زخم متبرک: پستان‌های آگاتای قدیس و معنای رنج
در این مقاله
روز 23 (مجموعهٔ تاریخ سرطان در 365 روز)
دیروز دربارهٔ لئونیدس اسکندرانی سخن گفتیم. او جراح شجاعی بود که برای نجات جان بیمار، پستان را برمی‌داشت (ماستکتومی). امروز به سیسیل در همان سده (سدهٔ 3 میلادی) می‌رویم.
آن تیغ و آهن‌های گداخته‌ای که لئونیدس برای درمان به کار می‌برد، در شهر کاتانیا بر پیکر زنی جوان به‌صورت «ابزار شکنجه» می‌درخشیدند. نام او آگاتا بود و داستانش به یکی از تأثیرگذارترین نمونه‌های «مقاومت روحی» در تاریخ پزشکی بدل می‌شد.
1. نور در زندان: مقاومت یک زن
سال 251 میلادی بود. دکیوس، امپراتور روم، تعقیب بی‌رحمانهٔ مسیحیان را آغاز کرده بود. کوئینتیانوس، والی کاتانیا، آگاتا، زنی از نجیب‌زادگان و زیباترین زن شهر را نشان کرده بود. می‌خواست هم او را از ایمانش برگرداند و هم بر تن او مسلط شود.
اما ارادهٔ آگاتا از شمشیرهای روم تیزتر است. والی که پاسخ رد شنیده و غرورش جریحه‌دار شده است، خشمگینانه یکی از وحشیانه‌ترین فرمان‌های تاریخ را صادر می‌کند: «پستان‌هایش را با گازانبر از جا بکنید!»
این سخنان تنها یک فریاد نبودند. در آن دوران، پستان نماد مقدس مادری، پرورش دادن و «زن بودن» بود. کوئینتیانوس می‌خواست با ناقص کردن او، نه‌تنها جسم، بلکه هویت و کرامتش را نیز نابود کند. اما آگاتا در حالی که تنش تکه‌تکه می‌شد، توانست روحش را یکپارچه نگه دارد.
2. دگرگونی رنج: از شکنجه تا شفا
طبق افسانه، آگاتا هنگامی که در زندان بر اثر خون‌ریزی در آستانهٔ مرگ بود، رؤیایی می‌بیند. پطرس قدیس به سلولش می‌آید و آن زخم‌های هولناک را به‌گونه‌ای معجزه‌آسا شفا می‌دهد. گرچه آگاتا بعدتر بر زغال‌های گداخته به شهادت می‌رسد، تاریخ همواره او را با «پستان‌های شفایافته» به یاد می‌آورد.
اما چرا این روایت مذهبی برای تاریخ سرطان‌شناسی اهمیت دارد?
طی سده‌ها، در روزگاری که بیهوشی و مسکن وجود نداشت، زنان مبتلا به سرطان که ماستکتومی می‌شدند، همان رنجی را می‌کشیدند که آگاتا در زندان کشید. داستان او «آینهٔ» این تجربهٔ دردناک شد.
زنان مبتلا به سرطان با خود می‌گفتند «اگر او تاب آورد، من هم می‌توانم تاب بیاورم» و از او نیرو می‌گرفتند. اصطلاح «سربازان آگاتا» که امروز برای زنان در حال مبارزه با سرطان پستان به کار می‌رود، از همین‌جا می‌آید.
در هنر، آگاتا را در حالی تصویر می‌کنند که پستان‌های بریده‌اش را بر سینی حمل می‌کند. این تصویری هولناک نیست، بلکه سرشار از پیروزی است: «گرچه بخش‌هایی از تنم را از دست داده‌ام، هنوز کامل و استوارم.»
3. سه چهرهٔ روم: بافت، مزاج و روح
این سه چهره که در سه روز گذشته بررسی کردیم، نمایانگر سه واقعیت متفاوت‌اند که یک زن در جهان باستان هنگام مواجهه با سرطان می‌توانست تجربه کند. این هم خلاصهٔ سرطان‌شناسی در سدهٔ 3:
منابع مورد استفاده
- "The Miracles of St. Agatha." Italian Sons and Daughters of America.
- "Agatha of Sicily." Wikipedia.
- "Agueda of Catania: The Patron Saint of Patients With Breast Diseases." PubMed.
- "Breast Cancer in Antiquity." SciELO.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.
تسلی در مرزهای توان پزشکی
ما پزشکان می‌توانیم تومورها را برداریم، با شیمی‌درمانی سلول‌ها را نابود کنیم و با پرتودرمانی بیماری را بسوزانیم. اما برای التیام زخم‌هایی که در روح بیمار پدید آمده‌اند، گاهی به چیزی بیش از علم، یعنی «معنا» نیاز داریم.
داستان آگاتای قدیس هزاران سال است که در گوش زنان چنین زمزمه می‌کند: بیماری ممکن است از تن شما بکاهد، اما از روحتان هرگز. در جایگاهی که امروز در درمان سرطان پستان به آن رسیده‌ایم، با جراحی‌های حفظ عضو و روش‌های بازسازی می‌کوشیم آن آسیب جسمانی را که آگاتا تجربه کرد، از یاد ببریم. بااین‌حال، آن «روح شکست‌ناپذیر» که او نماینده‌اش است، در درون هر بیمار مبتلا به سرطان به زندگی ادامه می‌دهد.