چرا به واکسن به‌اصطلاح مؤثر سرطان کوبا این‌قدر علاقه نشان می‌دهیم؟

تقریباً هر 6 ماه یک‌بار، واکسن سرطان کوبا موضوع خبری پرسروصدا در رسانه‌ها می‌شود و ما نیز کارمان را کنار می‌گذاریم و با این پرسش که «آیا پژوهش تازه‌ای در این باره منتشر شده؟» شروع به تحقیق می‌کنیم. این بار تحقیق فقط چند ساعت طول کشید، زیرا پژوهش تازه یا شاهد علمی جدیدی وجود ندارد! تازگی ماجرا این است: زبان خبرها تغییر کرده و این کار کاملاً به رویدادی به نام «گردشگری سلامت کوبا» تبدیل شده است.

واکسن‌های سرطان کوبا همچنان سرطان‌ها را درمان نمی‌کنند

آخرین پژوهش درباره واکسن سرطان کوبا در ژانویه 2018 منتشر و در کوبا انجام شده است. طبق نتایج آن نیز واکسن‌های CIMAvax-EGF (واکسن آنتی‌ژنی) یا VAXIRA (آنتی‌ایدیوتایپ)، در مقایسه با درمان‌هایی که اکنون داریم (شیمی‌درمانی‌ها، داروهای هوشمند، فناوری‌های پیشرفته پرتودرمانی و ایمنی‌درمانی‌های بسیار جدیدتر)، تقریباً به اندازه ریختن ادکلن روی دندان پوسیده مؤثرند: بهترین میانه بقای گزارش‌شده همچنان از 11 ماه فراتر نرفته است.

سازوکار اثر CIMAvax-EGF و VAXIRA چیست؟

1. CIMAvax نوعی واکسن آنتی‌ژنیاست. واکسن‌های آنتی‌ژنی با استفاده از پروتئین‌ها یا بخش‌هایی از پروتئین‌های معین روی سطح سلول سرطانی، هدفشان فعال کردن دستگاه ایمنیاست. آنتی‌ژن‌های سرطان همچنین با مولکول‌هایی آمیخته می‌شوند که عملکرد بهتر واکسن را ممکن می‌کنند. این مولکول‌ها ادجوانت نام دارند. ادجوانت‌ها به بدن کمک می‌کنند سلول‌ها را بیگانه بشناسد و پاسخ ایمنی ایجاد کند. از نمونه‌های ادجوانت می‌توان سیتوکین‌ها (اینترلوکین 2) را نام برد.

پرکاربردترین واکسن کوبا، CimaVax-EGF نیز واکسن سرطان از همین دسته است. در این واکسن، مولکول EGF (آنتی‌ژن) با ادجوانت‌ها غنی و به بیمار تزریق می‌شود. در مقابل، هدف ایجاد پاسخ ایمنی در بیمار از راه سلول‌های ارائه‌کننده آنتی‌ژن و تولیدکنندگان آنتی‌بادی، یعنی سلول‌های B است. EGF به گیرنده خود که به‌ویژه روی سطح برخی سلول‌های سرطان به‌وفور وجود دارد (EGFR)، متصل می‌شود. تلاش می‌شود آنتی‌بادی‌هایی که واکسن تولیدشان را تحریک کرده است، به این EGF متصل شوند و مانع ارسال پیام رشد و تکثیر از گیرنده EGFR به سلول سرطانی شوند.

برخی واکسن‌های آنتی‌ژنی فقط ایجاد پاسخ ایمنی علیه نوع مشخصی سرطان را فراهم می‌کنند. پژوهش‌های سال‌های اخیر درباره شناخت سریع‌تر آنتی‌ژن‌ها توسط دستگاه ایمنی و گردآوردن بیش از یک آنتی‌ژن در یک واکسن هستند.

2. VAXIRA نوعی واکسن آنتی‌بادی آنتی‌ایدیوتایپاست. واکسن‌های آنتی‌بادی آنتی‌ایدیوتایپ، آنتی‌بادی‌هایی هستند که برای تقلید آنتی‌ژنی معین تولید شده‌اند. برخی آنتی‌ژن‌های اختصاصی سرطان (مانند گلیکولیپیدها) روی سطح سلول سرطانی توسط دستگاه ایمنی دیده نمی‌شوند. برای دیده شدن این ساختارها توسط دستگاه ایمنی، آنتی‌بادی‌های آنتی‌ایدیوتایپِ تقلیدکننده آن‌ها که در آزمایشگاه ساخته شده‌اند، به‌عنوان واکسن سرطان آزموده می‌شوند. این واکسن‌ها با فعال کردن دستگاه ایمنی، تولید آنتی‌بادی بدن علیه سلول‌های سرطانی را فراهم می‌کنند. به بیان دیگر مانند آنتی‌ژن سلول سرطانی عمل می‌کنند. هنگام تزریق، امکان شناسایی آنتی‌ژن‌های روی سلول سرطانی را برای دستگاه ایمنی فراهم می‌کنند.

نقدهای علمی واکسن‌های تولیدشده توسط کوبا

باید با تأکید گفت واکسن‌های CIMAvax و VAXIRA وعده درمان قطعی سرطان ریه نمی‌دهند. تولیدکنندگان واکسن نیز به‌ویژه بر این نکته تأکید دارند.

• این واکسن‌ها مستقیماً سلول سرطانی را هدف نمی‌گیرند؛ هدف آن‌ها مولکول‌هایی است که به رشد، تکثیر و متاستاز سرطان کمک می‌کنند، یعنی EGF و NeuGcGM3. به همین دلیل هدف اصلی واکسن، تبدیل سرطان ریه به «بیماری مزمن» است.
• پاسخ ایمنی ارائه‌شده توسط واکسن از راه سلول‌های اصلی دستگاه ایمنی (سلول T، سلول‌های NK و ماکروفاژهانیست)، بلکه از راه آنتی‌بادی‌هاست؛ به این دلایل، فایده‌ای بسیار کوتاه‌مدت دیده می‌شود. همچنین ایمنی‌زایی ضعیفی ایجاد می‌کند. افزون بر این، نوع سلول غیرکوچکِ سرطان ریه آنتی‌ژن‌های فراوانی دارد. از این رو اثر درمانی این واکسن که فقط یک آنتی‌ژن را هدف می‌گیرد، کم است. سرطان‌های ریه از انواعی هستند که ریز‌محیط تومور در آن‌ها بسیار اثرگذار است. سلول‌های مختلف ریزمحیط تومور باعث سرکوب دستگاه ایمنی می‌شوند. این امر اثر واکسن‌های سرطانِ افزایش‌دهنده فعالیت دستگاه ایمنی را کاهش می‌دهد.

نتیجه

نمودار زیرمانند خلاصه اطلاعات برشمرده‌شده بالاست و از نظر نشان دادن روشن جایگاه کنونی واکسن‌های کوبا و درمان‌های مدرن در سرطان ریه بسیار چشمگیر است.

موضوعات مرتبط:

- واقعیت سرطان در کوبا با داده‌های رسمی خود کوبا

- واقعیت‌های علمی درباره واکسن‌های سرطان ریه کوبا (مفصل)

- وای، واکسن سرطان کوبا دوباره خبرساز شد!

- چرا سرطان کاملاً درمان نشده است؟

ویدیوی مرتبط