تا تشخیص سرطان پروستات با آزمایش RNA ادرار گام‌هایی باقی مانده است

روش جدیدی بر پایهٔ آزمایش مولکول‌هایی به نام RNA غیرکدکننده (non-coding) در ادرار، نوید می‌دهد سرطان پروستات را با حساسیت و دقت بیشتری نسبت به آزمایش‌های کلاسیک مبتنی بر اندازه‌گیری PSA شناسایی کند.

این اندیشه با مطالعه‌ای در کنگرهٔ اورولوژی اتحادیهٔ اروپا که در 11-15 مارس 2016 در آلمان برگزار شد ارائه شده است.

RNAها، با نام کامل خود، اسید ریبونوکلئیکها، از عناصر بنیادی زندگی هستند. نقش‌های زیستی مهم بسیاری دارند؛ شناخته‌شده‌ترین آنها فرایندهای گوناگون مربوط به ترجمهٔ اطلاعات ژنتیکی حمل‌شده در DNA به پروتئین هستند. اگرچه انواع RNA بسیارند، شناخته‌شده‌ترین آنها RNA پیام‌رسان، RNA ریبوزومی، RNA ناقل و آنچه در سال‌های اخیر نامش را شنیده‌ایم، RNA غیرکدکنندههستند.

نشانگرهای زیستی که اکنون برای سرطان پروستات استفاده می‌شوند، PSA (آنتی‌ژن اختصاصی پروستات) و PCA3 (ژن سرطان پروستات 3) هستند. اما می‌دانیم این آزمایش‌ها در شناسایی بسیاری از سرطان‌های پروستات نتایج ناکافی دارند.

RNAهای غیرکدکننده در شناسایی سرطان پروستات حساسیت و دقت بیشتری نشان داده‌اند

پیشرفت‌های علم ژنومیک آشکار کرده‌اند که ساختار ژنتیکی ما بسیار پیچیده‌تر از تصور است. اندام‌های ما در سلامت و بیماری با انتشار پیام‌های ژنتیکی متفاوت، خود را با مولکول‌های متفاوت بیان می‌کنند.

گروهی از این مولکول‌های ژنتیکی RNAهای غیرکدکننده‌اند. تا همین اواخر تصور می‌شد «RNA غیرکدکننده» که در ساخت پروتئین نقش ندارد، هیچ کارکردی ندارد. اکنون روشن شده است RNAهای غیرکدکننده در فرایندهای زیستی بسیاری نقش حیاتی دارند. در میان این فرایندها، قابل‌توجه‌ترین مورد ایجاد و گسترش سرطاناست. با تکیه بر این اطلاعات جدید، این اندیشه پدید آمده است که اندازه‌گیری RNAهای غیرکدکننده می‌تواند برای شناسایی زودهنگام سرطان استفاده شود.

برای مطالعه، از مولکول‌های ژنتیکی هر یک از 64 بافت سرطان پروستات، 200 میلیون توالی (سکانس) خوانده شد. در نتیجه حدود 2.000 توالی در نمونه‌های تومور در مقایسه با نمونه‌های بافت سالم به‌طور معناداری متفاوت یافت شدند. دیده شد بخشی از این توالی‌ها RNA غیرکدکننده هستند و تصور شد این RNAها می‌توانند نشانگر زیستی جدیدی برای سرطان پروستات باشند.

RNAهای غیرکدکنندهٔ درنظرگرفته‌شده به‌عنوان نشانگر زیستی، نه‌فقط در نمونه‌های بافت سرطان پروستات، بلکه در نمونه‌های ادرار بیماران سرطان پروستات نیز شناسایی شده‌اند. نخستین آزمایش‌ها در مرحلهٔ آزمون نیز نشان می‌دهند شناسایی این مولکول‌ها در ادرار می‌تواند امکان شناسایی بسیار دقیق‌تر سرطان پروستات در مرحلهٔ اولیه را فراهم کند.

ترکیب نشانگرهای زیستی ویژگی (اختصاصیت) آزمایش‌ها را افزایش خواهد داد

پژوهشگران برای دستیابی به حساسیت و دقت بالاتر، توسعهٔ آزمایشی متشکل از ترکیب نشانگرهای زیستی را از پیش آغاز کرده‌اند. این مطالعه بخشی از پروژه‌ای با هدف توسعهٔ نشانگرهای زیستی جدید RNA برای آزمایش‌های تشخیصی، به نام RIBOLUTION (RIBOnucleic acid-based diagnostic soLUTIONs) است.