ورزش برای سلامت جنسی – ایجاد تفاوت برای زنان مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک

سرطان و مسائل جنسی: نیازی که نباید نادیده گرفته شود

تشخیص و درمان سرطان برای بیماران و نزدیکان آن‌ها فرایندی دشوار است. هرچند در این دوره ممکن است مسائل جنسی معمولاً به حاشیه بروند، در واقع این نیاز تأثیر چشمگیری بر کیفیت زندگی بیماران دارد. حتی در سرطان‌های پیشرفته‌ای مانند سرطان پستان متاستاتیک، سلامت جنسی برای بهزیستی کلی و کیفیت زندگی بیماران اهمیت زیادی دارد. نادیده گرفتن مشکلات سلامت جنسی، این نیاز را از بین نمی‌برد. برعکس، برطرف کردن این مشکلات می‌تواند کیفیت زندگی بیماران را افزایش دهد و به روند درمان کمک مثبتی کند. در این زمینه، پژوهش‌هایی که تأثیر برنامه‌های ورزشی بر سلامت جنسی را بررسی می‌کنند، بار دیگر بر اهمیت رویکردی جامع در درمان سرطان تأکید دارند.

ورزش سلامت جنسی زنان مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک را بهبود می‌دهد

در زنان مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک ، یک برنامه ورزشی ساختاریافته باعث بهبود مشکلات سلامت جنسی ناشی از درمان اندوکرین، علائم و شکایات جنسی، خستگی و کیفیت کلی زندگی می‌شود. این موضوع در نتایج منتشرشده یک کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده کنترل‌شده نشان داده شده است.

پروژه‌ای از اتحادیه اروپا

مطالعه PREFERABLE-EFFECT پروژه‌ای است که در چارچوب برنامه پژوهش و نوآوری Horizon 2020 اتحادیه اروپا تأمین مالی می‌شود. هدف این پروژه بررسی تأثیر برنامه‌های ورزشی بر سلامت جنسی، خستگی و کیفیت کلی زندگی زنان مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک است.

Horizon 2020 یک برنامه گسترده تأمین مالی است که کمیسیون اروپا آن را برای حمایت از پژوهش‌های علمی و نوآوری اجرا می‌کند. این برنامه در سال‌های 2014-2020 با بودجه‌ای معادل 80 میلیارد یورو از پروژه‌های پژوهشی و نوآوری حمایت مالی کرده است. هدف اصلی Horizon 2020 افزایش توان رقابت جهانی اروپا و توسعه ظرفیت پژوهش علمی و نوآوری برای رویارویی با چالش‌های اجتماعی است.

پروژه PREFERABLE-EFFECT به رهبری مرکز پزشکی دانشگاه اوترخت در هلند و با همکاری مراکز پژوهشی مختلفی از آلمان، لهستان، اسپانیا، سوئد، هلند و استرالیا انجام می‌شود. این پروژه مطالعه‌ای است که 357 بیمار مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک را دربر می‌گیرد و شامل یک برنامه ورزشی 9 ماهه است. شرکت‌کنندگان در تمرین‌های هوازی، مقاومتی و تعادلی تحت نظارت شرکت کرده‌اند و در این مدت از دستگاه‌های ردیابی فعالیت بدنی استفاده کرده‌اند. نتایج پژوهش نشان داده است که ورزش به‌طور چشمگیری کیفیت زندگی، عملکرد جنسی و میزان خستگی بیماران را بهبود می‌دهد.

نتایج این مطالعه در کنگره سرطان پستان 2024 انجمن اروپایی انکولوژی پزشکی (ESMO) ارائه شده است و بر این نکته تأکید دارد که ورزش بدنی باید به‌عنوان یکی از اجزای مهم درمان سرطان پستان متاستاتیک در نظر گرفته شود.

جزئیات مطالعه

بیماران مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک اغلب با مشکلات سلامت جنسی روبه‌رو هستند. داده‌های کافی درباره اثربخشی مداخلاتی مانند ورزش در دسترس نیست. مطالعه PREFERABLE-EFFECT بر روی 355 زن مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک انجام شد (میانگین سن، 55.4 سال)؛ 75% شرکت‌کنندگان هنگام ورود به مطالعه درمان خط اول یا دوم دریافت می‌کردند و 68% آن‌ها متاستاز استخوانی داشتند.

شرکت‌کنندگان به‌صورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند: مراقبت استاندارد یا یک برنامه ورزشی تحت نظارت، دو بار در هفته به مدت 9 ماه، شامل تمرین‌های هوازی، مقاومتی و تعادلی. همه شرکت‌کنندگان توصیه‌های عمومی درباره ورزش و یک دستگاه ردیابی فعالیت دریافت کردند. بیماران در آغاز و در ماه‌های 3، 6 و 9 ارزیابی شدند. تأثیر مداخله ورزشی با استفاده از مدل‌های آمیخته تحلیل شد.

یافته‌های مهم

• در آغاز، بیشتر زنان علاقه‌ای به فعالیت جنسی نداشتند و 60% از نظر جنسی فعال نبودند.
• تقریباً نیمی از زنانِ از نظر جنسی فعال (46%) گزارش کردند که لذت جنسی نداشتند یا لذت بسیار کمی داشتند.
• عملکرد جنسی پایین با افسردگی و سن بالاتر مرتبط بود.
• در میان بیمارانی که درمان اندوکرین (سرکوب‌کننده هورمون) دریافت می‌کردند، 27% درد واژینال هنگام فعالیت جنسی و 40% خشکی واژن را گزارش کردند.
• مداخله ورزشی در 6 ماه موجب بهبود معنادار عملکرد جنسی (اندازه اثر = 0.28؛ P = .003) و علائم جنسی مرتبط با درمان اندوکرین (اندازه اثر = 0.25؛ P = .003) شد و این اثرها در 9 ماه نیز تداوم داشتند.
• لذت جنسی در گروه ورزش نیز بهبود یافت، اما به دلیل حجم نمونه کوچک، این تغییر از نظر آماری معنادار نبود.
• نتایج پیشین مطالعه نشان داده بود که برنامه ورزشی برای خستگی و کیفیت کلی زندگی، یعنی پیامدهای اصلی مطالعه، فواید مهمی دارد.

نتیجه‌گیری

بیماران مبتلا به سرطان پستان متاستاتیک اغلب با مشکلات سلامت جنسی روبه‌رو هستند و پزشکان باید به این موضوع بپردازند ؛ این نکته را ارائه‌دهنده مطالعه، دکتر مارتینا اشمیت از مرکز تحقیقات سرطان آلمان، بیان کرد. "ورزش بدنی باید بخش مهمی از نسخه‌ای باشد که به بیمارانمان ارائه می‌کنیم،" او گفت.