شمار مبتلایان به دیابت در جهان از 800 میلیون گذشت؛ در ترکیه نیز از 11 میلیون
در این مقاله
چرا بار جهانی دیابت افزایش می‌یابد؟
دیابت در سراسر جهان به یکی از مهم‌ترین بیماری‌های مزمن تهدیدکنندهٔ سلامت عمومی تبدیل شده است. تا سال 2022، حدود 828 میلیون بزرگسال در جهان با دیابت زندگی می‌کنند. این رقم نشان‌دهندهٔ افزایش چشمگیر 630 میلیونی در مقایسه با سال 1990 است. افزایش شیوع دیابت، به‌ویژه در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط، نابرابری‌های نظام‌های سلامت جهان را برجسته می‌کند.
شیوع به تعداد کل موارد موجود یک بیماری یا وضعیت مشخص در یک جمعیت طی بازهٔ زمانی معین گفته می‌شود.
دامنهٔ پژوهش و داده‌های برجسته
در این مطالعهٔ گسترده که در 13 نوامبر 2024 در The Lancet منتشر شد، داده‌های 1108 پژوهش نمایندهٔ جمعیت و 141 میلیون شرکت‌کنندهٔ بزرگسال تحلیل شدند. یافته‌های اصلی پژوهش چنین‌اند:
- شیوع جهانی دیابت (2022): 13,9% در زنان و 14,3% در مردان.
- توزیع منطقه‌ای: هند (212 میلیون) و چین (148 میلیون) بیشترین سهم را از کل موارد دیابت دارند. پس از آنها، ایالات متحده، پاکستان، اندونزی و برزیل قرار می‌گیرند.
- دیابت درمان‌نشده: در سال 2022، 445 میلیون بزرگسال درمان دیابت، یعنی داروهای خوراکی کاهندهٔ قند خون یا انسولین، دریافت نکرده‌اند. این رقم در مقایسه با 129 میلیون در سال 1990، حدود 3,5 برابر افزایش را نشان می‌دهد.
نمودار 1: این تصویر، وضعیت جهانی و روند تغییرات شیوع دیابت و دسترسی به درمان را در سطح منطقه‌ای نشان می‌دهد. تصویر در چهار محور اصلی بررسی شده است:
1. شیوع دیابت (2022)
- برای زنان و مردان (بیش از 18 سال):
- شیوع بالا: در مناطقی مانند جنوب آسیا، خاورمیانه و شمال آفریقا و جزایر اقیانوس آرام، شیوع بیش از 20%-30% است.
- شیوع پایین: در مناطقی مانند اروپای غربی و آفریقای زیرصحرا، شیوع کمتر از 10% است.
- ترکیه در نقشه به‌طور مشخص علامت‌گذاری نشده است، اما چون از نظر موقعیت کلی جغرافیایی میان اروپای جنوبی و آسیای غربی قرار دارد، می‌توان فرض کرد شیوع در حد متوسط رو به بالا (10-20%) باشد.
2. تغییر شیوع دیابت (1990-2022)
- مناطق دارای افزایش:
- در جنوب و مرکز آسیا افزایشی تا 15-20% دیده می‌شود. این افزایش به‌ویژه در کشورهایی مانند هند و پاکستان چشمگیر است.
- آمریکای لاتین و خاورمیانه نیز نرخ افزایش بالایی دارند.
- شیوع ثابت یا کاهشی:
- در اروپای غربی و بعضی کشورهای آسیای شرقی، مانند ژاپن، شیوع ثابت مانده یا کاهش یافته است.
3. دسترسی به درمان (2022)
- برای زنان و مردان (بیش از 30 سال):
- دسترسی بالا: در اروپای غربی، آمریکای شمالی و استرالیا، نرخ دسترسی به درمان بیش از 60% است و در بعضی مناطق به 80% نزدیک می‌شود.
- دسترسی پایین: در مناطقی مانند آفریقای زیرصحرا، جنوب آسیا و جنوب‌شرقی آسیا، دسترسی به درمان کمتر از 20% است. این وضعیت به‌ویژه در هند، بنگلادش و بعضی کشورهای آفریقایی مشکلی جدی است.
4. تغییر دسترسی به درمان (1990-2022)
- بیشترین بهبودها:
- در آمریکای لاتین، مانند مکزیک، کلمبیا و شیلی، و اروپای غربی، افزایشی برابر با 20-30% دیده می‌شود.
- در کرهٔ جنوبی، کانادا و بعضی کشورهای خاورمیانه، مانند اردن، نیز بهبودهای چشمگیری وجود دارد.
- مناطق دارای بهبود اندک یا بدون بهبود:
- در آفریقای زیرصحرا، جنوب آسیا و جزایر اقیانوس آرام، افزایش معناداری در دسترسی به درمان ثبت نشده است.
ارزیابی دربارهٔ ترکیه
- به نظر می‌رسد ترکیه در منطقه‌ای قرار دارد که شیوع دیابت 10-20% و دسترسی به درمان در حد متوسط (40-60%) است.
- افزایش شیوع و بهبود دسترسی به درمان، بسته به پویایی‌های اقتصادی و نظام سلامت ترکیه، ممکن است به خاورمیانه و اروپای شرقی شبیه باشد.
نابرابری در دسترسی به درمان دیابت
مطالعه نشان می‌دهد با وجود پیشرفت دسترسی به درمان در کشورهای پردرآمد ، این دسترسی در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط همچنان ناکافی است. برای مثال:
- آمار سال 2022: دسترسی به درمان در زنان 59% و در مردان 49% گزارش شده است. اما در بسیاری از کشورهای آفریقای زیرصحرا و جنوب آسیا، این میزان کمتر از 10% است.
- بیشترین دسترسی به درمان: در کشورهای پردرآمدی مانند کرهٔ جنوبی و بلژیک، دسترسی به درمان بیش از 55% بوده است.
نمودار 2: توزیع مبتلایان به دیابت و مبتلایان درمان‌نشده در جهان به تفکیک کشور و منطقه نمایش داده شده است. اندازهٔ دایره‌ها با تعداد افراد مبتلا به دیابت یا دیابت درمان‌نشده در کشورها متناسب است. نمودارها فقط 20 کشور دارای بیشترین تعداد موارد را نشان می‌دهند.
A) تعداد مبتلایان به دیابت (18 سال و بالاتر، 2022)
- نمای کلی: تعداد مبتلایان به دیابت 18 ساله و بالاتر در جهان 828 میلیون برآورد می‌شود.
- بیشترین بار:
- هند (212 میلیون، 26%) و چین (148 میلیون، 18%) بیشترین سهم جمعیت مبتلا به دیابت را دارند. این دو کشور 44% از بار جهانی دیابت را تشکیل می‌دهند.
- ایالات متحده (42 میلیون، 5%)، پاکستان (36 میلیون، 4%) و اندونزی (25 میلیون، 3%) از دیگر کشورهای دارای جمعیت بالای مبتلا به دیابت‌اند.
- جایگاه ترکیه:
- ترکیه با 11 میلیون فرد مبتلا به دیابت، 1% از بار جهانی دیابت را دارد و در این رتبه‌بندی در جایگاه 12 قرار می‌گیرد. این کشور با قرار گرفتن در منطقهٔ خاورمیانه و آسیای مرکزی، در موقعیتی با بار رو به افزایش دیابت قرار دارد.
B) تعداد مبتلایان به دیابت درمان‌نشده (30 سال و بالاتر، 2022)
- نمای کلی: تعداد مبتلایان به دیابت درمان‌نشده در جهان 445 میلیون محاسبه شده است.
- بیشترین بار:
- هند (133 میلیون، 30%) بیشترین سهم را از موارد دیابت درمان‌نشده دارد. این وضعیت به کمبودهای نظام سلامت و دسترسی به درمان در هند اشاره دارد.
- چین (78 میلیون، 17%) و پاکستان (24 میلیون، 5%) دیگر کشورهای دارای تعداد بالای موارد دیابت درمان‌نشده‌اند.
- جایگاه ترکیه:
- ترکیه با 5 میلیون مورد دیابت درمان‌نشده در این رتبه‌بندی در جایگاه 12 قرار می‌گیرد. این وضعیت نشان می‌دهد دسترسی به درمان برای مدیریت دیابت باید افزایش یابد.
ارزیابی کلی و برداشت‌ها
- بار دیابت: کشورهای پرجمعیتی مانند هند و چین بخش مهمی از بار جهانی دیابت را بر دوش دارند. بار بالای دیابت در این کشورها فشاری جدی بر نظام‌های سلامت جهان ایجاد می‌کند.
- نابرابری دسترسی به درمان: دسترسی مبتلایان به دیابت به درمان در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط همچنان بسیار پایین است. در کشورهایی مانند هند، چین و پاکستان، تعداد موارد دیابت درمان‌نشده بسیار بالاست.
- وضعیت ترکیه: ترکیه از نظر شیوع دیابت و تعداد موارد دیابت درمان‌نشده در رتبه‌های میانی قرار دارد. برای حل این وضعیت در ترکیه، تقویت زیرساخت سلامت و گسترش برنامه‌های تشخیص زودهنگام و درمان دیابت لازم است.
دیابت و عوامل اجتماعی تعیین‌کننده
یکی از مهم‌ترین علل افزایش دیابت در سطح جهان، افزایش نرخ چاقی است. افزون بر این، محدودیت دسترسی به غذای سالم، افزایش مصرف غذاهای فراوری‌شده و کمبود دسترسی به خدمات سلامت در کشورهای کم‌درآمد از عوامل مهم‌اند. مطالعه تأکید می‌کند عواملی مانند ژنتیک و سوءتغذیه در کودکی در شیوع بالای دیابت در جنوب آسیا نقش دارند.
راهبردهای مؤثر در مدیریت دیابت
راهبردهای پیشنهادی مطالعه برای مقابله با دیابت قابل‌توجه‌اند:
- تشخیص زودهنگام و پیشگیری: گسترش برنامه‌های غربالگری برای تشخیص زودهنگام دیابت؛ این موضوع به‌ویژه در مناطقی که بزرگسالان جوان کمتر با خدمات سلامت در تماس‌اند، اهمیتی حیاتی دارد.
- بیمهٔ سلامت: بیمهٔ سلامت همگانی گامی اساسی در افزایش دسترسی به درمان است. اما این نظام‌های بیمه باید به‌گونه‌ای گسترش یابند که داروهای دیابت را پوشش دهند.
- تغییر رژیم غذایی و سبک زندگی: برای پیشگیری و مدیریت دیابت، افزایش دسترسی به غذای سالم، کاهش مصرف غذاهای فراوری‌شده و تشویق فعالیت بدنی ضروری است.
- زنجیرهٔ تأمین دارو: باید راهبردهای ملی یا چندملیتی برای دسترسی به داروها با هزینهٔ پایین تدوین شوند.
آیندهٔ دیابت: چه باید کرد؟
بار سلامت ناشی از دیابت نه‌تنها افراد، بلکه نظام‌های سلامت جوامع را نیز تحت فشار قرار می‌دهد. از این رو:
- سیاست‌های جهانی سلامت: باید برنامه‌های ویژه‌ای برای گسترش درمان دیابت در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط تهیه شوند.
- راهبردهای جامع پیشگیری: مقابله با چاقی و برنامه‌های غربالگری دیابت در سطح جامعه باید افزایش یابند.
- رویکرد برابری‌محور: نابرابری‌های منطقه‌ای در دسترسی به درمان باید برطرف شوند.
نتیجه‌گیری: دیابت فقط مسئلهٔ سلامت نیست، مسئلهٔ برابری نیز هست
این مطالعه نشان می‌دهد دیابت دیگر تنها مشکل سلامت نیست، بلکه مسئله‌ای از جنس نابرابری اجتماعی نیز هست. نظام‌های سلامت باید راه‌حل‌های مؤثرتری علیه دیابت ایجاد کنند و در سطح جامعه گام‌هایی برای افزایش آگاهی برداشته شود. سیاست‌های مؤثر و رویکردهای نوآورانهٔ درمان برای کاهش بار دیابت اهمیتی حیاتی دارند.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.