لذت از جام شکسته؛ بیمار سرطانی‌ای که فلسفه راهب بودایی را پذیرفت

تجربه پزشکی مبتلا به سرطان که فلسفه یک راهب بودایی را پذیرفت

«این جام را می‌بینی؟ استاد مراقبه تایلندی، آچان چا، می‌پرسد. برای من این جام از پیش شکسته است. از آن لذت برده‌ام و از آن می‌نوشم. آبم را به‌خوبی نگه می‌دارد و حتی گاهی خورشید را در نقش‌های زیبا بازمی‌تاباند. اگر لازم باشد لمسش کنم، طنین خوشی دارد. اما وقتی آن را روی قفسه می‌گذارم و باد می‌اندازدش، یا آرنجم آن را از روی میز به زمین می‌اندازد و خرد می‌شود، می‌گویم: «البته». وقتی بفهمم شیشه از پیش شکسته است، هر لحظه با آن ارزشمند است.»

از دید خردمندان بودایی، علت استرس، خشم و رنجش این است که کارها آن‌طور که می‌خواهیم یا انتظار داریم پیش نمی‌روند

راه‌حل ساده است: به بد پیش‌رفتن کارها فکر کن؛ به اینکه امور با امید یا برنامه ما متفاوت باشند. منتظر رخدادهای غیرمنتظره باش و آن را بپذیر. پس وقتی جام، لیوان یا شیء ارزشمندی داری، آن را از پیش شکسته ببین. اگر بشکند، آرام‌تر خواهی بود.

روی صندلی ایوان سرپوشیده جلوی خانه‌ام نشستم. هوا ملایم، آرام و سایه‌دار بود. با خودم می‌گفتم چقدر دوام می‌آورد و از حالم راضی بودم. نسیم گرم ژوئیه صورتم را نوازش کرد.

بودیسم می‌گوید: «همه‌چیز تغییر می‌کند»

وقتی همسرم 11 ماه و نیم را تا ازدست‌دادن زندگی بر اثر سرطان ریه گذراند، معنای غرور را آموختم. چیزی بخواه، برای رخ‌دادنش سخت تلاش کن و آنگاه رخ خواهد داد. هر هفته فکر می‌کردم می‌دانم چه می‌شود؛ داروهای سرطان، متفورمین و آسپرین همراه مراقبت، عشق و نیت، تومورها را کوچک خواهند کرد. همین‌طور هم شد، اما بعد آمبولی ریه ایجاد شد.

و ذات‌الریه.

پیگیر پزشکان بمان. این کمک خواهد کرد.

و در ریه‌هایش جای زخم وجود دارد.

برای توان‌بخشی ریوی یا تنفسی پافشاری کن.

و دوباره فعال‌شدن سرطان.

او را برای نظر دوم به منهتن ببر.

و وابستگی به اکسیژن برای 24 ساعت.

او را برای نظر سوم به بوستون ببر.

کاهش وزن، آن هم بسیار.

همسرم از پاهای چاقش بدش می‌آمد. سرانجام به شکلی شدند که همیشه می‌خواست؛ لاغر و شبیه پاهای مدل‌ها. من فکر می‌کردم پاهای چاقش دوست‌داشتنی‌اند. لمس آن‌ها و بوسیدن او را دوست داشتم و احساس نزدیکی می‌کردم. اختلال خوردن همسرم در آشوب سرطان دوباره ظاهر شد. انکولوژیستش گفت پروتئین بخورد. او سیمیت و کره سفارش می‌داد؛ سیمیت ساده. می‌دانست چه چیزی را می‌تواند کنترل کند. اختلال‌های خوردن این را می‌آموزند.

لیزا، لطفاً کمی پروتئین بخور. خیلی کلافه‌کننده‌ای.

موضوع همین بود.

وقتی دید چقدر کنجکاوی برانگیخته، اعتراف کرد خیلی لوس بوده است. در برابر هر نوع کنترل سرکشی کرده بود، اما سرطان تصوری از اقتدارگرایی ندارد. همان بود که بود. طی 2 ماه پیش‌رو، گاه‌به‌گاه به سخنرانی مراسم خاک‌سپاری‌اش فکر می‌کردم؛ چیزی که می‌توانستم کنترل کنم. پس از مرگ او فروتن‌تر شدم.

زمان زیادی طول کشید تا بتوانم خودم را جمع‌وجور کنم. یاد گرفتم زندگی آرامم و هم‌نشینی با خودم را دوست بدارم.

میان من و دخترم چنین گفت‌وگویی پیش آمد:

- بابا، 5 سال گذشته؛ وقتش است دوست‌دختر داشته باشی.

(البته حق با اوست)

- پس کووید چه؟ نمی‌خواهم تو را بی‌والد بگذارم.

- بابا، حلقه قرنطینه تشکیل بده. تعداد آدم‌های زندگی‌ات را کنترل کن.

(این خطرناک است)

- بابا، 5 سال گذشته، نه 3 هفته.

در دو وب‌سایت برتر آشنایی برای مجردهای تحصیل‌کرده عضو شدم. هنگام عضویت هیجان‌زده و برخوردار از دعای خیر دخترم، آماده جست‌وجوی عشقی دیگر بودم؛ اما ورودم به این ماجرا برای یافتن راه‌حل سوگ نبود. چند قرار ملاقات داشتم و همان‌قدر که به حالم فکر می‌کردم، به آینده نیز اندیشیدم.

اواسط اوت برای معاینه سالانه به پزشک خانواده‌ام رفتم. زمانش را در آرامش میان موج‌های COVID-19 تنظیم کردم. با افتخار گفتم وگانم، 5 روز در هفته مرتب ورزش می‌کنم، مراقبه می‌کنم و ویتامین‌هایم را می‌خورم. همچنین الکل و سیگار مصرف نمی‌کنم. معاینه جسمی‌ام خوب بود و وزنم حتی با افزایش عضله از معاینه قبل، در محدوده طبیعی قرار داشت. پیلاتس سهم زیادی داشت.

روز بعد، پزشک نتایج آزمایش خونم را ایمیل کرد. شکلات تلخ و شیرینی دوست دارم و نگران قند خونم بودم، اما فقط 92 بود. کره بادام‌زمینی هم زیاد می‌خورم و با روغن زیتون فراوان غذا می‌پزم، اما کلسترولم 150 بود. خوشحال شدم و خواندن ایمیل را ادامه دادم.

- مسئله این است که PSA شما از 2.75 به 8.5 جهش کرده است. باید به اورولوژیست مراجعه کنید.

با این جمله وحشت وجودم را گرفت. به بیمارانی فکر کردم که طی سال‌ها به سرطان پروستات مبتلا بودند. بیشترشان زنده ماندند؛ بعضی جان باختند.

با فکر به آینده، استفاده از آموزش پزشکی و اراده‌ام و تماس با همکاران مورداعتماد، دست‌به‌کار شدم. این همیشه به راه‌حل می‌رسد. هنگام نوشتن به همکارم در بخش اورولوژی یک نظام بزرگ سلامت، فکر کردم آیا PSA بالا از پیلاتس سنگینم ناشی شده؛ چون هنگام کار روی شکم، به لگن فشار می‌آید. برای اطمینان، همکارم نوشت 5 روز ورزش را متوقف کنم و PSA را تکرار کنیم. آرام شدم؛ مطمئنم همین است و خوب خواهد شد.

سپس با دوستی قدیمی، انکولوژیستی هوشمند، صحبت کردم. انتظار داشتم بیشتر آرامم کند. چنین نکرد.

- بعید است از ورزش باشد. ممکن است، اما محتمل نیست. احتمال یک روند در پروستاتت بیشتر است.

معده‌ام گرفت.

این به معنای سرطان نیست؛ ممکن است پروستاتیت یا التهاب پروستات و چیزهای دیگری باشد.

اگر پروستاتیت داشته باشم باید تب و ادرار دردناک داشته باشم؛ هیچ‌کدام را ندارم. جریان کمی کند است، اما سال‌هاست پروستاتم بزرگ است.

به‌نوبت هر دو سوی مسئله را گرفتیم و با هم بحث کردیم.

سرطان یا نه سرطان.

در اختیار من نیست؛ سرانجام چنین نتیجه گرفتیم، گویی فکر من بر آن اثر دارد. اگر اورولوژیستم فقط پیگیری PSA را پیشنهاد کند، خواهم گفت تصویربرداری پروستات می‌خواهم. گاهی وقتی بیمار پزشک است، دیدن امور همان‌گونه که هستند برای پزشکان دشوار می‌شود. گاهی بیمارشدن در مقام پزشک دشوار است. ما نباید بیمار شویم.

بودیسم خرد فراوانی دارد.

همه‌چیز تغییر می‌کند.

می‌کوشم دوباره این را بپذیرم.

از جام لذت ببر؛ از پیش شکسته است.

فراموش‌کردن بسیار آسان است.