لنفوسیت B چیست؟ وظایف و تولید پادتن

بدن پیوسته با عوامل بیماری‌زای مختلف روبه‌روست. برای حفاظت، دستگاه ایمنی را توسعه داده است. عناصر مختلفی دارد و اساساً به ایمنی ذاتی و ایمنی اکتسابی تقسیم می‌شود. از این سامانه‌های دفاعی، مؤثرترین یعنی اکتسابی، سلول‌های متنوع دارد. یکی، سلول B (لنفوسیت B)، پادتن می‌سازد و دفاع هومورال (مایعی) را انجام می‌دهد. با آن، بدن در برابر آنتی‌ژن‌های مختلف، از جمله مولکول‌های باکتری آزاد و ویروس محافظت می‌شود. حفاظت با پادتن سلول پلاسما، شکل تمایزیافته B، است. پادتن با اتصال به آنتی‌ژن، اثر منفی آن را مهار می‌کند (سرطان هم آنتی‌ژن اختصاصی می‌سازد).

در شکل زیر پس از عفونت ویروس، فعال‌سازی سلول B نشان داده شده.

سلول B طبیعی در بدن هست و انواع پادتن دارد. برای حفظ انرژی و منابع، تا لازم نباشد تکثیر نمی‌کند. عامل نخست‌وارد، بسته به اثر، احتمالاً از ایمنی ذاتی می‌گذرد. آنتی‌ژن به B موجود با پادتن مکمل می‌چسبد و تکثیرش می‌کند. این تکثیر اختصاصی عامل، کلونال است. با تکثیر کافی، B به سلول پلاسما و سلول B حافظه دو زیرگروه می‌شود.

پلاسما برای مبارزه آنتی‌ژن آزاد، پادتن تولید و وارد گردش می‌کند. حافظه در مبارزه فعال نیست و برای مواجهه دوباره همان آنتی‌ژن آماده می‌ماند؛ پس در ورود مجدد، پاسخ سریع‌تر و مؤثرتر است. B حافظه نسبت به پلاسما عمر بسیار طولانی دارد.

- موضوع مرتبط: ریزاندام جدید میزبان B حافظه در دستگاه ایمنی کشف شد

اهمیت B در سرطان

وقتی مشکلی مانع عملکرد درست لنفوسیت B شود، اختلال در دستگاه ایمنی آغاز می‌شود. برای مثال B-ALL (لوسمی لنفوبلاستیک حاد سلول B پیش‌ساز)، سرطانی با منشأ لنفوسیت B است. در این نوع، B جهش‌یافته از طریق آنتی‌ژن CD19 شناسایی می‌شود. اخیراً عنصر مهم دیگر ایمنی اکتسابی، یعنی لنفوسیت T برای ساخت درمان سلولی CAR-T استفاده می‌شود؛ لنفوسیت T با گیرنده ویژه تغییریافته برای CD19 به بیمار داده و به مبارزه B آسیب‌دیده فرستاده می‌شود. این روش درمان ALL را بسیار پیش برده.

در شکل زیر سلول‌های خون و اصلی ایمنی دیده می‌شوند: