ریزاندام جدیدی در دستگاه ایمنی ما کشف شد که میزبان سلول‌های B حافظه است

یکی از پرسش‌های بسیار مطرح درباره دستگاه ایمنی این بود که سلول‌های B حافظه در کجا جمع می‌شوند. این پرسش در اوت 2018 با پژوهشی در Nature'پاسخ داده شد. پژوهشگران مؤسسه تحقیقات پزشکی گاروان استرالیا در دستگاه ایمنی انسان، یک ریزاندام جدید کشف کردند. این کشف می‌تواند راه را برای توسعه واکسن مؤثر سرطان باز کند.

پژوهشگران با استفاده از میکروسکوپ‌های 3 بعدی با وضوح بالا، تمام اجزای دستگاه ایمنی موش‌ها را به‌صورت زنده ثبت کردند. در این میان ساختارهای نازک و منظمی در سطح غدد لنفاوی کشف کردند. این ساختارها متحرک بودند و فقط هنگامی آشکار می‌شدند که موش برای بار دوم با همان عفونت مبارزه می‌کرد. این ساختارها در غدد لنفاوی گرفته‌شده از افرادی که برای دومین بار با همان عفونت مبارزه می‌کردند نیز دیده شدند. پژوهشگران تصور کردند این ساختارها ریزاندام جدیدی هستند و آن‌ها را کانون‌های تکثیری زیرکپسولی (SPF) نامیدند. با استفاده از میکروسکوپ دوفوتونی درون‌تنی، سلول‌های دستگاه ایمنی از نوع سلول B حافظه که در این ساختارها جمع شده بودند شناسایی شدند.

کشف شد که ریزاندام شناسایی‌شده مسئول پاسخ سریع ایمنی و ذخیره لنفوسیت‌های B است.

سلول / لنفوسیت B چیست؟

سلول B، دستگاه ایمنی اکتسابیدر پاسخ هومورال آن نقش بزرگی دارد و از نوع لنفوسیت است. این سلول‌ها نخستین بار در دهه 1960 در پرندگان شناسایی شدند. B مخففی است که از بورس فابریسیوس، اندام بلوغ این سلول‌ها در پرندگان، گرفته شده است. از سوی دیگر بورس فابریسیوس اندامی متعلق به پرندگان است و در پستانداران وجود ندارد.

بدن انسان هر روز میلیون‌ها نوع مختلف سلول B تولید می‌کند و در غشای هر نوع، یک پروتئین ویژه و اختصاصی برای اتصال به آنتی‌ژن مشخصی از نوع گیرنده وجود دارد. در بدن انسان میلیون‌ها سلول B بدون تولید آنتی‌بادی در خون و لنف گردش می‌کنند. هنگامی که هر سلول B با آنتی‌ژن روبه‌رو شود و از یک سلول T کمکی پیام اضافی دریافت کند، به یکی از دو نوع متفاوت سلول B که در ادامه تعریف شده‌اند تمایز می‌یابد. سلول‌های B می‌توانند مستقیماً به یکی از این انواع سلولی تبدیل شوند یا پس از یک مرحله میانی این تبدیل را انجام دهند.

• سلول‌های B پلاسما، آنتی‌بادی تولید می‌کنند. این آنتی‌بادی‌ها با اتصال به آنتی‌ژن‌ها و آسان‌تر کردن هدف‌گیری آن‌ها برای فاگوسیت‌ها، به تخریب آنتی‌ژن‌ها کمک می‌کنند. 
• سلول‌های B حافظه، به‌طور اختصاصی برای آنتی‌ژن‌های روبه‌روشده در پاسخ ایمنی نخست تشکیل می‌شوند و مدت زیادی زنده می‌مانند. این سلول‌ها در صورت مشاهده دوباره آنتی‌ژن مربوط به خود می‌توانند سریع پاسخ دهند.

اما این پژوهش برای ما چه معنایی دارد؟

• ریزاندام جدیدی در دستگاه ایمنی کشف شد. مشاهده شد که این اندام محل تجمع سلول‌های B حافظه است.
• تا کنون یکی از اهداف اصلی واکسن‌ها، تولید و فعال کردن سلول‌های B حافظه بوده است. با کشف کانون‌های تکثیری زیرکپسولی می‌توان چگونگی تبدیل سلول‌های B حافظه به سلول‌های جنگجوی پلاسما را بهتر فهمید و این فرایند را مؤثرتر کرد.
• این کشف ممکن است افزایش پاسخ ثانویه آنتی‌بادی و اثربخشی واکسن سرطان را ممکن کند.