مجموعهٔ رابطهٔ تلومر و سرطان، بخش 2: داروهای هدفمند تلومر در درمان سرطان

محبوبیت تلومر در درمان اخیراً بیشتر شده است. به گفتهٔ پژوهشگران نقطهٔ ضعف سرطان، تلومر محافظ منظم اطلاعات ژنتیکی است. آزمایش‌های فراوان ثابت کرده‌اند حذف محافظت تلومر، حیات سلول را می‌گیرد.

قبلاً دیدیم کوتاه شدن تلومر با بی‌نظمی کروموزوم سرطان می‌دهد و، آنزیم تلومرازِ جلوگیری‌کننده از کوتاهی تلومر،در نوشتهٔ پیشین دیدیم فعالیت آن در سلول سرطانی بالاست. بنابراین هدف گرفتن تلومراز و جلوگیری از فعالیت با روش‌های ژنتیکی، رویکردی بسیار امیدبخش برای آینده است. انتظار می‌رود ناتوانی آنزیم در انجام وظیفه، تلومر سرطان را کوتاه و سازوکار مرگ برنامه‌ریزی‌شده را فعال کند. با وجود امید، متخصصان توانمند خطرهای فراوان را مطرح کرده‌اند. پژوهش‌های تازه که پایین توضیح می‌دهیم سازوکارهای طولانی‌کنندهٔ دیگری یافته‌اند که معمولاً مستقل از تلومراز کار می‌کنند. آزمایش مدل موش، سلول سرطان مقاوم به مهار تلومراز یافت و نتایج مشابه در سلول سرطان انسان نیز دیده شد. پژوهش تازه در انتهای کروموزوم سرطان ساختار حلقوی به نام telomer loop یافته که یکی از سازوکارهای محافظ تلومر دانسته می‌شود. همچنین خطر تکثیر تومور بدون نیاز به تلومراز، یعنی پیش از رسیدن طول تلومر به حد بحرانی وجود دارد؛ این مانع عملکرد داروی هدفمند تلومراز است. پس نه‌فقط مولکول مهارکنندهٔ تلومراز، بلکه داروهای هدف‌گیرندهٔ پروتئین محافظ تلومر و داروهای تجزیه‌کنندهٔ تلومر نیز باید ساخته شوند.

سرطان استخوان (استئوسارکوم)، نوع مغزی GBM و پانکراس، سیر بد، انتشار سریع و درمان ضعیف جز در تشخیص بسیار زودرس دارند. طبق مطالعهٔ Science می‌توان با هدف مسیر مسئول تکثیر کنترل‌نشده و نامحدود این سرطان‌های تهاجمی، درمان تازه ساخت.

به‌ویژه در 15 سال اخیر سرطان را بهتر شناخته‌ایم و هدف پژوهش عوض شده است. با مشاهدهٔ رفتار، هوشمندانه، در سلول سرطان و مجموعهٔ آن (تومور بدخیم)، داروهای تازهٔ هدف‌گیرندهٔ آسیب‌پذیری سرطان،کانون پژوهش شده‌اند.

قبلاً مسیر تلومر مسئول اصلی پیری و مرگ سلول بود، اما اخیراً افزون بر آن، مسیر ALT،نیز مسئول پیری و مرگ سلول شناسایی شد. در این وضعیت مشخص شد سلول سرطان برای دور زدن روند طبیعی پیری و مرگ، باید هم آنزیم تلومراز و هم مسیر ALT را تضمین کند. (ALT: Alternative lengthening of telomers؛ طولانی‌سازی جایگزین تلومرها)

یافته‌های Science، سرطان‌های ALT مثبت، (مانند استخوان، GBM و پانکراس) را به درمان تازه امیدوار کرده‌اند.

سرطان نسبت به طبیعی مکرر و بی‌کنترل تقسیم می‌شود. برای غلبه بر کوتاه شدن تلومر در هر تقسیم و مرگ، سازوکار ساخته است. برای افزایش طول 2 مسیر اصلی هست: تلومراز شناخته‌شده و ALT تازه که هنوز کامل توضیح داده نشده است. در ALT، طول با توالی DNA کروموزوم دیگر افزایش می‌یابد.

ATR تنظیم‌کنندهٔ اصلی ترمیم و همانندسازی DNA است. مطالعه نقش حیاتی‌اش در ALT را نشان داد. کشف مهارکنندهٔ ATR در ALT مثبت مانند استخوان، مغز و پانکراس درِ درمان را باز می‌کند. این مولکول‌ها با کد VE-821 و AZ20 در پژوهش آزموده می‌شوند.

در نتیجه، پژوهش سرطان با تمرکز بر مسیر تلومر، برای درمان بسیار امیدبخش است و پیشرفت‌های حوزهٔ مورد پیگیری نزدیکمان را ادامه خواهیم داد.