خطر پنهان در ارتفاع بالا: خطر سرطان پوست در خلبانان و ضرورت تشخیص زودهنگام
در این مقاله
چرا خلبانان بیشتر به سرطان پوست مبتلا می‌شوند؟
کارکنان هوانوردی به‌دلیل تابشی که با هر 4.500 فوت (1.3 km) افزایش ارتفاع دو برابر می‌شود، یعنی پرتوهای کیهانی و پرتوهای فیلترنشده‌ای که از شیشه کابین خلبان عبور می‌کنند، یعنی پرتوهای UVA، در مقایسه با جمعیت عمومی با خطر 2 برابر بیشتر ابتلا به ملانوما روبه‌رو هستند.
کارکنان هوانوردی به اقتضای شغل خود در محیطی کار می‌کنند که محدودیت‌های زیستی بدن ما را به چالش می‌کشد. خلبانان نظامی و خطوط هوایی تجاری، به‌دلیل مواجهه طولانی‌مدت با پرتوهای کیهانی و فرابنفش (UV) در ارتفاعات بالا، به‌ویژه از نظر سرطان‌های پوست با خطری به‌طور جدی افزایش‌یافته روبه‌رو هستند.
تابش یون‌ساز کیهانی که از فعالیت‌های خورشیدی و منابع کهکشانی منشأ می‌گیرد، در ارتفاع پروازی 35.000 فوت و بالاتر چشمگیر می‌شود. در این ارتفاعات، با نازک‌شدن جو، بدن ما از سپر محافظ طبیعی خود محروم می‌شود.
سازوکار آسیب زیستی: چرا DNA آسیب می‌بیند؟
دوز تجمعی تابش دریافتی کارکنان هوانوردی در برخی شرایط حتی می‌تواند از میزان دریافتی کارکنان مشاغل پرتویی بیشتر باشد. برای درک بهتر عوامل خطر، باید دو منبع اصلی را بررسی کنیم:
تابش یون‌ساز کیهانی
با نازک‌ترشدن جو، حفاظت کاهش می‌یابد. به‌ویژه در پروازهای مسیرهای قطبی، مواجهه با تابش نسبت به استوا 2 برابر بیشتر است.
پرتوهای فرابنفش فیلترنشده
اگرچه شیشه‌های کابین خلبان تا حد زیادی UVB را مسدود می‌کنند، بیش از 50% تابش UVA بدون فیلترشدن وارد می‌شود. این پرتوها به لایه‌های عمقی پوست نفوذ می‌کنند و موجب آسیب DNA و استرس اکسیداتیو می‌شوند.
نمای خطر بر پایه داده‌های علمی
بروز ملانومای بدخیم در خلبانان در مقایسه با جمعیت عمومی دو برابر بیشتر است.
میزان مرگ ناشی از ملانوما در خلبانان 83% بیشتر از جمعیت عمومی است.
بر اساس داده‌های وزارت دفاع آمریکا (2023)، افزایش معناداری در سرطان تیروئید شناسایی شده است.
خلأ مقرراتی: تفاوت میان اتحادیه اروپا و آمریکا
با وجود تمام این خطرات شناخته‌شده، رویکرد مراجع هوانوردی تفاوت‌های جدی دارد. اتحادیه اروپا ارزیابی تابش یون‌ساز کیهانی دریافتی کارکنان خطوط هوایی را الزامی می‌داند. زمانی که انتظار می‌رود دوز سالانه از 1 mSv بیشتر شود، پایش آغاز می‌شود و برای جلوگیری از عبور از حد 6 mSv/سال تغییر برنامه‌های پرواز را الزامی می‌کند.
در مقابل، در آمریکا اداره هوانوردی فدرال (FAA) هیچ حد رسمی دوز یا الزام نظارتی ندارد. نبود دوزیمترهای دائمی تابش در هواپیماها مانع اندازه‌گیری دقیق دوز تجمعی دریافتی خلبانان می‌شود و اتخاذ اقدامات پیشگیرانه را دشوار می‌کند.
انواع مشخص سرطان در خلبانان
1. ملانومای بدخیم (مرگبارترین خطر)
در سال 2015، JAMA Dermatology نتایج فراتحلیل سانلورنتسو و همکارانرا منتشر کرد که تأیید می‌کرد بروز ملانوما در خلبانان بیش از دو برابر جمعیت عمومی است.
در مرور نظام‌مند میورا و گروهش (2019) نکته جالبی جلب توجه می‌کند: در حالی که خلبانان و مهمانداران از نظر ابتلا به بیماری خطر مشابهی دارند، خطر مرگ‌ومیر در خلبانان بیشتر است. پژوهشگران این موضوع را به تابش شدید و فیلترنشده UV از شیشه جلوی کابین خلبان نسبت می‌دهند.
2. سرطان‌های پوستی غیرملانومی
این سرطان‌ها معمولاً به دو دسته تقسیم می‌شوند: کارسینوم سلول بازال (BCC) و کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) .
- کارسینوم سلول بازال: 80% موارد را تشکیل می‌دهد. معمولاً به‌شکل ندول‌های سفید مرواریدی یا صورتی دیده می‌شود.
- کارسینوم سلول سنگفرشی: در 20% موارد دیده می‌شود و به‌صورت زخم‌های بهبودی‌نیابنده یا ضایعات پوسته‌دار ظاهر می‌شود.
3. دیگر سرطان‌های سیستمیک
خطر فقط به پوست محدود نمی‌شود. مطالعه سال 2023 وزارت دفاع آمریکا در خدمه پرواز نسبت به جمعیت عمومی، میزان 39% بیشتر سرطان تیروئید و میزان 16% بیشتر سرطان پروستات را گزارش کرده است. رابینز و همکاران (2020) نیز افزایش خطر سرطان بیضه و لنفوم غیرهوچکین را در خلبانان جنگنده گزارش کردند.
معیار طلایی تشخیص زودهنگام: قاعده ABCDE
برای متخصصان پوست و پزشکان مراقبت‌های اولیه، مهم‌ترین اقدام، معاینه سالانه پوست کل بدن است. خلبانان هنگام خودمعاینه باید معیارهای زیر در قاعده ABCDE را در نظر بگیرند:
اگر با کشیدن خطی فرضی از وسط خال، دو نیمه آن شبیه هم نباشند، باید به آن مشکوک شد.
حاشیه‌های نامنظم، فرورفته و برجسته، محو یا «دندانه‌دار» خطرناک‌اند.
اگر خال تک‌رنگ نباشد و ترکیبی از رنگ‌های قهوه‌ای، سیاه، قرمز، سفید یا آبی داشته باشد، باید به آن توجه کرد.
ضایعات بزرگ‌تر از 6 mm، یعنی تقریباً قطر پاک‌کن مداد، معمولاً از نظر ملانوما خطر بیشتری دارند.
این مهم‌ترین معیار است. اگر اندازه، شکل یا رنگ خالی تغییر کند یا دچار خارش/خونریزی شود، به نمونه‌برداری فوری نیاز دارد.
نتیجه‌گیری و توصیه‌های بالینی
کارکنان هوانوردی باید به‌دلیل مواجهه شغلی از نظر سرطان‌شناختی «گروه پرخطر» تلقی شوند. هرچند افزایش توان فیلترکردن UV در شیشه کابین خلبان ضرورتی صنعتی است، حفاظت فردی اهمیت حیاتی دارد.
استفاده از ضدآفتاب هنگام پرواز، پوشاک محافظ در برابر UV و از همه مهم‌تر، معاینه درموسکوپی دست‌کم یک بار در سال، مؤثرترین راه مدیریت این خطر است. باید به یاد داشت که بقای 5 ساله ملانومای تشخیص‌داده‌شده در مراحل اولیه 99% است، اما در مراحل پیشرفته این میزان به‌شدت کاهش می‌یابد.
- Jr. CG. Study on the incidence of cancer diagnosis and mortality among military aviators and aviation support personnel. Defense Do; 2023. [پیوند گزارش]
- Scheibler C, et al. Cancer risks from cosmic radiation exposure in flight: a review. Front Public Health. 2022. [DOI: 10.3389/fpubh.2022.947068]
- Sanlorenzo M, et al. The risk of melanoma in airline pilots and cabin crew: a meta-analysis. JAMA Dermatol. 2015;151:51-58. [DOI: 10.1001/jamadermatol.2014.1077]
- Miura K, et al. Do airline pilots and cabin crew have raised risks of melanoma and other skin cancers? Systematic review and meta-analysis. Br J Dermatol. 2019;181(1):55-64. [DOI: 10.1111/bjd.17586]
- Minoretti P, et al. Occupational health challenges for aviation workers amid the changing climate: a narrative review. Cureus. 2024;16(3):e55935. [DOI: 10.7759/cureus.55935]
- Pariset E, et al. DNA damage baseline predicts resilience to space radiation and radiotherapy. Cell Rep. 2020;33(10):108434. [DOI: 10.1016/j.celrep.2020.108434]
- Seitz G. The highs and lows of sun exposure: understanding the impact of altitude. Wyoming Academy of Dermatology. [پیوند دسترسی]
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.