. اما وجود آنتیبادی لزوماً برابر ایمنی محافظ نیست، بهویژه اگر فعالیت خنثیکنندگی آن نامعلوم، پایین یا غایب باشد. برای SARS-CoV-2، برخی مطالعات پیشین کاهش سریع پاسخ آنتیبادی پس از 90 روز را گزارش کردند. بااینحال پژوهش تازهتر با پیگیری طولانیتر، ثبات آنتیبادی طی 4 ماه را نشان داد.
کووید-19 جهشیافته
چند دودمان متفاوت SARS-CoV-2 با نیای مشترک و زیرگروههایشان با شیوع جغرافیایی متفاوت شناسایی شدهاند. هزاران گونهٔ متمایز ویروس با جهشهای گوناگون، شامل بیش از 400 تغییر در پروتئین اسپایک، گزارش شده است. ممکن است فشار ایمنی، گونههای تازهای را انتخاب کند که از پاسخ ناشی از عفونت قبلی بگریزند.
یادداشت: واریانت، جهشهایی است که هویت کلی ویروس را عوض نمیکنند. سویه، جهشهایی است که به ویروس هویتی دیگر میدهند؛ یعنی اگر چنین شود، همهچیز از ابتدا شروع میشود. هر تغییر نوکلئوتیدی الزاماً به معنی متفاوتشدن ویروس نیست.
قطعی نیست عفونت مجدد شدیدتر باشد یا خفیفتر. شدت بیشتر ممکن است ناشی از تقویت وابسته به آنتیبادی، شدت واریانت / سویه یا مادهٔ بهکاررفته در واکسن باشد. مشاهدهٔ موارد شدیدتر همچنین ممکن است سوگیری انتخاب بهسوی آزمایش موارد علامتدار را نشان دهد. سیر خفیفترِ عفونت مجدد با آغاز پاسخ ایمنی تطبیقی در حملهٔ نخست توضیح داده شد.
CDC اروپا برای ارزیابی عفونت مجدد در موارد قبلاً تأییدشدهٔ کووید-19 فلوچارتی پیشنهاد میکند؛ اما ارزیابی شامل آزمایشهای در دسترسنبودنی مانند توالییابی کل ژنوم و تحلیل فیلوژنتیک است (خلاصه در جدول زیر).
|
متغیر |
عفونت مجدد تأییدشده |
عفونت مجدد بالینی (a) |
عفونت مجدد همهگیرشناختی |
|
علائم بالینی |
علائم بالینی مشخص |
علائم بالینی مشخص |
بیعلامت / علامتدار |
|
PCR (یکی باید انجام شود) |
مثبت |
مثبت |
مثبت |
|
کشت ویروس (یکی باید انجام شود) |
مثبت |
مثبت |
مثبت |
|
فاصله از عفونت نخست |
> 90 روز (b) |
|
|
|
اقدامات جداسازی |
توصیهشده |
توصیهشده |
توصیهشده |
|
یافتههای تکمیلی |
توالی RNA ویروسی دو حمله، انواع متفاوت را نشان میدهد |
عامل خطر همهگیرشناختی (مواجههٔ شناختهشده یا همهگیری)، بدون علت دیگر |
عامل خطر همهگیرشناختی (مواجههٔ شناختهشده یا همهگیری)، بدون علت دیگر |
(a) علائم بالینی مشخص بیماری کروناویروس 2019 (کووید-19).
(b) اگر بهبود با مواجههٔ شناختهشدهٔ فعلی کووید-19 و دو PCR منفی پیاپی اثبات شده باشد، فاصلهٔ کمتر از 90 روز نیز قابل بررسی است.
تشخیص تأییدشدهٔ عفونت مجدد SARS-CoV-2 به این موارد نیاز دارد
- تأیید حملهٔ نخست واقعی؛ تعیین بار ویروسی حملهٔ اول لازم است. در صورت امکان، آزمایش دوبارهٔ نمونهٔ اولیه نشان داده شود. (Ct > 35 ممکن است بیش از عفونت واقعی، آلودگی احتمالی نمونه را نشان دهد.)
- شواهد عفونت مجدد با Ct >35 در دو آزمایش مثبت SARS-CoV-2 RT-PCR در زمانهای متفاوت. (یا شواهد تکثیر ویروس با کشت سلولی یا شناسایی RNA زیرژنومی)
- تأیید عفونت با دو سویهٔ فیلوژنتیکی متفاوت از راه توالییابی پُربازدهٔ سازگار با همهگیرشناسی محلی. (شواهد دو واریانت ویروسی متفاوت با هر تغییر توالی میان دو حمله)
یادداشت: بین دو حمله باید دستکم یک و ترجیحاً دو RT-PCR منفی روی دو نمونهٔ جداگانه ثبت شود.
- موضوع مرتبط: پیامدهای بلندمدت عفونت کووید-19 کداماند؟ 50 علامت
کووید-19 عودکننده
- کووید-19 عودکننده (در متون با «recrudescence»، «recurrence» یا «فعالشدن مجدد» توصیف میشود) یعنی عود بالینی علائم سازگار با کووید-19، همراه RT-PCR مثبت / پایدار در 90 روز پس از عفونت نخست، با پشتیبانیِ نبود مواجههٔ همهگیرشناختی یا وجود علت دیگر بیماری.
- کشت ویروس ممکن است مثبت باشد.
- نشاندادن همان سویه با توالییابی کل ژنوم میتواند این وضعیت را قطعی از عفونت مجدد جدا کند. بنابراین برای تصمیم دربارهٔ ارزیابی این موارد جهت جداسازی، پژوهش بیشتری لازم است.
مثبتشدن دوبارهٔ SARS-CoV-2 RT-PCR
- مثبتشدن دوبارهٔ SARS-CoV-2 RT-PCR، مثبتشدن آزمایش پس از نتایج منفی در بیمار بیعلامت، طی 90 روز پس از حملهٔ نخست است.
- این موارد به احتمال زیاد نشاندهندهٔ ویروس تکثیرشونده نیستند و به جداسازی نیاز ندارند.
- بار ویروسی پایین معمولاً ویژگی مثبتشدن دوباره است.
نتیجه
ماههای آینده احتمالاً ابعاد عفونت مجدد را روشن میکنند. خوشبختانه تا امروز ظاهراً رخدادی نادر است. برای تعریف دقیقتر بر پایهٔ فاصلهٔ زمانی، تغییر ژنتیکی و وضعیت سرولوژی، پژوهش بیشتر لازم است.
موضوعات مرتبط
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.