رفتن به محتوا
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · متخصص انکولوژی پزشکی

سندرم لیز تومور (TLS) چیست؟ علائم و درمان آن

سندرم لیز تومور (TLS) چیست؟ علائم و درمان آن

سندرم لیز تومور چیست؟

سندرم لیز تومور وضعیتی است که هنگام مرگ تعداد زیادی سلول سرطانی در زمانی کوتاه و رها شدن محتویات آن‌ها به خون پدید می‌آید.

لیز یک اصطلاح زیست‌شناسی با معادل انگلیسی «lysis» است که به معنای «تجزیه» یا «فروپاشی سلول» به کار می‌رود. لیز، تجزیه سلول بر اثر پارگی دیواره یا غشای آن است.

هنگامی که سلول‌های سرطانی در بدن به‌سرعت تجزیه می‌شوند، سطح اسید اوریک، پتاسیم و فسفر سریع‌تر از توان کبد برای دفع آن‌ها بالا می‌رود. این وضعیت موجب سندرم لیز تومور می‌شود. فسفر اضافی کلسیم را جذب می‌کند و به کاهش سطح کلسیم خون می‌انجامد. تغییرات اسید اوریک، پتاسیم، فسفر و کلسیم در خون می‌تواند اندام‌ها و دستگاه‌های بسیاری، به‌ویژه کلیه‌ها و نیز قلب، مغز، عضلات و دستگاه گوارش را تحت‌تأثیر قرار دهد.

در زیر، شرح تصویری سندرم لیز تومور را می‌بینید:

سندرم لیز تومور چیست؛ شرح تصویری

علت‌های سندرم لیز تومور چیست؟ کدام نوع سرطان موجب سندرم لیز تومور می‌شود؟

همه بیماران سرطان برای ابتلا به سندرم لیز تومور (TLS) خطر یکسانی ندارند.

بیماران سرطانی با بیشترین خطر ابتلا به TLS عبارت‌اند از:

  • TLS ناشی از عارضه درمان: TLS بیشتر به این شکل پدید می‌آید. سرطان‌هایی که به درمان سرطان پاسخ زیادی می‌دهند، مانند لوسمی حاد یا نوع درجه‌بالای لنفوم. این سرطان‌ها معمولاً سلول‌هایی دارند که بسیار سریع تقسیم می‌شوند
  • TLS خودبه‌خودی یا ناشی از خودِ بیماری: بیماران دارای تقسیم سلولی سریع و «بار توموری» زیاد.

TLS ممکن است خودبه‌خود (پیش از درمان سرطان) پدید آید، اما اغلب در هفته نخست پس از آغاز درمان رخ می‌دهد. TLS فقط به دریافت‌کنندگان شیمی‌درمانی متعارف محدود نیست؛ ممکن است در بیمارانی که استروئید، هورمون‌درمانی، درمان هدفمند یا پرتودرمانی می‌گیرند نیز رخ دهد. بیماران دچار کم‌آبی و اختلال ازپیش‌موجود عملکرد کلیه، خطر بیشتری برای ابتلا به TLS دارند.

علائم سندرم لیز تومور چیست و چگونه تشخیص داده می‌شود؟

علائم مربوط به TLS معمولاً اختصاصی نیستند، اما به‌طور کلی ممکن است شامل این موارد باشند:

  • تهوع با یا بدون استفراغ
  • بی‌اشتهایی و خستگی
  • ادرار تیره، کاهش دفع ادرار یا درد کنار بدن (درد پهلو)
  • گرفتگی و اسپاسم عضلات
  • تپش قلب

TLS وضعیتی جدی است و اگر درمان نشود، ممکن است به‌ویژه به نارسایی کلیه و مرگ بینجامد.

TLS بر پایه آزمایش‌های خون همراه با نشانه‌ها و یافته‌ها تشخیص داده می‌شود. تنها مشاهده چند مقدار آزمایشگاهی غیرطبیعی ممکن است برای تشخیص آغاز TLS کافی نباشد؛ درعین‌حال، ممکن است با نارسایی کلیه یا اندام نیز خود را نشان دهد.

آیا می‌توان از سندرم لیز تومور پیشگیری کرد؟

برخی اقدامات می‌توانند خطر ابتلا به TLS را کاهش دهند. انکولوژیست‌ها و متخصصان خون برای تعیین خطر TLS در بیماران سرطان و انتخاب اقدام یا اقدامات پیشگیرانه، نتایج آزمایش‌های خون و ویژگی‌های سرطان را در نظر می‌گیرند. مایعات وریدی می‌توانند به دفع سموم از راه ادرار توسط کلیه‌ها کمک کنند. داروهایی مانند آلوپورینول و رسبوریکاز سطح اسید اوریک خون را پایین می‌آورند و ممکن است به همین دلیل تجویز شوند.

سندرم لیز تومور چگونه درمان می‌شود؟

با وجود اقدامات پیشگیرانه، TLS همچنان ممکن است رخ دهد. بیماران در معرض خطر بالای TLS با آزمایش‌های خون و مشاهده‌های بالینی پیگیری می‌شوند تا در صورت رخداد، تشخیص زودهنگام ممکن باشد. اگر بیمار به TLS دچار شود، این پایش هنگام درمان نیز ادامه می‌یابد. درمان به اقدامات پیشگیرانه شباهت دارد و شامل مایعات وریدی، آلوپورینول و به‌ویژه راسبوریکاز است.

بیماران در برخی موارد ممکن است در بخش مراقبت ویژه بستری شوند. برای ارزیابی سطح الکترولیت‌ها و آسیب کلیه، آزمایش‌های خون مکرراً تکرار می‌شود. ریتم قلب و وضعیت دفع ادرار نیز از نزدیک پایش می‌شود. اصلاح دقیق عدم تعادل الکترولیت‌ها مهم است. برخی بیماران دچار آسیب شدید کلیه نیز ممکن است به همودیالیز موقت نیاز داشته باشند.

منابع

Gupta A و Moore JA. (ژوئن, 2018). Tumor Lysis Sydrome. Jama Oncology: https://jamanetwork.com/

درخواست نوبت

هوش مصنوعی DROZDOGAN

این مقاله را با هم بررسی کنیم

درباره مقاله بپرسید و پاسخ‌ها را همراه با منابع منتشرشده در سایت ما بخوانید.

هوش مصنوعی DROZDOGAN

دستیار Drozdogan

سندرم لیز تومور (TLS) چیست؟ علائم و درمان آن

درباره مقاله بپرسید و پاسخ‌ها را همراه با منابع منتشرشده در سایت ما بخوانید.

اطلاعات گفت‌وگو و حریم خصوصی

این گفت‌وگو را دستیار Drozdogan پاسخ می‌دهد. مدیران مجاز سایت ممکن است آن را برای بررسی کیفیت بازبینی کنند. اطلاعات شخصی را به اشتراک نگذارید.

پاسخ‌ها با زیرساخت OpenAI تهیه می‌شوند. پرسش‌ها و پاسخ‌ها در آن سرویس پردازش می‌شوند؛ سوابق گفت‌وگو در سایت ما ذخیره می‌شوند. اطلاعات هویتی، تماس یا سلامت شخصی را به اشتراک نگذارید.

0 / 1000

فقط برای اطلاع‌رسانی است؛ تشخیص شخصی یا توصیه درمانی ارائه نمی‌شود.

مقاله‌های مرتبط

مقاله‌های دیگر درباره این موضوع را بخوانید.

از تازه‌ها باخبر بمانید

مقاله‌های تازه و پیشرفت‌های علمی را از طریق ایمیل دریافت کنید.

Google Analytics در صفحات عمومی مستقل از این پنجره کار می‌کند و ممکن است از کوکی‌های تحلیلی استفاده کند. انتخاب شما در اینجا فقط خدمات خارجی را کنترل می‌کند.