سگ، زهر و چاقوی جراحی: آزمایش دیوانه‌وار برنار پیریل و زایش انکولوژی تجربی
در این مقاله
روز 62 (مجموعه تاریخ سرطان در 365 روز)
نخستین پزشکی که سرطان را به آزمایشگاه برد: داستان تکان‌دهنده گذار از بحث‌های فلسفی به پزشکی مبتنی بر شواهد.
در سراسر تاریخ سرطان، پزشکان همواره تلاش کردند با مشاهده از دور یا ساختن نظریه‌های فلسفی بفهمند «خرچنگ» چیست. پرسیوال پات (روز 61) عوامل سرطان‌زای بیرونی را یافته بود، اما ماهیت «درونی» سرطان همچنان یک جعبه سیاه بود. برنار پیریل نخستین دانشمند در تاریخ پزشکی بود که گمانه‌زنی‌ها را کنار گذاشت و جرئت کرد سرطان را روی یک حیوان بیازماید. نیای عقلانی مدل‌های حیوانی، پیوندهای تومور و آزمایش‌های سلولی که امروز در انکولوژی به کار می‌بریم، همان «آزمایش سگ» پرسروصدا و تراژیک پیریل است. این تحلیل بررسی می‌کند که گرایش به «تولید شواهد»، بنیادی‌ترین شرط انکولوژی دقیق، چگونه پدید آمد.
پرسشی بزرگ ذهن پزشکان قرن 18 را می‌خورد: آیا ماهیت وحشی و پوساننده سرطان، زهری مستقل بود که در بدن گردش می‌کرد؟ آیا می‌شد آن را به موجود زنده دیگری منتقل کرد؟ جراح فرانسوی برنار پیریل (1735-1804) تصمیم گرفت به این پرسش‌ها با چاقوی جراحی پاسخ دهد، نه با فلسفه.
پرسش بزرگ آکادمی لیون (1773)
در سال 1773، آکادمی لیون مسابقه‌ای برگزار کرد: «سرطان چیست و چگونه درمان می‌شود؟» پیریل در رساله مشهور و برنده جایزه خود ادعا کرد که سرطان یک «زهر زنده» (ویروس) است.
این بیانیه‌ای عظیم بود که استدلال می‌کرد شکل‌های گوناگون سرطان (پستان، پوست، اندام‌های داخلی) در واقع چهره‌های متفاوت یک بیماری واحد هستند.
او سرطان را زهری فعال و بیماری‌زا به شکل مایع تعریف کرد. این نخستین ادعا بود که مطرح می‌کرد سرطان مانند یک عامل بیماری‌زا رفتار می‌کند.
نخستین آزمایش انکولوژی در تاریخ پزشکی
پیریل برای اثبات نظریه خود مبنی بر این‌که سرطان «مایعی سمی» است، نخستین آزمایش برنامه‌ریزی‌شده درون‌تنی روی حیوان را در تاریخ پزشکی طراحی کرد.
تزریق سرطان
پیریل مایع بدبو (ایکور) را از تومور زخم‌شده یک بیمار مبتلا به سرطان پستان در سرنگ کشید و زیر پوست سگی سالم تزریق کرد. هدفش این بود که ببیند آیا سرطان در سگ نیز ایجاد می‌شود یا نه. نتیجه یک تراژدی تمام‌عیار بود: باکتری‌های آمده از سرطان انسانی، سگ را دچار عفونت شدید کردند. خدمتکار پیریل که تاب زوزه‌های بی‌وقفه سگ را نداشت، بدون انتظار برای نتیجه آزمایش، آن را در آب غرق کرد و کشت.
میراث عظیم یک آزمایش ناموفق
این آزمایش نتوانست سرطان انسانی را به سگ منتقل کند؛ زیرا آن زمان کسی از رد ایمنی بین‌گونه‌ای آگاه نبود. با این حال، برنار پیریل پژوهش مبتنی بر گمانه‌زنی را به سطح «انکولوژی تجربی» رساند و مسیری برای دانشمندان ترسیم کرد: **«اگر می‌خواهید سرطان را بفهمید، باید آن را در مدل‌های زنده آزمایش کنید.»**
پیریل در جراحی نیز آینده‌نگری بزرگ بود. چون دریافته بود سرطان از راه لنف گسترش می‌یابد، 100 سال پیش از ویلیام هالستد، فلسفه **ماستکتومی رادیکال** را صورت‌بندی کرده بود؛ رویکردی که در جراحی سرطان پستان، نه‌فقط تومور، بلکه عضله سینه‌ای و غدد لنفاوی زیربغل را نیز دربرمی‌گرفت.
فردا (روز 63): به تب تنباکو (انفیه) در دربارهای انگلستان و نابغه تنهایی، جان هیل، گوش خواهیم سپرد که 200 سال پیش فریاد می‌زد تنباکو باعث سرطان بینی می‌شود!
علم با شجاعت آغاز می‌شود
آن آزمایش تکان‌دهنده برنار پیریل روی سگ نشان می‌دهد که دقت علمی گاهی چگونه حتی از فرض‌های نادرست (پندار ویروسی بودن سرطان)، حقیقت‌های بزرگ (روش‌شناسی آزمایش) بیرون می‌کشد. راهنمایی دقیق در انکولوژی فقط به‌کارگیری دانسته‌ها نیست، بلکه شجاعت پرسشگری نظام‌مند درباره ناشناخته‌هاست.
فلسفه بازسازی زیستی ایجاب می‌کند که برای فهمیدن علت شورش یک بافت (سرطان)، بتوان آن شورش را در محیط آزمایشگاه مدل‌سازی کرد. نخستین فرورفتن سوزن پیریل در سال 1773، جرقه آغازین جهان عظیم پیش‌بالینی بود که امروز در آن واکسن‌های سرطان و درمان‌های شخصی‌سازی‌شده را می‌آزماییم. شفا از تقلید طبیعت نمی‌گذرد، بلکه از رمزگشایی زبان طبیعت با آزمایش می‌گذرد.
منابع علمی و مطالعه بیشتر
- 1. Peyrilhe B. Dissertatio academica de cancro (رساله دانشگاهی درباره سرطان). 1775. (متن اصلی لاتین و چاپ آنتورپ).
- 2. Hajdu SI. "Landmarks in History of Cancer, Part 2: Bernard Peyrilhe." Cancer, 2011;117(12):2811-2820.
- 3. Bland KI. "The history of breast cancer and the evolution of mastectomy." Am J Surg, 1981.
- 4. Faguet GB. A Brief History of Cancer: Age-Old Milestones. International Journal of Cancer, 2015.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.