არა, C ვიტამინის მაღალი დოზა კორონავირუსს არ მკურნალობს! სკორბუტის გარდა FDA-ს დამტკიცება არ აქვს

უდავოდ, ახალი ტიპის კორონავირუსით გამოწვეული COVID-19 დაავადება მსოფლიოს უმნიშვნელოვანეს თემად იქცა და მსოფლიო COVID-19 მკურნალობების განხილვითაა მოცული.

სინამდვილეში COVID-19-ის სპეციფიკური და ეფექტიანი მკურნალობა არ გვაქვს, თუმცა ათასობით მეცნიერი ეფექტიანი მკურნალობების საპოვნელად დღე და ღამე თავდაუზოგავად მუშაობს.

დღეს სოციალურ მედიასა და მრავალ ვებსაიტზე აქტიურად რეკლამირებული ფსევდომკურნალობებიდან მხოლოდ ერთს განვიხილავთ: C ვიტამინის მაღალ დოზას.

ვისაც დასკვნის სწრაფად გაგება სურს, პირდაპირ ვეტყვით: C ვიტამინის მაღალი დოზა კორონავირუსული ინფექციის პრევენციას ან მკურნალობას არ ეხმარება. ნეტავ ასეთი მარტივი გამოსავალი გვქონდეს, სამწუხაროდ, არ გვაქვს. მეტიც, სოციალურ ქსელებში გავრცელებულ ვიდეოებში არსებული მტკიცებების საპირისპიროდ, C ვიტამინის მაღალი დოზით გამოყენებას, ერთი დაავადების გარდა, არც ახალი კორონავირუსული დაავადებისა და არც სხვა მდგომარეობის მკურნალობისთვის FDA-ს დამტკიცება არ აქვს! ერთადერთი დამტკიცებული დაავადება სკორბუტია.

- ბმული: FDA approval:ASCOR (ascorbic acid injection), for intravenous use

FDA-მ 2017 წელს C ვიტამინის ფონდს (The Vitamin C Foundation), რომელიც ვიტამინის სამკურნალო შესაძლებლობებზე ძლიერ გადაჭარბებულ განცხადებებს აკეთებდა, მკაცრი გამაფრთხილებელი წერილიც გაუგზავნა.

მსგავსად, ავსტრალიის თერაპიული საშუალებების ადმინისტრაციამ (The Therapeutic Goods Administration, TGA) 27 მარტს განაცხადა, რომ COVID-19-ის მკურნალობაში ინტრავენური მაღალი დოზის C ვიტამინის მხარდაჭერისთვის სამეცნიერო მტკიცებულება არ არსებობს.

- ბმული: The Therapeutic Goods Administration (TGA): No evidence to support intravenous high-dose vitamin C in the management of COVID-19

რა არის C ვიტამინი და რა ფუნქციები აქვს?

ასკორბინის მჟავად და ასკორბატადაც ცნობილი C ვიტამინიწყალში ხსნადი ვიტამინების ჯგუფის აუცილებელი ნაერთია. ცხოველებისა და მცენარეების უმეტესობა C ვიტამინს წარმოქმნის, ადამიანს კი მისი წარმოება არ შეუძლია და გარედან უნდა მიიღოს. C ვიტამინი კოლაგენის სინთეზში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. კოლაგენი ცილაა, რომელიც კანის, ხრტილის, ძვლის, მყესისა და იოგის მსგავსი შემაერთებელი და საყრდენი ქსოვილის ძირითად სტრუქტურას ქმნის. ამიტომ C ვიტამინის მძიმე დეფიციტისას ვითარდება ღრძილების დაწევით, სისუსტით, მოთენთილობით, ადვილი სისხლდენითა და ჩალურჯებით დამახასიათებელი, „მეზღვაურის დაავადებად“ ცნობილი სკორბუტი ვითარდება.

ახლა ცოტა უკან დავბრუნდეთ

რატომ ფიქრობს ვინმე, რომ C ვიტამინი ამ ახალი კორონავირუსის მკურნალობაში ეფექტიანი შეიძლება იყოს?

C ვიტამინი აუცილებელი საკვები ნივთიერებაა და ყველას გვჭირდება, თუმცა ადამიანთა უმეტესობა ჩვეულებრივი კვებით მას უხვად იღებს და დღეს როგორც C ვიტამინის დეფიციტი, ისე სკორბუტი თითქმის აღარ გვხვდება. ამასთან, როგორც ადრე დავწერეთ,მაღალი დოზები თირკმლის კენჭის რისკის მიუხედავად ზოგადად უვნებლად მიიჩნევა და C ვიტამინის დანამატების მიღება საჭირო არ არის (იხილეთ).

სკორბუტის გარდა C ვიტამინით მკურნალობის გატაცებაორი ნობელის პრემიის მფლობელი ქიმიკოსით, Linus Pauling -ით დაიწყო. კარიერის ბოლოს მან დაწერა წიგნი, რომელიც C ვიტამინს მრავალი დაავადების, მათ შორის გრიპის (ინფლუენცის ვირუსებით გამოწვეული დაავადების) სასწაულებრივ მკურნალობად წარმოაჩენდა. ამის დასაცავად მცირე მტკიცებულება ჰქონდა, თუმცა Pauling-ის მტკიცებებმა ასობით კვლევას მისცა ბიძგი, რომლებიც ამოწმებდა, მუშაობდა თუ არა C ვიტამინი სხვადასხვა დაავადებაში, განსაკუთრებით კიბოში.

დასკვნა იყო: „C ვიტამინი გრიპისა თუ სხვა დაავადების პრევენციასა და მკურნალობაში არ მუშაობს“. მეტიც, როდესაც Pauling-თან 16 წელი ნამუშევარმა Arthur Robinson-მა 1978 წელს განაცხადა, რომ მაღალი დოზის C ვიტამინმა თაგვებში კანის კიბო 2-ჯერ გაზარდა, Robinson გადადგომას აიძულეს. მეცნიერებისგან ჩამოშორებულმა Robinson-მა Linus Pauling-ის ინსტიტუტისასამართლოში უჩივლა, 1983 წელს მართალი აღმოჩნდა და 575 ათასი დოლარის კომპენსაცია მიიღო.

მზად ხართ გასაკვირად?

C ვიტამინის მაღალი დოზით მკურნალობის პირველად გამომყენებელი და კიბოს ჩათვლით მრავალი დაავადებისთვის სარგებლის დამტკიცების მცდელი, ორი ნობელის პრემიის მფლობელი მეცნიერის Linus Pauling-ის სახელზე შექმნილმა Linus Pauling-ის ინსტიტუტმაასეთი სერიოზული გლობალური კრიზისის წინაშე ოპორტუნიზმი არ აირჩია, სამეცნიერო პოზიცია გამოავლინა და ნათლად განაცხადა, რომ COVID-19-ის მკურნალობაში C ვიტამინის მაღალ დოზას ადგილი არ აქვს.

ქვემოთ გიზიარებთ Linus Pauling-ის ინსტიტუტის ოფიციალური ვებსაიტის მთავარ გვერდზე წარმოდგენილი „COVID-19-ის მკურნალობაში C ვიტამინის გამოყენების“ შესახებ მოსაზრების შესავალ ნაწილსა და თარგმანს:

- ბმული: Vitamin C and COVID-19: A Special Statement From The Linus Pauling Institute

თარგმანი: „Linus Pauling-ის ინსტიტუტი ყურადღებით ინტერესდება ინტრავენური C ვიტამინისა და COVID-19-თან დაკავშირებული პნევმონიის კლინიკური კვლევებით. თუმცა ამჟამად არ არსებობს მონაცემები, რომ C ვიტამინს COVID-19 ინფექციების პრევენცია ან წარმატებული მკურნალობა შეუძლია. კვლევების მონაცემების გადახედვის შემდეგ LPI (Linus Pauling-ის ინსტიტუტი) COVID-19-ში C ვიტამინის ეფექტიანობაზე კომენტარს გააკეთებს“.

Linus Pauling-ის ინსტიტუტის მკვლევრის, რომელმაც ორგანიზმზე C ვიტამინის მოქმედების შესწავლას 20 წელი დაუთმო, Alexander Michels-ის ინტერვიუდან ამ საკითხზე ნაწილის თარგმანი ასეთია:

„ინტერნეტში ბევრი რამ ვნახე, რაც ამტკიცებს, რომ C ვიტამინი კორონავირუსს გაანადგურებს. ბოლო დროს ამ ფსევდომეცნიერებას უფრო ხშირად ვხვდები. სამეცნიერო ლიტერატურაში ამის არავითარი მტკიცებულება არ არსებობს.

მე იმ ადამიანებს შორის ვარ, ვისაც სურს ნახოს, რომ C ვიტამინი წარმოუდგენელ რამეებს აკეთებს. თუმცა სამეცნიერო ჟურნალში გამოქვეყნებამდე კორონავირუსების წინააღმდეგ მის ეფექტიანობაზე კომენტარს ვერ გავაკეთებ — განსაკუთრებით ამ COVID-19-ზე."

რატომ არიან C ვიტამინის მაღალი დოზის მომხრეები დაჟინებული?

„კარგი, ზოგი კვლევა ამბობს, რომ C ვიტამინის მაღალი დოზა გრიპში მუშაობს; მათ რა ვუყოთ?“ პასუხი ასეთია: როდესაც არამოქმედ მკურნალობაზე ასობით კვლევას ატარებთ, სწორედ ეს ხდება — რამდენიმე მათგანი მხოლოდ შემთხვევით მცირე დადებით ეფექტს აჩვენებს. ასე მოხდა C ვიტამინის შემთხვევაშიც. უარყოფითი კვლევების გამოქვეყნება რთულია, დადებითის კი უფრო მარტივი.

დღეს ყველა COVID-19-ის მკურნალობას ეძებს და გასაკვირი არ არის, რომ მრავალი ადამიანი (ზოგიერთი ექიმიც კი) ამტკიცებს, რომ საძიებელი პასუხი C ვიტამინია. ჩვენს ქვეყანაში ექიმის მიერ გადაღებულ და ფართოდ გაზიარებულ ვიდეოზე დაყრდნობითაც კი ამბობენ, რომ მაღალი დოზის C ვიტამინი კორონავირუსს განკურნავს (ვიდეოს არ გავაზიარებ, რადგან უკვე საკმარისი ზიანი მიაყენა).

მკურნალობის მოქმედების მომთხოვნებმა სამეცნიერო საზოგადოების დამარწმუნებელი მტკიცებულებებიც უნდა წარმოადგინონ

პანდემიის მსგავსი გლობალური დაავადების გავრცელებისას მილიონობით ადამიანზე მოქმედი სამკურნალო რეკომენდაცია ვარაუდებსა და მიკერძოებულ დაკვირვებებს ვერ დაეფუძნება.

ფსევდომეცნიერების (pseudoscience) დამცველების ხშირად არჩეული მეთოდი: „თქვი, რომ მკურნალობა მუშაობს, საწინააღმდეგოს დამტკიცებას კი სხვისგან დაელოდე“

მაგალითად, ვინმემ შეიძლება განაცხადოს, რომ ჯანჯაფილის ჩაი კორონავირუსული ინფექციის პრევენციას ეხმარება. თუ შევეწინააღმდეგებით, მტკიცების ავტორი ჩვენგან დამტკიცებას მოითხოვს; თუმცა პირველი რეალური მტკიცებულებების წარმოდგენის პასუხისმგებლობა სწორედ მას ეკისრება, როგორც მტკიცების ავტორს. ამ დროს ფსევდომკურნალობის სამეცნიერო მტკიცებულებებით შემკული წარმდგენების ეშმაკობა იწყება, რადგან ისინი ცდილობენ ყველა მტკიცებულება თანაბარი ღირებულებისად აღგვაქმევინონ. სინამდვილე კი ასეთია:

C ვიტამინის დანამატის სკორბუტის გარდა რომელიმე დაავადებაში, გაციების, გრიპისა და კიბოს ჩათვლით, ეფექტიანობის მაჩვენებელი რანდომიზებული კონტროლირებული კლინიკური კვლევები ან მეტაანალიზები არ არსებობს. პირიქით, მაგალითად კიბოში არაეფექტიანობის მაჩვენებელი მრავალი კლინიკური კვლევაა.

იმის დასაჯერებლად, რომ მკურნალობა ეფექტიანია / მუშაობს, ადამიანებში კარგი და ფართომასშტაბიანი კლინიკური კვლევები გვჭირდება. ვუჰანის უნივერსიტეტის ზოგიერთმა ექიმმა C ვიტამინის კლინიკური კვლევა დაიწყო, რათა გაიგოს, აქვს თუ არა მაღალ დოზას COVID-19-ში რაიმე სარგებელი, თუმცა დასრულებას თვეები დასჭირდება. გვინდა ჩინეთში ინტენსიური თერაპიის COVID-19 პაციენტების მომცველი პლაცებოკონტროლირებული II ფაზის კლინიკური კვლევის შესავლიდან ორი წინადადება უცვლელად გავაზიაროთ და შემდეგ თარგმანი წარმოვადგინოთ.

“... Among patients with sepsis and ARDS, patients in the high-dose vitamin group did not show a better prognosis and other clinical outcomes. There are still some confounding factors in the existing research, and the conclusions are different.”

თარგმანი: „... სეფსისისა და ARDS-ის (უეცრად დაწყებული რესპირაციული უკმარისობის სინდრომის) მქონე პაციენტებში მაღალი დოზის ვიტამინის ჯგუფს უკეთესი დაავადების მიმდინარეობა ან კლინიკური შედეგები არ უჩვენებია. არსებულ კვლევაში ჯერ კიდევ არის ზოგიერთი დამაბნეველი ფაქტორი და დასკვნები განსხვავებულია.“ ამჟამად COVID-19-ის ახალი მკურნალობების ათობით კვლევა პანდემიის გადაუდებლობის გამო შესამჩნევი სისწრაფით იწყება. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ (DSÖ) COVID-19-ის მკურნალობისთვის ყურადღების მიმპყრობი და უკვე არსებული 4 წამლის გამოცდა დაიწყო; ამ 4 წამალში C ვიტამინი, ბუნებრივია, არ იყო. ეს 4 მკურნალობა მოიცავს: ექსპერიმენტულ ანტივირუსულ რემდესივირს; მალარიის წამალ ჰიდროქსიქლოროქინს; ორი HIV წამლის (ლოპინავირისა და რიტონავირის) კომბინაციას; და ამ კომბინაციაზე ინტერფერონ-ბეტას დამატებას…

დასკვნა

საბოლოოდ, უნდა ვიმედოვნოთ და დაველოდოთ, რომ ამჟამად მიმდინარე გონივრული მცდელობებიდან ერთ-ერთი ეფექტიან მკურნალობას მოგვცემს. ამ გზაზე C ვიტამინის მაღალი დოზისა და მსგავსი ალტერნატიული პრაქტიკებით დასაკარგი დრო არ გვაქვს და სამეცნიერო სამყაროს წარსულ გამოცდილებაზე დაყრდნობით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ მაღალი დოზის C ვიტამინის COVID-19-ის მკურნალობაში ეფექტიანობის ალბათობა ძალიან დაბალია.

ქვემოთშეგიძლიათ ნახოთ, რომ C ვიტამინის მაღალი დოზის გამოყენება ეროვნულ და საერთაშორისო COVID-19 სამკურნალო სახელმძღვანელოებში არ შედის: