Ağciyər xərçənginin müalicəsində mühüm addım: immunoterapiya

Kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi bütün ağciyər xərçənglərinin demək olar ki, %85-ni təşkil edir. Bu xərçəng qrupu müxtəlif alt növlərdən ibarətdir. Adenokarsinoma, yastı hüceyrəli xərçəng, böyük hüceyrəli xərçəng və digər nadir görülən alt qruplara ayrılır. Bu qruplar arasında ən çox rast gəlinən adenokarsinomalardır və son illərdə bu növə yönəlmiş dördüncü mərhələli ağciyər xərçənginin müalicəsində sevindirici inkişaflar olmuşdur.

Yarım əsrə yaxın müddətdir bu xəstəlik qrupunda kimyaterapiya əsas müalicə olduğu halda, hazırda xüsusilə adenokarsinomalı xəstələrin uyğun alt növlərində hədəfə yönəlmiş müalicələr əsas rolu almağa nail olmuş və seçim ardıcıllığında kimyaterapiyadan önə keçmişdir. Lakin bu nisbət yalnız adenokarsinomaları əhatə etmiş və hətta bu xərçəng növündə belə şəxs siqaret çəkirsə, ağıllı dərmana uyğunluq %20 səviyyələrində qalmışdır. Xüsusilə son 2 ildə çox sayda xərçəngdə effektivliyi müəyyən edilən yeni nəsil immunoterapiyalar ağciyər xərçənginin müalicəsində də təsirli hesab olunmuşdur. Ağciyər xərçəngində ilk sınaqlarda uğur kimyaterapiyadan sonra cavab verməyən və ya müalicə altında irəliləmə göstərən xəstələrdə müəyyən edilmiş, kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənglərinin bütün alt qruplarında təsirli hesab olunmuş və FDA tərəfindən təsdiqlənmişdir.

Sentyabr 2016-da Journal of Clinical Oncology jurnalında dərc olunan iki tədqiqatın nəticələri son dərəcə ümidverici hesab olundu. Bu tədqiqatlardan Scott Gettinger və həmkarlarının dərc etdikləri ilk tədqiqatda bir növ immunoterapiya agenti olan Nivolumab yeni diaqnoz qoyulmuş ağciyər xərçəngli xəstələrdə ilk sıra, yəni başlanğıc müalicə kimi sınaqdan keçirildi. Müalicə alan 52 xəstənin 4-ündə tam cavab, 8-ində şiş ölçülərində əhəmiyyətli kiçilmə, 14 xəstədə isə xəstəliyin sabitləşməsi əldə edildi. Əldə edilən yan təsir məlumatlarına görə müalicə dözülə bilən hesab olundu və %50 xəstədə fayda verdiyi müşahidə edildi. Ümumi sağqalım 19.4 ay müəyyən olundu ki, bu müddət ümidverici idi.

İkinci tədqiqatda Naiyer və həmkarları Nivolumabı bu dəfə 4. mərhələli ağciyər xərçəngi yeni diaqnoz qoyulmuş 56 xəstədə müxtəlif kimyaterapiyalarla birləşdirərək tətbiq etdilər. Tədqiqatın sonunda gözlənildiyi kimi iki fərqli müalicə strategiyasının kombinasiyası ilə yan təsirlər yüksək nisbətdə müşahidə olundu. Diqqətçəkən məlumatlardan biri ağciyər xərçənginin müalicəsində tez-tez istifadə etdiyimiz paklitaksel carboplatin adlı kimyaterapiya rejimi ilə nivolumab birləşdirildikdə həm daha dözülə bilən olması, həm də xəstələrin %62-sinin 2 il yaşamasının müşahidə edilməsi idi. Bu müddət indiyədək 4. mərhələli ağciyər xərçəngli xəstələrdə əldə edilən ən uzun orta ömür müddətlərindən biridir.

Sizə təqdim etdiyimiz bu iki tədqiqatın nəticələri son dərəcə ümidvericidir. Bu tədqiqatların hələ ilkin tədqiqatlar olduğunu unutmamalı və davam edən geniş klinik tədqiqatların nəticələri gözlənilməlidir.

Həmçinin bu və oxşar məlumatlardan yola çıxılaraq onkologiya klinikalarında qarşıdakı dövrdə bu cür müalicə strategiyaları ilə tədqiqatlar ölkəmizdə də başladılacaqdır. Bu cür beynəlxalq tədqiqatlarda iştirak etməyin xəstələrimizin xeyrinə olacağını düşünürəm. Sizi izləyən onkoloq həkimlərinizdən bu növ davam edən klinik tədqiqatlara daxil olub-ola bilməyəcəyinizi soruşmalısınız.

Qeyd: İmmunoterapiyalardan Nivolumab və Pembrolizumab adlı iki dərman dördüncü mərhələli (metastaz vermiş) kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngli xəstələrdə kimyaterapiyadan sonra cavabsız qalan və ya müəyyən müddət cavab verdikdən sonra irəliləmə göstərən xəstələrdə ikinci sıra müalicədə effektivliyi sübut edilərək FDA tərəfindən təsdiqlənmişdir. Bütün dünyada hələ ilk sıra müalicə kimi klinik tədqiqatlar xaricində istifadəsi uyğun deyil. Bu iki dərman çox bahalı olduğu üçün çox sayda ölkədə olduğu kimi ölkəmizdə də hələ təsdiqlənməmişdir. Həkimi tərəfindən istifadəsi uyğun hesab olunan xəstələrdə Səhiyyə Nazirliyindən göstərişdənkənar dərman istifadəsi təsdiqi alınaraq və haqqı xəstə tərəfindən ödənilərək istifadə edilə bilər.