مرگ برخاسته از دودکش: Percivall Pott، کودکان دوده‌پوش و چهره محیطی سرطان
در این مقاله
روز 61 (مجموعه تاریخ سرطان در 365 روز)
کشف نخستین ماده سرطان‌زای تاریخ: تراژدی‌ای که از دودکش‌های تاریک لندن قرن 18 به یکی از بزرگ‌ترین روشن‌شدن‌های علم انکولوژی رسید.
1. دنیای تاریک «پسران بالارونده»
در لندن قرن 18، آسمان پوشیده از دود زغال‌سنگ بود. پاک‌کردن دودکش‌های بسیار تنگ کاری نبود که بزرگسالان بتوانند انجام دهند. به همین دلیل، پسران خردسال 4 تا 8 ساله را از یتیم‌خانه‌ها می‌آوردند و به‌عنوان «Climbing boys» یا پسران بالارونده به کار می‌گرفتند.
این کودکان را برای گیرنکردن در دودکش‌ها وادار می‌کردند برهنه کار کنند و همه چین‌های بدنشان به دوده زغال‌سنگ (قطران) آغشته می‌شد. شست‌وشو تجمل بود و آنان اغلب سال‌ها روی همان کیسه‌های دوده‌ای می‌خوابیدند.
2. از زگیل دوده تا خرچنگ مرگبار
کودکانی که بدون خفه‌شدن در دودکش‌ها بزرگ می‌شدند، در بزرگسالی با سرنوشتی پنهان و شوم روبه‌رو بودند. دوده سمی که سال‌ها روی پوست شسته‌نشده آنان، به‌ویژه در چین‌های کیسه بیضه یا اسکروتوم، انباشته می‌شد، ابتدا التهاب پوستی ماندگار ایجاد می‌کرد.
وقتی دودکش‌پاک‌کن‌های سابق به سن 20 و چندسالگی می‌رسیدند، در محل تحریک‌شده زخمی سفت پدیدار می‌شد. مردم آن را «زگیل دوده» می‌نامیدند.
این زخم به‌سرعت رشد می‌کرد و به سرطان سلول سنگفرشی پوست تبدیل می‌شد؛ سرطانی که بیضه‌ها و کشاله ران را می‌خورد و بیمار را با دردهایی هولناک از پا درمی‌آورد.
3. شواهد تاریخی Percivall Pott (1775)
جراح معتبری که این بیماران جوان را در بیمارستان St. Bartholomew's لندن می‌دید، Percivall Pott، به الگویی چشمگیر پی برد: همه این بیماران در کودکی دودکش‌پاک‌کن بودند.
جست‌وجوی علت سرطان در بیرون بدن
Pott در مقاله منتشرشده در 1775، برای نخستین بار در تاریخ علت سرطان را نه در «صفرای سیاه» یا «نفرین خدایان»، بلکه مستقیماً در یک ماده شیمیایی جست‌وجو کرد: «دوده» (Soot). این نخستین لحظه در تاریخ بشر بود که از نظر علمی ثابت شد یک ماده شیمیایی از جهان بیرون باعث سرطان می‌شود.
4. تولد انکولوژی محیطی و امکان پیشگیری
کشف Pott این اندیشه را پدید آورد که سرطان می‌تواند بیماری‌ای قابل‌پیشگیری باشد. اگر آن کودکان هر روز شسته می‌شدند و دوده روی پوستشان نمی‌ماند، سرطان نمی‌گرفتند. این پژوهش در تصویب نخستین قوانین «کار کودک» در اروپا و وضع مقررات سلامت کارگران مؤثر بود.
پژوهشگران بعدی، به‌ویژه در دهه 1920، در آزمایشگاه ثابت می‌کردند که مولکول‌های اصلی سرطان‌زای این دوده، هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای (PAH) هستند و بدین‌وسیله درستی گفته Pott را تأیید می‌کردند.
اما اگر این «زهرهای» بیرونی سرطان را تحریک می‌کردند، آیا خود سرطان نیز نوعی زهر بود؟
فردا (روز 62) به فرانسه می‌رویم تا شاهد آزمایش «دیوانه‌وار» Bernard Peyrilhe باشیم؛ او چرک گرفته‌شده از سرطان پستان انسان را به یک سگ تزریق کرد!
پاک‌شدن، نیمی از بازسازی است
آن تراژدی دوده‌ای که Percivall Pott در 250 سال پیش در دودکش‌ها دید، امروز حیاتی‌ترین درس انکولوژی را به ما می‌دهد: «پیشگیری از سرطان راهی بسیار درست‌تر از درمان آن است.» بر پایه فلسفه بازسازی زیستی ما، بدن سامانه ترمیمی شگفت‌انگیزی دارد؛ اما قرارگرفتن مداوم آن در معرض بمباران مواد سرطان‌زا، مانند دود سیگار، آلودگی صنعتی، آزبست و غیره، این تعادل را به‌شکلی برگشت‌ناپذیر برهم می‌زند.
راهنمایی درست فقط تجویز داروی مناسب نیست؛ بلکه شناسایی به‌موقع آن «دودکش دوده‌ای» است که بیمار را مسموم می‌کند و دورکردن او از آن محیط. بهبود، به‌اندازه اصلاح اختلال درون سلول، به پاک نگه‌داشتن جهان بیرون سلول نیز وابسته است. برای کودکان Pott، راه‌حل «آب و صابون» ساده بود؛ در جهان امروز، راه‌حل ساختن زندگی‌ای پاک از مواد سرطان‌زا در پرتو علم است.
منابع علمی و مطالعه بیشتر
- 1. Pott P. مشاهدات جراحی درباره آب‌مروارید... و سرطان کیسه بیضه. لندن: Hawes, Clarke, and Collins، 1775. (اثر اصلی).
- 2. Waldron HA. «تاریخچه‌ای کوتاه از سرطان کیسه بیضه.» British Journal of Industrial Medicine, 1983;40(4):390-401.
- 3. Brown JR, Thornton JL. «Percivall Pott (1714-1788) و سرطان دودکش‌پاک‌کن‌ها.» Brit J Industr Med, 1957.
- 4. Mukherjee S. امپراتور همه بیماری‌ها: زندگی‌نامه سرطان. Scribner، 2010.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.