تحلیل ctDNA خون در سرطان کولورکتال؛ نتایج بلندمدت در تصمیم درمانی و پیگیری

سرطان کولورکتال (KRK) یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در جهان است و 60-70% بیماران هنگام تشخیص در مرحلهٔ 2. یا 3. قرار دارند. اگرچه روش اصلی درمان در این مراحل اولیه جراحی است، نیاز به نشانگرهای زیستی برای تعیین اینکه کدام بیماران پس از جراحی به شیمی‌درمانی نیاز دارند و در چه کسانی خطر بازگشت سرطان بیشتر است، رو به افزایش است. اکنون می‌دانیم نگاه‌کردن تنها به اندازهٔ تومور هنگام تشخیص کافی نیست؛ زیست‌شناسی تومور نیز عامل بسیار مهمی است. زیرا بعضی تومورهای کولورکتال در مراحل بسیار اولیه می‌توانند عود کنند یا متاستاز بدهند، در حالی که تومورهای پیشرفته‌تر، برای نمونه مرحلهٔ 3.، ممکن است متاستاز ندهند یا عود نکنند. در اینجا تحلیل قطعات آزاد DNA که از تومور وارد خون می‌شوند (ctDNA)، می‌تواند راهنمای مهمی در روند درمان و پیگیری باشد.

به همین دلیل، فناوری‌هایی که اطلاعات روشن‌تری دربارهٔ وضعیت بیماران پس از جراحی می‌دهند و امکان شخصی‌سازی روند درمان را فراهم می‌کنند، اهمیت زیادی دارند. Signatera نام آزمایش موجود در بازار برای تحلیل نسل تازهٔ ctDNA، یعنی DNA توموری در گردش، است که در این زمینه ابزاری امیدبخش به شمار می‌رود. داده‌های مطالعهٔ GALAXY، ارائه‌شده در کنگرهٔ ESMO 2024، نشان می‌دهند تحلیل ctDNA چگونه می‌تواند بر بقای بلندمدت بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال اثر بگذارد و نیاز به شیمی‌درمانی کمکی (پس از جراحی) را تعیین کند.

آزمایش Signatera: روشی مؤثر برای تعیین بیماری باقیماندهٔ مولکولی پس از جراحی

در مطالعهٔ GALAXY، آزمایش Signatera برای ارزیابی وضعیت بیماری باقیماندهٔ مولکولی (MKH) پس از جراحی در بیماران سرطان کولورکتال به کار رفت. آزمایش با تحلیل ctDNA در نمونهٔ خون گرفته‌شده در فاصلهٔ 2-10 هفته پس از جراحی انجام شد و نرخ‌های بقای بلندمدت بیماران با نتایج آن مقایسه شدند.

یافته‌های مطالعه نشان دادند بیماران Signatera منفی در مقایسه با بیماران Signatera مثبت، بقای به‌طور چشمگیری طولانی‌تری دارند.

یافته‌ها:

• نرخ بقای کلی 24 ماهه (24M-OS): در بیماران Signatera منفی، 98,5% (CI: 97,7–99,1%) و در بیماران مثبت 83,65% (CI: 77,84–88,06%) گزارش شد.
• نرخ بقای کلی 36 ماهه (36M-OS): در بیماران Signatera منفی 96% (CI: 94,3–97,2%) و در بیماران مثبت 71,8% (CI: 63,4–78,6%) تعیین شد.

این نتایج نشان می‌دهند که منفی‌بودن ctDNA حتی پس از شیمی‌درمانی کمکی می‌تواند بر نرخ بقای بیماران اثر مثبت بگذارد و نتایج بلندمدت آن‌ها را بهبود دهد.

اثر شیمی‌درمانی کمکی بر بقا: تفاوت‌های چشمگیر در بیماران پرخطر

در مطالعهٔ GALAXY، دریافت یا عدم دریافت شیمی‌درمانی کمکی بر پایهٔ مثبت‌بودن MKH پس از جراحی، در بیماران KRK پرخطر مرحلهٔ II و مرحلهٔ III-IV ارزیابی شد.

نرخ بقای بیماران MKH مثبت که شیمی‌درمانی کمکی دریافت کردند، نسبت به کسانی که این درمان را دریافت نکردند، به‌طور مهمی بهبود یافت. به‌ویژه در میان بیمارانی که MKH مثبت در آن‌ها ادامه داشت، مدت بقای کلی دریافت‌کنندگان شیمی‌درمانی کمکی در مقایسه با کسانی که آن را دریافت نکردند، 10 برابر بیشتر بود.

داده‌های تفصیلی بقا:

• بقا پس از درمان کمکی در بیماران Signatera مثبت: مدت بقای بیماران MKH مثبت که درمان کمکی گرفتند، نسبت به کسانی که درمان نگرفتند، بهبود چشمگیری نشان داد (HR = 9.68؛ CI: 6.33-14.82؛ P < 0.0001).
• بیمارانی که ctDNA منفی پایدار داشتند: نرخ بقای بیمارانی که پس از شیمی‌درمانی کمکی به پاک‌شدن ctDNA رسیدند و این وضعیت منفی را حفظ کردند، بسیار بیشتر از کسانی بود که ctDNA آن‌ها موقتاً پاک شد یا پاک نشد.

راهبردهای درمانی شخصی‌سازی‌شده و پیگیری ctDNA

آزمایش‌های ctDNA می‌توانند در شخصی‌سازی روند درمان بیماری‌های دارای خطر عود بالا، مانند سرطان کولورکتال، تحول ایجاد کنند. پیش‌بینی دقیق‌تر پاسخ بیماران ctDNA مثبت به درمان و سازگارکردن راهبردهای درمانی بر همین اساس، نه‌تنها نرخ بقای بیماران را افزایش می‌دهد، بلکه با پیشگیری از درمان غیرضروری کیفیت زندگی را نیز بهتر می‌کند.

داده‌های مطالعهٔ GALAXY نشان می‌دهند آزمایش Signatera در شناسایی بیماران پرخطر موفق است و به‌ویژه در این بیماران، شیمی‌درمانی کمکی مزیت بقا دارد. این داده‌ها همچنین نشان می‌دهند آزمایش ctDNA چگونه می‌تواند برای تصمیم‌گیری زودتر و دقیق‌تر در روند درمان به کار رود. نتایج مطالعه ثابت می‌کنند که تحلیل MRD تنها یک نشانگر زیستی نیست، بلکه راهنمایی است که می‌تواند مستقیماً بر بقای بیماران اثر بگذارد.