گامی مهم در درمان سرطان ریه: ایمنی‌درمانی

سرطان ریه سلول غیرکوچک تقریباً 85% تمام سرطان‌های ریه را تشکیل می‌دهد. این گروه سرطان از زیرنوع‌های مختلفی تشکیل شده است: آدنوکارسینوم، سرطان سلول سنگفرشی، سرطان سلول بزرگ و دیگر زیرگروه‌های نادر. شایع‌ترین آن‌ها آدنوکارسینوم‌ها هستند و در سال‌های اخیر، پیشرفت‌های رضایت‌بخشی برای درمان مرحله چهارم سرطان ریه از این نوع رخ داده است.

در حالی که تقریباً نیم قرن شیمی‌درمانی درمان اصلی این گروه بیماری بود، امروزه درمان‌های هدفمند، به‌ویژه در زیرنوع‌های مناسب بیماران مبتلا به آدنوکارسینوم، نقش اصلی را به دست آورده و در ترتیب انتخاب درمان از شیمی‌درمانی پیشی گرفته‌اند. بااین‌حال، این موضوع تنها آدنوکارسینوم‌ها را دربرگرفت و حتی در این نوع سرطان نیز اگر فرد سیگاری بود، میزان مناسب بودن داروهای هوشمند در حدود 20% باقی ماند. به‌ویژه در 2 سال اخیر، نسل جدید ایمنی‌درمانی‌ها که اثربخشی آن‌ها در بسیاری از سرطان‌ها مشخص شده، در درمان سرطان ریه نیز مؤثر شناخته شدند. در نخستین آزمون‌های سرطان ریه، موفقیت در بیمارانی دیده شد که پس از شیمی‌درمانی پاسخ نداده یا حین درمان پیشرفت بیماری داشتند؛ اثربخشی در تمام زیرگروه‌های سرطان ریه سلول غیرکوچک مشاهده شد و FDA آن را تأیید کرد.

نتایج دو مطالعه منتشرشده در سپتامبر 2016 در مجله Journal of Clinical Oncology بسیار امیدوارکننده بودند. در نخستین مطالعه، منتشرشده توسط Scott Gettinger و همکاران، نیوولوماب که یک عامل ایمنی‌درمانی است، در بیماران تازه تشخیص داده‌شده سرطان ریه به‌عنوان خط اول، یعنی درمان آغازین، آزمایش شد. از 52 بیمار درمان‌شده، در 4 نفر پاسخ کامل، در 8 نفر کوچک شدن قابل توجه تومور و در 14 نفر ثبات بیماری حاصل شد. داده‌های عوارض جانبی نشان دادند درمان قابل تحمل است و در 50% بیماران سودمندی مشاهده شد. بقای کلی 19.4 ماه بود که مدتی امیدوارکننده محسوب می‌شد.

در مطالعه دوم، Naiyer و همکاران این بار نیوولوماب را در ترکیب با شیمی‌درمانی‌های مختلف برای 56 بیمار تازه تشخیص داده‌شده مبتلا به سرطان ریه مرحله 4 به کار بردند. در پایان مطالعه، همان‌طور که انتظار می‌رفت، ترکیب دو راهبرد درمانی متفاوت با میزان بالای عوارض جانبی همراه بود. یکی از یافته‌های قابل توجه این بود که وقتی نیوولوماب با رژیم شیمی‌درمانی پاکلیتاکسل و کربوپلاتین، که اغلب در درمان سرطان ریه استفاده می‌کنیم، ترکیب شد، هم تحمل‌پذیری بهتر بود و هم 62% بیماران به مدت 2 سال زنده ماندند. این مدت، یکی از طولانی‌ترین میانگین‌های بقایی است که تا آن زمان در بیماران مبتلا به سرطان ریه مرحله 4 به دست آمده بود.

نتایج این دو مطالعه که به شما ارائه کردیم بسیار امیدوارکننده‌اند. نباید فراموش کرد که این مطالعات هنوز مقدماتی هستند و باید منتظر نتایج کارآزمایی‌های بالینی جامعِ در حال انجام ماند.

همچنین بر پایه این داده‌ها و یافته‌های مشابه، در دوره پیش رو مطالعاتی با این نوع راهبردهای درمانی در کلینیک‌های انکولوژی کشور ما نیز آغاز خواهند شد. فکر می‌کنم حضور در چنین مطالعات بین‌المللی به سود بیماران ما خواهد بود. باید از پزشکان انکولوژی پیگیر درمان خود بپرسید که آیا می‌توانید در این نوع پژوهش‌های بالینی در حال انجام شرکت کنید یا خیر.

یادداشت: دو داروی ایمنی‌درمانی به نام‌های نیوولوماب و پمبرولیزوماب، پس از اثبات اثربخشی در خط دوم درمان بیماران مبتلا به سرطان ریه سلول غیرکوچک مرحله چهارم (متاستاتیک) که بعد از شیمی‌درمانی پاسخ نداده‌اند یا پس از مدتی پاسخ، دچار پیشرفت شده‌اند، از سوی FDA تأیید شده‌اند. در سراسر جهان هنوز استفاده از آن‌ها به‌عنوان درمان خط اول، خارج از پژوهش‌های بالینی مناسب نیست. این دو دارو به دلیل قیمت بسیار بالا، همچون بسیاری از کشورها، در کشور ما نیز هنوز تأیید نشده‌اند. در بیمارانی که پزشک مصرف آن‌ها را مناسب بداند، می‌توان پس از دریافت مجوز مصرف خارج از اندیکاسیون از وزارت بهداشت و با پرداخت هزینه از سوی بیمار، از آن‌ها استفاده کرد.