شیمی‌درمانی گرم داخل‌شکمی (HİPEK) در سرطان تخمدان عودکننده

سرطان تخمدان اغلب در مرحلهٔ پیشرفته تشخیص داده می‌شود؛ در این مرحله گزینه‌های درمانی متنوع‌اند، اما مسیر معمولاً طولانی و دشوار است. ترکیب جراحی و شیمی‌درمانی رویکرد استاندارد درمان است. بااین‌حال، عود سرطان عامل مهمی است که سیر بیماری را نامطلوب می‌کند.

در 13 نوامبر 2024، The Lancet Oncology نتایج کارآزمایی بالینی فاز III به نام CHIPOR را منتشر کرد که نشان می‌دهد افزودن شیمی‌درمانی گرم داخل‌صفاقی (HİPEK) به درمان سرطان تخمدان عودکنندهٔ حساس به پلاتین، ممکن است بقا را به‌طور معناداری افزایش دهد. در این مقاله جزئیات CHIPOR و اثرات احتمالی این رویکرد را بررسی می‌کنیم.

شیمی‌درمانی گرم داخل‌صفاقی (HİPEK) روشی است که در آن داروهای شیمی‌درمانی مستقیماً داخل شکم تجویز و برای افزایش اثربخشی گرم می‌شوند. HİPEK حین جراحی با گردش داروهای گرم‌شده تا 40-42°C در حفرهٔ شکم انجام می‌شود و هدف آن سلول‌های میکروسکوپی تومورِ باقی‌مانده است. این روش معمولاً در سرطان‌های داخل‌شکمی پیشرفته یا عودکننده، به‌ویژه سرطان تخمدان و معده استفاده می‌شود.

یافته‌های برجستهٔ مطالعهٔ CHIPOR

مطالعهٔ CHIPOR در 31 مرکز در فرانسه، بلژیک، اسپانیا و کانادا، در مراکز دارای توان جراحی بالا انجام شد و پژوهشی گسترده است. بیماران مبتلا به سرطان اپی‌تلیال تخمدان که دست‌کم 6 ماه پس از نخستین شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین دچار عود شده بودند، وارد مطالعه شدند. پس از شیمی‌درمانی خط دوم مبتنی بر پلاتین، شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی به دو گروه جراحی کامل کاهندهٔ حجم تومور با یا بدون HİPEK تقسیم شدند.

جراحی کاهندهٔ حجم تومور روشی جراحی برای کاهش هرچه بیشتر بافت سرطانی و به حداقل رساندن بار تومور است.

پروتکل درمان:

• در گروه HİPEK، سیس‌پلاتین با دوز 75 mg/m²، در دمای 41ºC ± 1ºC و به مدت 60 دقیقه حین جراحی تجویز شد.
• گروه‌ها بر اساس عواملی مانند وضعیت عملکرد شرکت‌کنندگان، فاصلهٔ بدون پلاتین و مصرف مهارکنندهٔ PARP پس از جراحی لایه‌بندی شدند.

بهبود چشمگیر بقای کلی

داده‌های میانهٔ پیگیری 6.2 ساله نشان دادند که HİPEK افزایش معناداری در مدت بقای کلی ایجاد کرده است:

• بقای کلی: میانهٔ بقا در بیماران درمان‌شده با HİPEK، 54.3 ماه و در گروه بدون HİPEK، 45.8 ماه محاسبه شد؛ تفاوتی حدود 10 ماه.
• کاهش خطر: HİPEK خطر مرگ را 27% کاهش داد (HR = 0.73؛ 95% GA = 0.56–0.96؛ P = .024).

این یافته‌ها نشان می‌دهند HİPEK ممکن است گزینه‌ای امیدبخش برای بیماران مبتلا به سرطان تخمدان عودکنندهٔ حساس به پلاتین باشد.

عوارض جانبی و نمایهٔ ایمنی

در کنار اثر افزایندهٔ بقای HİPEK، برخی عوارض مرتبط با درمان مشاهده شدند. به‌ویژه در 60 روز نخست پس از جراحی، فراوانی عوارض شدید در گروه HİPEK بیشتر بود (49% در برابر 27%). شایع‌ترین عوارض عبارت بودند از:

• کم‌خونی: 23% (گروه HİPEK) و 14% (گروه کنترل)
• اختلال الکترولیتی: 14% (گروه HİPEK) و 1% (گروه کنترل)
• نارسایی کلیه: 10% (گروه HİPEK) و 1% (گروه کنترل)

بااین‌حال، بیان شده است که با اقدامات مراکز تخصصی در حین HİPEK، این سمیت‌ها قابل‌مدیریت هستند.

چه کسانی مناسب‌ترین افراد برای HİPEK هستند؟

پژوهشگران تأکید کردند که یافته‌های CHIPOR با نتایج مطالعهٔ پیشین OVHIPEC-1 هم‌خوانی دارند و HİPEK ممکن است در افزایش بقای سرطان پیشرفتهٔ تخمدان نقش مهمی داشته باشد. استفاده از HİPEK به‌ویژه در گروه‌های زیر توصیه شده است:

• عود حساس به پلاتین: بیمارانی که پس از نخستین درمان مبتنی بر پلاتین، 6 ماه یا بیشتر دچار عود نشده‌اند.
• پس از برداشت کامل تومور: مواردی که بافت توموری با جراحی به‌طور کامل برداشته شده است.

بااین‌حال، تأکید شده است که این درمان فقط باید در مراکز باتجربه در مدیریت سمیت انجام شود و بیماران حمایت درمانی مناسب (مانند تیوسولفات محافظتی) دریافت کنند.

نتیجه‌گیری: آیا استاندارد درمانی تازه‌ای در سرطان تخمدان است؟

مطالعهٔ CHIPOR نشان داد HİPEK ممکن است بقای کلی سرطان تخمدان عودکننده را افزایش دهد و سمیت‌هایش قابل‌مدیریت باشند. اما این روش به تخصص پیشرفتهٔ جراحی و انکولوژی پزشکی نیاز دارد. ورود یا عدم ورود HİPEK به کار بالینی معمول، با داده‌های بلندمدت مطالعات آینده روشن خواهد شد.

این نتایج امیدبخش بار دیگر اهمیت رویکردهای فردی‌شده در درمان سرطان تخمدان را نشان می‌دهند. اجرای HİPEK در گروه‌های به‌درستی انتخاب‌شده و در مراکز تخصصی ممکن است استانداردهای درمان را بازتعریف کند.