İmmun sistemimizdə yaddaş B hüceyrələrinə ev sahibliyi edən yeni mikroorqan aşkar edildi

İmmun sistemi ilə bağlı ən çox maraq doğuran mövzulardan biri yaddaş B hüceyrələrinin harada toplanması idi. Bu sual avqust 2018-ci ildə Nature'da dərc olunan araşdırma ilə cavab tapdı. Avstraliya Garvan Tibbi Tədqiqatlar İnstitutunun tədqiqatçıları insan immun sistemində yeni mikroorqan aşkar etdilər. Bu kəşf təsirli xərçəng peyvəndinin hazırlanmasına yol aça bilər.

Tədqiqatçılar siçanlarda immun sisteminin bütün elementlərini yüksək ayırdetməli 3 ölçülü mikroskoplarla real vaxtda qeydə aldılar. Bu zaman limfa düyünlərinin səthində nazik və hamar strukturlar aşkar etdilər. Bu strukturlar hərəkətli idi və yalnız siçan eyni infeksiya ilə ikinci dəfə mübarizə aparanda görünürdü. Bu strukturlara eyni infeksiya ilə ikinci dəfə mübarizə aparan şəxslərdən alınan limfa düyünlərində də rast gəlindi. Tədqiqatçılar bu strukturların yeni mikroorqan olduğunu düşündülər və subkapsulyar proliferativ ocaqlar (SPF) adını verdilər. İkifotonlu in vivo mikroskopla bu strukturlarda toplanan yaddaş B hüceyrəsi növündən immun sistemi hüceyrələri müəyyən edildi.

Aşkar edilən mikroorqanın sürətli immun reaksiyasına və B limfositlərinin saxlanmasına cavabdeh olduğu aşkar edildi.

B hüceyrəsi / limfosit nədir?

B hüceyrəsi sonradan qazanılmış immun sisteminin humoral cavabında böyük rol oynayan limfositlərdir. Bu hüceyrələr ilk dəfə 1960-cı illərdə quşlarda aşkar edilmişdir. B qısaltması quşlarda bu hüceyrələrin yetişdiyi orqan olan Bursa Fabricius-dan gəlir. Digər tərəfdən Bursa Fabricus quşlara aid orqandır və məməlilərdə yoxdur.

İnsan orqanizmi hər gün milyonlarla fərqli B hüceyrəsi növü istehsal edir və hər növün membranında müəyyən antigenə bağlana biləcək xüsusi (özünəməxsus) reseptor zülalı var. İnsan orqanizmində qan və limfada milyonlarla B hüceyrəsi anticisim istehsal etmədən dolaşır. Hər hansı B hüceyrəsi antigenlə qarşılaşdıqda və köməkçi T hüceyrəsindən əlavə siqnal aldıqda aşağıda təsvir edilən iki fərqli B hüceyrəsi növündən birinə diferensiasiya edir. B hüceyrələri birbaşa bu hüceyrə növlərindən birinə çevrilə bildiyi kimi, aralıq addımdan sonra da çevrilə bilər.

• Plazma B hüceyrələri anticisim istehsal edir; bu anticisimlər antigenlərə bağlanaraq və bununla bağlandıqları antigenləri faqositlər üçün daha asan hədəfə çevirərək onların parçalanmasına kömək edir. 
• Yaddaş B hüceyrələri ilk immun cavabda qarşılaşılan antigenlərə məxsus yaranır və uzun müddət canlı qalır. Bu hüceyrələr aid olduqları antigen yenidən görüldükdə sürətli cavab verə bilər.

Bəs bu araşdırma bizə nə ifadə edir?

• İmmun sistemində yeni mikroorqan aşkar edildi. Bu orqan yaddaş B hüceyrələrinin toplandığı yer kimi müşahidə edildi.
• İndiyədək peyvəndlərin əsas məqsədlərindən biri yaddaş B hüceyrələrini istehsal edərək aktivləşdirmək idi. Subkapsulyar proliferativ ocaqların kəşfi ilə yaddaş B hüceyrələrinin döyüşçü plazma hüceyrələrinə necə çevrildiyi daha yaxşı anlaşıla və bu proses daha təsirli edilə bilər.
• İkincili anticisim reaksiyasını və xərçəng peyvəndinin effektivliyini artırmaq bu kəşflə mümkün ola bilər.