هیلدگارد فون بینگن، درمانگر عارف راین، و Vicht: پیام‌آور سمی سرطان

اغلب اروپای قرون وسطی را دورانی «تاریک» تصور می‌کنیم؛ سال‌هایی که علم خاموش بود، فقط دعا سخن می‌گفت و طاعون همه‌جا بود... اما در آلمانِ قرن 12، در شهر بینگن، در صومعه‌ای بر کرانه‌های مه‌آلود راین، زنی صاحب بینش زندگی می‌کرد که این تاریکی را می‌شکافت. آهنگ‌ساز، فیلسوف، الهی‌دان، گیاه‌شناس و پزشک: قدیسه هیلدگارد فون بینگن (1098-1179).

پیش از رفتن به تاریخ جراحی، تیغ جان آردرن (روز 39) و انقلاب کالبدشناسی رنسانس، باید به این «حلقهٔ گمشده» بپردازیم. زیرا هیلدگارد نخستین زن اندیشمند اروپایی بود که سرطان را نه فقط «تورمی» برای بریدن و دور انداختن، بلکه فرایندی سمی توصیف کرد که در آن شیمی بدن مختل و تعادل روح و جسم از دست می‌رود.

مکاشفه‌ها و پزشکی: قدرت «viriditas»

پزشکی هیلدگارد آمیزه‌ای بی‌همتا از «آسیب‌شناسی اخلاطی» یونان باستان (نظریهٔ چهار خلط) و عرفان مسیحی بود. اما او راهبه‌ای معمولی نبود که فقط کتاب‌های قدیمی را در کتابخانهٔ صومعه رونویسی کند. طبیعت، گیاهان و بدن انسان را با دقت مشاهده کرد و تمام فلسفه‌اش را بر یک مفهوم بنا نهاد: «Viriditas» (نیروی سبزشدن).

از نظر او، سلامت جریان آزاد این نیروی سبزشدن طبیعت، یعنی انرژی زندگی، در بدن بود. بیماری و سرطان، توقف این جریان، خشک‌شدن بدن (ariditas) و سخت‌شدن آن بود. به باور هیلدگارد، درمان از «سبزکردن» دوبارهٔ بدن می‌گذشت.

«Vicht»: ریشهٔ سمی سرطان

مهم‌ترین اثر پزشکی هیلدگارد، «Causae et Curae» (علت‌ها و درمان‌ها)، از مفهومی سخن می‌گوید که به‌طرزی شگفت‌آور یادآور درک امروزی انکولوژی است: «Vicht» (یا Vichtkraft).

هیلدگارد چنین نوشته بود: «این وضعیت سمی (Vicht)، اگر به‌موقع پاک نشود، سخت می‌شود و به زخم‌هایی (سرطان) تبدیل می‌شود که انسان را از درون می‌خورند.»

مالیخولیا (سودا) و فیزیولوژی جنسیت

جالینوس، پزشک باستانی، علت سرطان را به زیادی «سودا» نسبت داده بود. هیلدگارد این نظریه را پذیرفت، اما بُعدی الهیاتی و جنسیت‌محور با تمرکز بر زیست‌شناسی زنان به آن افزود. از نظر او، با رانده‌شدن آدم و حوا از بهشت، فیزیولوژی انسان تغییر کرده و «مالیخولیا» (سودا) وارد بدن شده بود. اما این مادهٔ سمی در مرد و زن متفاوت عمل می‌کرد:

نسخه‌های راین: گندم اسپلت و سم‌زدایی

هیلدگارد برای معکوس‌کردن وضعیت «Vicht»، یعنی وضعیت سمی پیش از سرطان، جراحی را توصیه نمی‌کرد، بلکه سم‌زدایی شدید و رژیم غذایی پیشنهاد می‌داد. داروخانهٔ او طبیعت بود.

• گندم اسپلت (Spelt): این درمان همهٔ دردهای او بود. می‌گفت: «اسپلت بهترین غله است؛ خون را پاک می‌کند، ذهن را روشن می‌کند و 'Viriditas' را افزایش می‌دهد.» این غله که امروز دوباره در تغذیهٔ مدرن محبوب شده، سنگ‌بنای پزشکی هیلدگارد بود.
• درمان ویژه برای Vicht: او به مبتلایان «Vicht» درمان ویژه‌ای با شراب حاوی عدسک آبی (Lemna minor)، دارچین، مریم‌گلی، رازیانه و عسل پیشنهاد می‌کرد. هدف خشک‌کردن آن «باتلاق سمی» بدن و پاک‌کردن سلول‌ها بود.