تصویربرداری 3D کل بدن: بیوپسی کمتر، تشخیص دقیق‌تر؛ دوره‌ای تازه در سرطان پوست

فناوری پیشرفتهٔ تصویربرداری، هم شمار بیوپسی‌ها را کاهش می‌دهد و هم دقت تشخیص سرطان پوست را افزایش می‌دهد.

چرا این مطالعه مهم است؟

سرطان پوست از شایع‌ترین سرطان‌های جهان است. به‌ویژه سرطان‌های غیرملانومی پوست (nonmelanoma skin cancers - NMSC)، اگرچه اغلب تهدیدکنندهٔ زندگی نیستند، بار مهمی بر نظام سلامت تحمیل می‌کنند. تشخیص زودهنگام و دقیق این سرطان‌ها برای جلوگیری از بیوپسی غیرضروری و استفادهٔ بهینه از منابع سلامت حیاتی است.

مطالعه‌ای تازه که در نشست سالانهٔ 2025 آکادمی پوست آمریکا (AAD) ارائه شد، نشان داد عکاسی خودکار سه‌بعدی از کل بدن (3D TBP) ظرفیت ایجاد تحولی بزرگ در تشخیص سرطان پوست دارد. پژوهشگران Mayo Clinic این مطالعه را انجام دادند؛ این روش هم با کاهش 35% در شمار بیوپسی‌ها باعث انجام اقدام‌های تهاجمی کمتر برای بیماران شد و هم شناسایی ضایعات سرطانی را به‌طور معنی‌دار بهبود داد .

جزئیات مطالعه: چه کسانی وارد شدند و چه کاری انجام شد؟

در این مطالعهٔ گذشته‌نگر، Mayo Clinic Rochester, Minnesota محل کلینیک اختصاصی تصویربرداری 3D بود که مراجعه‌کنندگانِ دارای سابقهٔ ملانوما در آن بررسی شدند؛ در مجموع، 410 بیمار بزرگسال بررسی شدند. این بیماران با دستگاه 3D TBP به نام Vectra WB360 دست‌کم دو بار تصویربرداری شدند. میانگین سن گروه 51.6 سال بود و 53% آن را زنان تشکیل می‌دادند.

در مجموع:

• 5981 مراجعهٔ بیمار ارزیابی شد.

• 1150 جلسهٔ اختصاصی تصویربرداری Vectra انجام شد.

• 3006 بیوپسی انجام شد که:

  • 56% آن‌ها خوش‌خیم (benign)

  • 32% آن‌ها بدخیم (malign)

  • 12% آن‌ها ضایعات پیش‌سرطانی (premalign) طبقه‌بندی شدند.

بزرگ‌ترین دستاورد: تشخیص دقیق‌تر سرطان‌های غیرملانومی پوست

برجسته‌ترین یافتهٔ اصلی مطالعه، بهبود در سرطان‌های غیرملانومی پوست از نظر تشخیص بود:

• میزان تشخیص به‌ازای هر بیوپسی به 71% رسید که سطح بالایی است.

• افزایش 17% در میزان بیوپسی مثبت دیده شد.

• کاهش 14% در شمار بیوپسی‌ها حاصل شد.

در مقابل، شناسایی ملانوما به‌ازای هر بیوپسی، 62% کاهش یافت. اما پژوهشگران گفتند این کاهش به احتمال زیاد به این دلیل است که گروه از افرادی تشکیل شده بود که قبلاً ملانوما داشته‌اند. چون ملانوما بیشتر به یک تومور اولیه محدود می‌ماند، شناسایی ملانومای جدید در این گروه پایین بود. مشابه‌بودن میزان شناسایی ملانوما با گروه کنترلِ بدون تصویربرداری Vectra نشان داد این فناوری در تشخیص ملانوما کم‌کاری نکرده است.

بیوپسی غیرضروری کمتر: 50% مداخلهٔ کمتر برای کراتوز اکتینیک

• کراتوز اکتینیک و ضایعات پیش‌سرطانی مشابه، از نظر بیوپسی با 50% کاهش روبه‌رو شدند.

• در ضایعات خوش‌خیم، به‌ویژه کراتوز سبورئیک و خال‌های رنگدانه‌دار خوش‌خیم، میزان بیوپسی به‌طور قابل توجهی کاهش یافت.

• خال‌های با دیسپلازی شدید از نظر میزان تشخیص مثبت، 16% افزایش داشتند، اما نیاز به بیوپسی، 13% کاهش یافت.

این نتایج نشان داد فناوری تصویربرداری 3D نه‌فقط ضایعات سرطانی را بهتر شناسایی می‌کند، بلکه مداخله‌های غیرضروری برای ضایعات خوش‌خیم و بی‌نیاز از درمان را نیز بسیار کاهش می‌دهد.

مؤثر است، اما آیا همه‌جا قابل اجراست؟

دکتر Jordan Phillipps ضمن تأکید بر بهبود روند تشخیص با این فناوری، به محدودیت‌هایی هم اشاره کرد:

• گروه مطالعه از افرادی بسیار انتخاب‌شده تشکیل شده بود (بیمارانی با تشخیص قبلی ملانوما).

• سامانه‌های 3D TBP هنوز فراگیر نیستند؛ چالش‌های اقتصادی و اجرایی ممکن است اجرای آن را فعلاً در همهٔ مراکز دشوار کنند.

• در پژوهش، مقایسهٔ مستقیم با معاینهٔ بالینی انجام نشد و این تعیین میزان همخوانی روش با استاندارد طلایی را دشوار می‌کند.

دکتر Kristina Callis Duffin، رئیس بخش پوست دانشگاه یوتا، با وجود توصیف نتایج به‌عنوان «هیجان‌انگیز»، بیان کرد که بدون مطالعات تصادفی کنترل‌شده نمی‌توان موفقیت واقعی روش را سنجید. همچنین هزینه‌اثربخشی این فناوری هنوز روشن نیست. کاهش عوارض بیماری و بیوپسی‌های غیرضروری با تشخیص دقیق‌تر ممکن است در درازمدت مزیت هزینه ایجاد کند، اما برای یافتن این تعادل داده‌های بیشتری لازم است.

نتیجه: آیا در آینده استاندارد تازهٔ غربالگری سرطان پوست خواهد شد؟

تصویربرداری 3D کل بدن، به‌ویژه با افزایش تشخیص درست سرطان‌های غیرملانومی پوست و کاهش بیوپسی غیرضروری، فناوری امیدبخشی است. این روش ممکن است در آیندهٔ غربالگری سرطان پوست جایگاه مهمی داشته باشد. اما برای کاربرد گسترده، مطالعات مستقیم مقایسه‌ای و تحلیل هزینه در گروه‌های بزرگ‌تر بیماران ضروری است.