آزمایش کروناویروس چگونه انجام می‌شود؟ انواع PCR و آزمایش تشخیص سریع چیست؟

در ویدیو، عامل بیماری COVID-19، کروناویروس جدید (SARS-CoV-2) و آزمایش‌های تشخیصی آن، انواعشان، شرایط و نحوه انجام و چگونگی تفسیر نتایج را می‌توان دید.

آزمایش کروناویروس (COVİD-19) چگونه انجام می‌شود؟

فقط 31 دسامبر 2019، چین موارد «ذات‌الریه با علت نامعلوم» را به سازمان جهانی بهداشت (WHO) گزارش کرد؛ 70 روز بعد، به علت بیماری کروناویروس جدید که COVID-19 نام گرفت، سازمان در 11 مارس همه‌گیری اعلام کرد. اکنون COVID-19 به‌عنوان بیماری تنفسی ویروسی جدید که همه گروه‌های سنی را در جهان درگیر می‌کند، میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار داده است.

برای کنترل این بیماری و کاهش آثار نامطلوبش 3 گزینه داریم:

1. انجام هرچه بیشتر آزمایش تشخیصی و جداسازی بیماران،
2. افزایش فاصله اجتماعی / تا حد ممکن ماندن در خانه و
3. رعایت بهداشت / شستن دقیق دست‌ها و غیره.

در میان این 3 قاعده، کمترین آگاهی درباره آزمایش‌های تشخیص کروناویروس وجود دارد.

شکل 1: در زیر آزمایش‌های تشخیص SARS-CoV-2 و خلاصه سازوکار آسیب ایمنی ناشی از آن نشان داده شده است.

برای تشخیص کروناویروس جدید با نام SARS-CoV-2 دو نوع اصلی آزمایش وجود دارد:

1. واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (Polymerase Chain Reaction = PCR) و
2. آزمایش‌های تشخیص سریع

آزمایش PCR، آزمایشی است که در نمونه نازوفارنکس (سواب حلق بینی و بینی)، ژنوم ویروس را بررسی می‌کند؛ این ژنوم برای کروناویروس RNAاست. این فرایند 45 - 90 dk طول می‌کشد. به آن آزمایش تشخیص مولکولی نیز گفته می‌شود. در آزمایش‌های تشخیص سریع در مقابل، ویروس از نظر آنتی‌ژنها یا پاسخ انسانی به ویروس توسط سامانه ایمنی تولیدشده، یعنی پادتن‌ها بررسی می‌شود. آزمایش تشخیص سریع هم با سواب حلق بینی و بینی و هم با خون انجام می‌شود. در سواب، آنتی‌ژن ویروس جست‌وجو می‌شود؛ در خون، پادتن‌های ایجادشده علیه ویروس بررسی می‌شوند.

شکل 2: در زیر انواع آزمایش کروناویروس و نمونه مورد استفاده هر یک دیده می‌شود.

برای شناسایی عامل بیماری COVID-19، یعنی ویروس SARS-CoV-2، «استاندارد طلایی»، یعنی دقیق‌ترین نتیجه، متعلق به PCR است. چون آزمایش سریع از آزمایش‌های مولکولی کنونی، یعنی PCR، کمتر قابل اعتماد است، بیشتر به‌عنوان آزمایش غربالگری استفاده می‌شود. تاکنون در کشور ما فقط PCR انجام می‌شد، اما با PCR نمی‌توان در یک روز تعداد بسیار زیادی آزمایش انجام داد. بنابراین به‌کارگیری آزمایش‌های غربالگری سریع نیز مطرح است. ابتدا آزمایش سریع انجام می‌شود و برای افراد مثبت، جهت نتیجه قطعی آزمایش مولکولی انجام می‌شود. با اجرای آزمایش سریع، تا حد ممکن آزمایش بیشتری انجام خواهد شد.

شکل 3: در زیر، در سیر طبیعی بیماری COVID-19، نشانگر زیستیها، تغییرات RNA و آنتی‌ژن ویروس و پادتن‌های تولیدشده توسط سامانه ایمنی انسان علیه ویروس (IgM و IgG) در طول زمان دیده می‌شوند.

جدول 1: در زیر تفسیر بالینی نشانگرهای زیستی کروناویروس بر اساس سناریوهای متفاوت دیده می‌شود.

چه کسانی باید آزمایش کروناویروس بدهند؟

اکنون بدون شرط بازگشت از خارج یا تماس با فرد بازگشته از خارج، اگر تب، سرفه و تنگی نفس دارید و آبریزش بینی ندارید ممکن است ویروس داشته باشید. همه افراد این گروه باید آزمایش شوند. در مقابل، بیشتر مبتلایان به کروناویروس جدید بیماری را بدون علامت می‌گذرانند، ولی در این دوره نیز انتقال‌دهنده‌اند. بنابراین واقعیت دیگر این است که برای آزمایش کروناویروس نباید منتظر بروز نشانه ماند. اما اکنون نظام‌های سلامت ظرفیت آزمایش این همه فرد را ندارند. در این وضعیت اهمیت افزایش فاصله اجتماعی و ماندن در خانه دوباره آشکار می‌شود! تا زمانی که مبتلایان به کروناویروس به رفت‌وآمد در جامعه و خیابان ادامه دهند، کنترل ویروس ممکن نیست. همه افراد در تماس با آزمایش‌مثبت‌ها باید بدون توجه به داشتن یا نداشتن علامت آزمایش شوند. هرچه سریع‌تر آزمایش و زودتر تشخیص دهیم، از انتقال از افراد مثبتِ هنوز بی‌علامت به دیگران جلوگیری و سرعت انتشار را کنترل می‌کنیم.

آزمایش کروناویروس جدید (SARS-CoV-2) در ترکیه کجا انجام می‌شود؟

همه بیمارستان‌های دولتی و خصوصی می‌توانند از بیمار نمونه بگیرند. اما نمونه‌ها برای آزمایش به آزمایشگاه‌های تعیین‌شده توسط وزارتخانه فرستاده می‌شوند.

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) آزمایش PCR با نتیجه سریع‌تر را تأیید کرد

شکل 3: در زیر، FDAدر 21 مارس تأیید کرده است؛ Xpert Xpress نحوه کار سامانه PCR دیده می‌شود. این سامانه تشخیصی بر یک روش سریع و آسان‌کاربرد آزمایش تکثیر اسید نوکلئیک استوار است.

سامانه Xpert Xpress ابتدا ویروس را از نمونه‌های ارائه‌شده جدا می‌کند. سپس با امواج صوتی سونیکاسیون ماده ژنومی ویروس را جداسازی می‌کند. سرانجام با واکنش زنجیره‌ای پلیمراز این ماده ژنومی را سریع تکثیر می‌کند. در این فرایند نواحی ویروس با بیشترین ارتباط بالینی شناسایی می‌شوند. آزمایش می‌تواند در زمانی کوتاه مانند 45 دقیقه نتیجه دهد. پزشکان حتی در مطب خود نیز می‌توانند آن را انجام دهند.

FDA آزمایش غربالگری سریع Abbott با نتیجه در 5 دقیقه را تأیید کرد

FDA اعلام کرد برای شناسایی کروناویروس جدید (SARS-CoV-2)، آزمایشی که اسید نوکلئیک ویروس را تشخیص می‌دهد و ظرف چند دقیقه نتیجه مثبت و در 13 دقیقه نتیجه منفی می‌دهد، در 28 مارس مجوز استفاده اضطراری صادر کرده است. آزمایش قابل‌حمل روی پلتفرم Abbott ID NOW انجام می‌شود. ID NOW سامانه‌ای سریع، دستگاه‌محور و هم‌دما برای تشخیص کیفی بیماری‌های عفونی است. فناوری تکثیر هم‌دمای اسید نوکلئیک در چند دقیقه نتیجه مولکولی می‌دهد و به پزشکان امکان تصمیم بالینی مبتنی بر شواهد هنگام مراجعه بیمار را می‌دهد.

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید