داروی جدید آنتی‌بادی برای سرطان معدهٔ مرحلهٔ 4 عمر را به‌طور چشمگیر افزایش می‌دهد: ASCO 2016

مطالعه‌ای ارائه‌شده در کنگرهٔ ASCO 2016، برجسته‌ترین نشست سرطان جهان که این روزها در Chicago برگزار می‌شود، برای درمان سرطان معدهٔ متاستاتیک (مرحلهٔ 4) امید ایجاد کرده است. طبق نتایج، آنتی‌بادی نخستین در نوع خود به نام IMAB362 نسبت به شیمی‌درمانی استاندارد توانست بقای میانه را از 8,4 به 13,2 ماه برساند.

در این درمان پروتئین claudin-18 (CLDN18.2) هدف گرفته شد که در تومور معده فراوان است. کلودین‌ها خانوادهٔ پروتئینی اتصالات محکم بین‌سلولی (tight junctions) هستند. بیمارانی با بیشترین مقدار این پروتئین در تومور بیشترین سود را بردند.

طبق نتایج مطالعهٔ European فاز II FAST، در حدود نیمی از بیماران سرطان معدهٔ مرحلهٔ 4 پروتئین CLDN18.2 فراوان است و انتظار می‌رود از این درمان آنتی‌بادی هدفمند سود ببرند. همچنین گفته شد این پروتئین در بافت سالم معده وجود ندارد؛ بنابراین مانند داروهای هوشمند هدفمند دیگر انتظار عوارض بسیار کم می‌رود.

وقتی آنتی‌بادی CLDN18.2 سطح سلول را هدف می‌گیرد، پاسخ‌های سلولی و ایمنی گوناگون سلول سرطانی پوشیده از آنتی‌بادی را می‌کشند. این فرایندها سمیت سلولی با واسطهٔ سلول وابسته به آنتی‌بادی و سمیت سلولی وابسته به کمپلمان نام دارند.

مطالعهٔ FAST

سرطان معده با حدود 1 میلیون بیمار جدید در سال، رتبهٔ 5 سرطان‌های شایع جهان را دارد. درمان آغازین استاندارد مرحلهٔ 4 شیمی‌درمانی است. افزودن trastuzumab (Herceptin) هدفمند سود دارد، اما Herceptin فقط برای تومور HER2 مثبت به کار می‌رود و تنها حدود %15 سرطان‌های معده HER2 مثبت‌اند.

مطالعه بیماران مرحلهٔ پیشرفته، یعنی متاستاتیک یا عودکردهٔ سرطان معده و محل اتصال معده‌ومری را دربرگرفت؛ تعدادشان 161 بود. CLDN18.2 نمونهٔ تومورشان بالاتر از حد مشخص بود. آن‌ها درمان قبلی سرطان معدهٔ متاستاتیک نداشتند و برای درمان هدفمند HER2 با trastuzumab هم مناسب نبودند.

بیماران به 2 گروه تقسیم شدند؛

• یک گروه فقط شیمی‌درمانی استاندارد epirubicin، oxaliplatin و capecitabine گرفت،
• گروه دیگر همراه شیمی‌درمانی IMAB362 گرفت.

نتایج مطالعه

در مقایسه با شیمی‌درمانی تنها، IMAB362 میانهٔ زمان تا پیشرفت یا بدتر شدن را از 4.8 به 7.9 ماه و بقای کلی میانه را از 8.4 به 13.2 ماه رساند. در بالاترین سطح CLDN18.2، بقای کلی 16.7 ماه بود، درحالی‌که در همین گروه با شیمی‌درمانی تنها 9 ماه بود.

دیدن اثر ایمنی‌درمانی در سرطان معده هیجان‌انگیز است. همچنین کشف شده پروتئین CKDN18.2 افزون بر معده در تومورهای دیگر نیز فراوان است. ظاهراً در آینده نام این پروتئین سطح سلول و داروهای مؤثر بر آن را زیاد خواهیم شنید. بااین‌حال باید بگوییم درمان هنوز جایگاهی در کار معمول ندارد، نتیجه مقدماتی است و فعلاً فقط امیدبخش است.