بهترین رژیم شیمی‌درمانی آغازین سرطان معده چیست؟

سرطان معده در کشور ما مانند جهان در میان 5 سرطان شایع است و در تشخیص پیشرفته طول عمر را بسیار کوتاه می‌کند. بنا به طبیعت بیماری، هنگام تشخیص یا موضعی پیشرفته است یا به اندام دیگر منتشر شده (متاستاز). در کشور ما نزدیک سه‌چهارم سرطان‌های معده در همین مرحله متاستاتیک تشخیص می‌گیرند.

درمان سرطان معده موضعی پیشرفته یا متاستاتیک بسیار دشوار است. در 20-30 سال گذشته از چند داروی اصلی فراتر نرفته‌ایم. پس از دهه 2000 دیدیم بخشی از سرطان معده مانند پستان گیرنده ویژه سطح سلول به نام Her2 دارد؛ سرطان معده Her2 مثبت حدود %20 کل است.

در سرطان معده غیرقابل جراحی به دلیل پیشرفت موضعی یا متاستاز، حتماً باید فرصت درمان هدفمند موسوم به داروی هوشمند مرتبط با Her2 مثبت را مشخص کنیم. اگر Her2 مثبت باشد، رژیم شیمی‌درمانی شناخته‌شده امروز با اثر افزایش طول عمر داده می‌شود.

رژیم شیمی‌درمانی از 3 دارو تشکیل می‌شود:

1. سیس‌پلاتین، آنالوگ پلاتینی شناخته‌شده از سال‌ها پیش،
2. 5-فلورواوراسیل (5FU) و 
3. داروی هوشمند هدف‌گیرنده Her2 با ماده مؤثره تراستوزوماب، معروف به Herceptin در جهان

مطالعات تاکنون به‌ویژه در 5 سال اخیر، مصرف هرسپتین را در سرطان معده Her2 مثبت استاندارد کرده‌اند.

درباره بهترین درمان %80 سرطان‌های معده، یعنی بیماران Her2 منفی، بحث وجود دارد

سیس‌پلاتین و 5-فلورواوراسیل سال‌ها در درمان معده استفاده شده‌اند. افزودن دوستاکسل از گروه تاکسان به این دو، کمک جدی به طول عمر بیماران Her2 منفی، اکثریت سرطان معده، کرده است. اما درمان سه‌گانه (دوستاکسل+سیس‌پلاتین+5FU = DCF) با عوارض، پزشک را دچار مشکل و مدیریت را دشوار کرده و کیفیت زندگی بیمار را کاهش داده است. در این سردرگمی، مصرف سه‌گانه با مدت کوتاه‌تر و دوز کمتر، DCF تعدیل‌شده نام گرفت و اجرای تازه‌ای مطرح شد. مطالعات چند سال اخیر نشان دادند اجرای سه‌گانه در مدت کوتاه، فواصل مکرر و دوز پایین عوارض کمتری دارد.

شماره ژانویه 2015 مجله معتبر Gastric Cancer این موضوع بحث‌برانگیز را جدی بررسی کرد. در مطالعه مقایسه‌ای، درمان کلاسیک معده یعنی رژیم دوگانه سیس‌پلاتین-5FUبا رژیمی مقایسه شد که کاهش شدید کیفیت زندگی نمی‌داد، دوز کمتر داشت و به جای هر 3 هفته، هر 14 روز داده می‌شد؛ رژیم سه‌گانه (DCF تعدیل‌شده) موضوع این مقایسه بود.

باور داریم نتیجه حتی پژوهشگران را شگفت‌زده کرد. اجرای ترکیب سه‌گانه با دوز کم هر 14 روز، نسبت به شیمی‌درمانی کلاسیک بقا را به‌وضوح افزایش داد.

این نتیجه برای جامعه انکولوژی به‌ویژه در این تصمیم دشوار راهگشاست. البته جزئیات نشان داد همه دریافت‌کنندگان DCF تعدیل‌شده مرحله 4. نبودند و حدود یک‌سوم بیماری موضعی پیشرفته داشتند که پرسش ایجاد کرد؛ اما موفقیت نهایی را تحت‌الشعاع قرار نداد.

از این پس راهبرد ما نیز برای بیماران سرطان معده غیرقابل جراحی به علت متاستاز یا پیشرفت موضعی، آغاز با رژیم DCF تعدیل‌شده خواهد بود که افزایش بقا و عوارض کمتر آن شناخته شده است. با این حال فراموش نشود برای درمان فردی حتماً باید میزان گیرنده Her2 در بیماران معده بررسی شود.