آیا می‌توان با مداخله در سلول‌های بنیادی مغز، پیری را کند کرد؟

بر اساس مقاله‌ای حاصل کار دانشکده داروسازی آلبرت اینشتین که در مجله Nature منتشر شده، سلول‌های بنیادی موجود در ناحیه هیپوتالاموس مغز ممکن است یکی از عوامل تعیین‌کننده سرعت پیری باشند. با یافته‌های به‌دست‌آمده در موش‌ها تلاش می‌شود راه برای درمان بیماری‌های ناشی از پیری باز شود.

هیپوتالاموس ناحیه‌ای از مغز است که رشد، تکامل، نوسازی و سوخت‌وساز بدن را تنظیم می‌کند. پیش‌تر در مطالعه‌ای در سال 2013، پژوهشگران دریافته بودند که سلول‌های بنیادی عصبی هیپوتالاموس در پیری نقش دارند. در آن مطالعه دیده شده بود که با بالا رفتن سن، تعداد این سلول‌های بنیادی عصبی در هیپوتالاموس کاهش می‌یابد و این اندیشه مطرح شده بود که این کاهش، پیری را سرعت می‌بخشد. آیا با تولید سلول‌های بنیادی تازه می‌شد پیری را کند کرد؟

در پژوهش دیگری چرخه طبیعی زندگی یک موش سالم بررسی شد. گزارش شد که در موش بالغ، یعنی موش 10 ماهه، طی چند ماهی که باید علائم طبیعی پیری آغاز شوند، سلول‌های بنیادی تولیدشده توسط هیپوتالاموس کاهش یافتند و نشانه‌های قابل مشاهده پیری ظاهر شدند. در ادامه پژوهش، این پرسش مطرح شد که آیا پیری موش فقط به از دست رفتن سلول‌های بنیادی یادشده وابسته است؛ پژوهشگران سلول‌های بنیادی یک موش میان‌سال را پیش از ظاهر شدن علائم پیری از بدن جدا و آن را پیگیری کردند. در نتیجه این پژوهش، گروه پژوهشی مشاهده کرد موشی که سلول‌های بنیادی‌اش جدا شده بودند، سریع‌تر از دیگر موش‌های آزمایش پیر شد و زودتر مرد.

اما برخلاف این آزمایش، آیا افزودن سلول‌های بنیادی هیپوتالاموسی اضافی به سلول‌های بنیادی موجود می‌توانست اثری در جهت کند کردن پیری ایجاد کند؟ برای تعیین این موضوع، سلول‌های بنیادی هیپوتالاموسی اضافی به مغز موش‌های آزمایش افزوده شدند و در پایان آزمایش مشخص شد پیری در این موش‌ها کند شده یا روند آن به میزان چشمگیری به عقب برگشته است.

دکتر چای و گروهش دریافتند که سلول‌های بنیادی هیپوتالاموسی در مغز موش‌های زنده آزمایش در مقابله با پیری مؤثرند. مشاهده شد که سلول‌های بنیادی با استفاده از میکروRNAاز پیری جلوگیری می‌کنند. میکروRNAها در تنظیم فعالیت ژن‌ها نقش دارند. سلول‌های بنیادی هیپوتالاموسی، miRNAها را درون کیسه‌هایی به نام اگزوزوم به مایع مغزی‌نخاعی می‌فرستند.

پژوهشگران miRNAهایی را که از موشی سالم و جوان گرفته بودند به هیپوتالاموس گروه‌های بالغ معمولی و بالغ پیر تزریق کردند. آنها دیدند این ذرات در هر دو گروه موش اثری تأخیر‌دهنده بر پیری، تقویت‌کننده قدرت و هماهنگی عضلانی، کمک‌کننده به اجتماعی شدن و افزایش‌دهنده استقامت و توانایی‌های شناختی دارند.

پژوهشگران در حال حاضر با بررسی این miRNAها، سامانه‌های سلول بنیادی مرتبط با آنها و شکل‌های احتمالی استفاده درمانی، برنامه دارند آنها را در درمان بیماری‌های مرتبط با پیری بیازمایند.