مرگ ناگهانی قلبی در ورزش و فوتبال چیست؟ علت‌های آن کدام‌اند؟

پس از آنکه فوتبالیست 29ساله دانمارکی، Christian Eriksen شامگاه 12 ژوئن 2021 در دقیقه 42. مسابقه جام ملت‌های اروپا مقابل فنلاند، ناگهان از هوش رفت، اطلاعات پزشکی درباره «ایست ناگهانی قلبی در ورزش» را خلاصه کردیم.  

مرگ ناگهانی قلبی در ورزش چیست؟

ایست ناگهانی قلبی، علت اصلی مرگ‌های مرتبط با ورزش در ورزشکاران رقابتی است.

با این حال، مطالعاتی که در پی تعیین فراوانی و علت‌های دقیق ایست ناگهانی قلبی در ورزشکاران بوده‌اند، تفاوت‌های قابل‌توجهی نشان داده‌اند. مطالعات اولیه مطرح می‌کنند که در یک سوم موارد مرگ ناگهانی قلبی، وضعیتی با ضخیم شدن عضله قلب، موسوم به کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک، ممکن است مسئول باشد. مشکلات الکتریکی قلب، یعنی اختلالات ریتم، و بیماری‌های ارثی قلب نیز از دیگر علت‌های شایع ایست ناگهانی قلبی در ورزشکاران‌اند.

ایست ناگهانی قلبی در ورزشکاران چقدر شایع است؟

پژوهش‌ها مطرح می‌کنند که فراوانی ایست ناگهانی قلبی در ورزش، سالانه یک مورد در هر 50 هزار ورزشکار است.

مطالعه‌ای گزارش می‌کند در میان ورزشکاران جوانی که هنگام فعالیت ورزشی دچار ایست ناگهانی قلبی شدند، حدود %52.3 از ورزشکاران با مداخلات انجام‌شده زنده ماندند. همان پژوهش تأکید می‌کند این وضعیت در ورزشکاران مرد بیشتر رخ می‌دهد (%83.7).

نکاتی که باید درباره ایست ناگهانی قلبی در ورزش دانست

• هرچند ورزش در مجموع سلامت را بهبود می‌دهد، برای شمار کمی از افراد دارای بیماری قلبی، با افزایش خطر مرگ ناگهانی قلبی ارتباط دارد.

• خطر و علت‌های مرگ ناگهانی قلبی با نوع ورزش فرق می‌کنند. مرد بودن، سیاه‌پوست بودن و ورزش‌هایی مانند فوتبال و بسکتبال، ورزشکار را در معرض خطر بالاتر می‌گذارند. در ورزشکاران جوان‌تر (<35 سال)، مرگ ناگهانی قلبی معمولاً از بیماری ارثی قلب ناشی می‌شود؛ در ورزشکاران مسن‌تر (>35 سال)، شایع‌ترین علت بیماری آترواسکلروتیک عروق کرونر است.

• درباره بهترین راهبرد پیشگیری از مرگ ناگهانی قلبی در ورزشکاران و نقش الکتروکاردیوگرام (EKG) در غربالگری پیش از شروع فعالیت ورزشی، بحث‌های مهمی ادامه دارند. ارزیابی بهینه برای گروه معینی از ورزشکاران به خطر ورزش موردنظر و منابع تخصصی موجود بستگی دارد.

علت‌های ایست ناگهانی قلبی در ورزشکاران

شایع‌ترین علت‌های مرگ ناگهانی قلبی در ورزشکاران عبارت‌اند از:

در ورزشکاران زیر 35 سال؛

• بیماری‌های ارثی قلب همراه با کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک و
• شریان کرونر با ساختمان آناتومیک غیرطبیعی

در ورزشکاران بالاتر از 35 سال؛

• بیشتر این موارد بیماری اکتسابی آترواسکلروتیک عروق کرونر دارند؛ یعنی رگ‌های تغذیه‌کننده قلب به‌مرور تنگ می‌شوند.

ایست ناگهانی قلبی در ورزشکار چه علائمی دارد؟

بیماری قلبی زمینه‌ای در این افراد ممکن است پیش‌تر هیچ علامتی نداشته باشد و نخستین بار به شکل ایست ناگهانی قلبی ظاهر شود.

گزارش شده حدود %30 از ورزشکاران دچار ایست ناگهانی قلبی، علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، افت عملکرد، تپش قلب و غش داشته‌اند.

ارزیابی این علائم وابسته به فعالیت توسط تیمی واجد صلاحیت از پزشکان طب ورزشی و قلب، بخشی مهم از مراقبت پزشکی ورزشکاران و پیشگیری از ایست ناگهانی قلبی است.