C ვიტამინის მაღალი დოზა და კიბო
ამ სტატიაში
ბოლო წლებში ყველაზე განხილულ და დიდი ინტერესის გამომწვევ საკითხებს შორის მაღალი დოზის C ვიტამინით მკურნალობაა. მაღალ დოზაში იგულისხმება დღეში 7-10 გრამი ან მეტი. აღმოჩენის პირველივე წლებიდან C ვიტამინი ჯანსაღი ცხოვრებისათვის ყველაზე ხშირად წახალისებულ და წინა პლანზე წამოწეულ საკვებ კომპონენტებს შორის იყო. C ვიტამინით მდიდარი ხილ-ბოსტნეულის ხშირი მოხმარება ალბათ ყველასთვის ყველაზე ხშირად მოსმენილი ჯანმრთელობის რჩევაა. ასეთ ვითარებაში ჯანმრთელ ცხოვრებასთან ასე მჭიდროდ დაკავშირებული ნაერთისთვის გადაჭარბებული სარგებლის მიწერაც მარტივია. ცხადია, C ვიტამინს ჩვენი ჯანმრთელობისთვის მრავალი სარგებელი აქვს. თუმცა აქამდე ჩატარებული კვლევების შედეგების მიხედვით კიბოს მკურნალობა მათ შორის არ არის. ზოგიერთი ლაბორატორიული და ცხოველური ექსპერიმენტის დადებითი შედეგები ადამიანებზე ჩატარებულმა კლინიკურმა კვლევებმა ვერ დაადასტურა და მაღალი დოზის C ვიტამინის მკაფიო სარგებელი კიბოს დროს ვერ გამოვლინდა.
მიუხედავად მტკიცებისა, რომ წყალში ხსნადი ვიტამინების ჯგუფში ყოფნისა და ორგანიზმში არდაგროვების გამო C ვიტამინის მაღალი დოზით მიღება უვნებელია, ლიტერატურაში მრავალი გვერდითი მოვლენა და წამლებთან ურთიერთქმედება არის აღწერილი. ამის მიუხედავად, ალტერნატიული მედიცინის მრავალი პრაქტიკოსი ამ მეთოდს სასწაულად წარმოაჩენს და კიბოს პაციენტებში იყენებს. შესაძლო გვერდითი მოვლენებისა და ურთიერთქმედებების გათვალისწინებით ამ ადამიანებს არ უნდა ვენდოთ და მკურნალობის მოქმედების მკაფიოდ დადგენამდე ამჟამად თავი უნდა შევიკავოთ მისგან.
რა არის C ვიტამინი და რას აკეთებს?
C ვიტამინი, რომელიც ასკორბინის მჟავისა და ასკორბატის სახელითაც არის ცნობილი, წყალში ხსნადი ვიტამინების ჯგუფის აუცილებელი ნაერთია. ცხოველებისა და მცენარეების უმეტესობა მას წარმოქმნის, ადამიანი კი ვერ წარმოქმნის და გარედან უნდა მიიღოს. C ვიტამინი ორგანიზმში სხვადასხვა ფერმენტის ფუნქციონირებისთვის არის საჭირო. ქსოვილების დამაზიანებელი თავისუფალი ჟანგბადოვანი პროდუქტების გაუვნებლების გამო იგი ანტიოქსიდანტად გამოიყენება. C ვიტამინს კოლაგენის სინთეზშიც მნიშვნელოვანი როლი აქვს. კოლაგენი ცილაა, რომელიც კანის, ხრტილის, ძვლის, მყესებისა და იოგების მსგავსი შემაერთებელი და საყრდენი ქსოვილების ძირითად სტრუქტურას ქმნის. ამიტომ C ვიტამინის მძიმე დეფიციტისას ვითარდება სურავანდი, რომელსაც ახასიათებს ღრძილების დაწევა, სისუსტე, მოდუნება, ადვილი სისხლდენა და ჩალურჯება. სურავანდის ნიშნები კოლაგენური ქსოვილის დასუსტების შედეგად ვითარდება და ამ პაციენტებს C ვიტამინით კოლაგენურ ქსოვილს უმაგრებენ.
რა არის C ვიტამინის წყაროები?
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO) ჯანმრთელ მოზრდილებს დღეში 45 mg. C ვიტამინის მიღებას ურჩევს. ბუნებაში ფართოდ გავრცელებული C ვიტამინის უმდიდრესი წყაროა ახალი ხილი და ბოსტნეული. ხილიდან ყველაზე მეტს შეიცავს ლიმონი, ფორთოხალი, გრეიპფრუტი, მარწყვი, ანანასი, კივი, ნესვი, საზამთრო და მოცხარი. განსაკუთრებით მდიდარია ციტრუსების ჯგუფი — ლიმონი, ფორთოხალი და გრეიპფრუტი. ბოსტნეულიდან უმდიდრესი წყაროა ასკილი, ყვავილოვანი კომბოსტო, კომბოსტო, ბროკოლი, წიწაკა, ხახვი, ისპანახი, კარტოფილი და პომიდორი. ცხოველურ პროდუქტებში იგი უხვად არის ღვიძლში. კიდევ ერთი წყაროა ვიტამინური დანამატები. ხილ-ბოსტნეულის მომზადების ან ხანგრძლივად შენახვისას C ვიტამინის შემცველობა მცირდება. მიკროტალღური ღუმლისა და ორთქლზე მომზადების გამოყენება დანაკარგს ამცირებს. თუმცა შემცველობის შესანარჩუნებლად იდეალურია ამ პროდუქტების ახალი და უმი სახით მიღება.
როგორია ისტორია და სად იწყება კიბოს ეფექტიანობის მტკიცება?
თავდაპირველად, 1753 წელს ციტრუსების მიერ სურავანდის თავიდან აცილების დადგენამ C ვიტამინის აღმოჩენის გზა გახსნა. 1912 წელს მეცნიერმა კაზიმირ ფუნკმა ხილსა და ბოსტნეულში არსებულ ამ ნაერთს ანტისკორბუტული ვიტამინი უწოდა. 1920 წელს ბრიტანელმა ბიოქიმიკოსმა ჯეკ დრამონდმა მისთვის C ვიტამინის სახელი გამოიყენა. პირველად 1959 წელს ჩატარებულ კვლევაში წამოაყენეს მოსაზრება, რომ კიბო შესაძლოა შემაერთებელი ქსოვილის ცვლილებებს უკავშირდებოდეს, ეს კი C ვიტამინის დეფიციტის შედეგი ყოფილიყო; ამით კიბოს მკურნალობაში მისი გამოყენება დღის წესრიგში დადგა. მაღალი დოზის C ვიტამინის კიბოს პაციენტებში გამოცდა პირველად 1970-იან წლებში შოტლანდიელმა ქირურგმა ევან კამერონმა დაიწყო. მოგვიანებით მის კვლევებში ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიკოსი ლაინუს პოლინგიც ჩაერთო და კვლევებმა დიდი ინტერესი გამოიწვია. მართალია, კამერონი და პოლინგი შორს წასული კიბოს პაციენტებში ჩატარებული კვლევებით ამტკიცებდნენ, რომ მაღალი დოზის C ვიტამინი პოტენციური სამკურნალო აგენტი შეიძლებოდა ყოფილიყო, მაგრამ მოგვიანებით ამ კვლევების მცდარობა დადგინდა.
რა შესაძლო გვერდითი მოვლენები და რისკებია?
მიუხედავად მტკიცებისა, რომ წყალში ხსნადობისა და ორგანიზმში არდაგროვების გამო C ვიტამინის მაღალი დოზით მიღება საზიანო არ არის, ლიტერატურაში მრავალი გვერდითი მოვლენა და წამლებთან ურთიერთქმედებაა აღწერილი. ცნობილია, რომ მაღალი დოზის C ვიტამინმა გლუკოზა-6-ფოსფატდეჰიდროგენაზის ფერმენტის დეფიციტის მქონე პირებში შეიძლება ჰემოლიზური ანემიის, ხოლო თირკმლის პრობლემების მქონე პირებში თირკმლის უკმარისობის რისკი გაზარდოს. რადგან C ვიტამინმა ორგანიზმში რკინის ათვისება შეიძლება გაზარდოს, ჰემოქრომატოზის (რკინის დაგროვების დაავადების) მქონე პაციენტებშიც მისი გამოყენება რეკომენდებული არ არის. მას ასევე შეუძლია B12 ვიტამინისა და სპილენძის შეწოვის შემცირება. C ვიტამინი შარდს ამჟავებს და თირკმლის კენჭები შეიძლება გამოიწვიოს; მისი მეტაბოლიზმისას წარმოქმნილმა ოქსალის მჟავამ კი შეიძლება ჰიპეროქსალურია გამოიწვიოს. ჰიპეროქსალურია შარდში ოქსალატის ჭარბ რაოდენობას ნიშნავს და შეიძლება კენჭების წარმოქმნას შეუწყოს ხელი. 2000 წელს გამოქვეყნებულ კვლევაში პირველად განისაზღვრა C ვიტამინის ასატანი ზედა ზღვარი — 2 გრამი და აღინიშნა, რომ ამ ზღვრის ზემოთ დიარეის გამომწვევი მოქმედება აქვს. ისედაც მაღალი დოზის C ვიტამინთან დაკავშირებული ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენა დიარეაა.
ლიტერატურაში ასევე არსებობს კვლევები, რომლებიც აჩვენებს, რომ მაღალი დოზის C ვიტამინის ზოგიერთი ქიმიოთერაპიული პრეპარატის პარალელურად გამოყენება გვერდით მოვლენებს აძლიერებს. ზოგიერთ კვლევაში კი მოულოდნელი ეფექტების გამო მკვლევრები იძულებული გახდნენ, კვლევა შუაში შეეწყვიტათ.
როგორია კიბოზე მაღალი დოზის C ვიტამინის გავლენის შესახებ ჩატარებული ლაბორატორიული კვლევების შედეგები?
ზოგიერთ ლაბორატორიულ კვლევაში ნაჩვენებია, რომ მაღალი დოზის C ვიტამინი სხვადასხვა ტიპის კიბოს უჯრედულ ხაზებში გამრავლებას ამცირებს. ლაბორატორიულ კვლევებში შეისწავლეს ამ მოქმედების შესაძლო მექანიზმიც და აჩვენეს, რომ მაღალი დოზის C ვიტამინი წყალბადის ზეჟანგის წარმომქმნელი ქიმიური რეაქციებით კიბოს უჯრედებზე მომაკვდინებელ გავლენას ახდენს. ასევე ლაბორატორიულ კვლევებში მაღალი დოზის C ვიტამინმა საკვერცხის კიბოს უჯრედებში დარიშხანის ტრიოქსიდის, პანკრეასის კიბოს უჯრედებში გემციტაბინის, ხოლო მეზოთელიომის (ფილტვის გარსის კიბოს) უჯრედებში გემციტაბინისა და ეპიგალოკატექინ-3-გალატის (EGCG) კომბინაციის მოქმედება გააძლიერა. 2012 წელს ჩატარებულ კვლევაშიც აღინიშნა, რომ მაღალი დოზის C ვიტამინი მულტიფორმული გლიობლასტომის (ტვინის კიბოს) უჯრედების სხივური თერაპიისადმი მგრძნობელობას ზრდიდა. ამის საპირისპიროდ, ზოგიერთ კვლევაში აღწერილია, რომ გარკვეულ ქიმიოთერაპიულ პრეპარატებთან, მაგალითად დოქსორუბიცინთან, მეთოტრექსატთან და ცისპლატინთან ერთად გამოყენებისას წამლის ეფექტურობას ამცირებდა.
რა შედეგები აქვს კლინიკურ კვლევებს?
კიბოზე მაღალი დოზის C ვიტამინის გავლენის პირველი კლინიკური კვლევები 1970-იან წლებში ევან კამერონმა და ლაინუს პოლინგმა ჩაატარეს. ექიმმა კამერონმა და ქიმიკოსმა პოლინგმა თავიანთი კვლევების შედეგად განაცხადეს, რომ ვენაში შეყვანილი (ინტრავენური) მაღალი დოზის C ვიტამინი შორს წასული კიბოს მქონე პაციენტების სიცოცხლეს მნიშვნელოვნად ახანგრძლივებდა. თუმცა მოგვიანებით, როდესაც კვლევები კიბოს ეროვნულმა ინსტიტუტმა (National Cancer Institute) შეაფასა, დაასკვნეს, რომ ისინი ცუდად იყო დაგეგმილი და მცდარი იყო. ამასთან, მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე პრესტიჟული სამედიცინო დაწესებულების, Mayo Clinic-ის მიერ ჩატარებულმა 3 კვლევამაც ეს შედეგები ვერ დაადასტურა.
მაღალი დოზის პერორალური C ვიტამინის მოქმედების შემსწავლელ ორ კლინიკურ კვლევაში პაციენტები 2 ჯგუფად დაყვეს: ერთ ჯგუფს ყოველდღიურად 10 gr C ვიტამინს აძლევდნენ, მეორეს კი არა. კვლევის ბოლოს ჯგუფებს შორის სიცოცხლის ხანგრძლივობისა და ცხოვრების ხარისხის მხრივ მნიშვნელოვანი განსხვავება არ გამოვლინდა. შემდგომ კვლევებში დადგინდა, რომ სისხლში C ვიტამინის მისაღწევი მაქსიმალური დონე შეყვანის გზის მიხედვით განსხვავდება: პერორალურად მიღებისას მისი დონე სისხლში მკაცრად კონტროლდება, ხოლო ვენაში შეყვანისას ამ მკაცრი კონტროლის გვერდის ავლით სისხლში უფრო მაღალი დონე მიიღწევა. ამის საფუძველზე ზოგიერთ კვლევაში ამტკიცებდნენ, რომ ინტრავენურად მიღწეულ უფრო მაღალ დონეს შეეძლო პერორალურად მიუღწეველი ეფექტის უზრუნველყოფა და კიბოს უჯრედების მოკვლა. თუმცა მოგვიანებით ჩატარებულ კარგად დაგეგმილ კლინიკურ კვლევებში ინტრავენური მაღალი დოზის C ვიტამინის ასეთი სარგებელი კიბოს მკურნალობაში არ გამოვლინდა.
არათანმიმდევრული შედეგები მიიღეს კვლევებშიც, რომლებიც მაღალი დოზის C ვიტამინის კიბოს სხვა მკურნალობასთან ერთად გამოყენებას აფასებდა. 2014 წელს ჩატარებულ კვლევაში 3-4 სტადიის საკვერცხის კიბოს მქონე 27 პაციენტი დაყვეს: ერთ ჯგუფს მხოლოდ ქიმიოთერაპიას (კარბოპლატინი+პაკლიტაქსელი), მეორეს კი ქიმიოთერაპიასთან ერთად მაღალი დოზის C ვიტამინს აძლევდნენ. ამ 2 ჯგუფის შედარების შედეგად მაღალი დოზის C ვიტამინის ჯგუფში საერთო გადარჩენისა და პროგრესირების გარეშე გადარჩენის (დაავადების წინსვლის გარეშე გატარებული დროის) მხრივ განსხვავება არ გამოვლინდა. მნიშვნელოვნად შემცირდა მხოლოდ ქიმიოთერაპიასთან დაკავშირებული 1-2. ხარისხის გვერდითი მოვლენების სიხშირე. ამასთან, ძირითადი პრობლემის შემქმნელი და მკურნალობის შეფერხების გამომწვევი 3-4. ხარისხის გვერდითი მოვლენები არ შემცირებულა. მაღალი დოზის C ვიტამინის დარიშხანის ტრიოქსიდთან ერთად გამოყენების კვლევების შედეგებიც წინააღმდეგობრივია. ლეიკემიაში, შორს წასულ მსხვილი ნაწლავის კიბოსა და კანის მელანომაში მსგავსი კომბინაციები მძიმე გვერდით მოვლენებსა და დაავადების პროგრესირებას იწვევდა.
2010 წელს გამოქვეყნებულ მიმოხილვაში, რომელმაც 33 წლის განმავლობაში ჩატარებული კვლევები გააერთიანა, დაასკვნეს: „უცნობია, ეფექტურია თუ არა მაღალი დოზის C ვიტამინი კიბოს წინააღმდეგ და, თუ ეფექტურია, რა დოზებითა და კიბოს რომელ ტიპებში“. ამერიკის კიბოს საზოგადოებაც აღნიშნავს, რომ არსებული კლინიკური მტკიცებულებები მაღალი დოზის C ვიტამინის რაიმე სარგებელს არ აჩვენებს. მიუხედავად ყველაფრისა, დამატებითი და ალტერნატიული მედიცინის პრაქტიკოსები მაღალ დოზებს ფართოდ იყენებენ. ამერიკაში 2006 და 2008 წლებში ჩატარებული დამატებითი და ალტერნატიული მედიცინის კონფერენციების გამოკითხვებში 199 მონაწილიდან 172-მა განაცხადა, რომ პაციენტებს მაღალი დოზის C ვიტამინს აძლევდა.
დასკვნის სახით; ამჟამად არ არსებობს მკაფიო მტკიცებულება, რომ მაღალი დოზის C ვიტამინი კიბოს მკურნალობს. ზოგიერთი ლაბორატორიული და ცხოველური კვლევის დადებით შედეგებს კლინიკური კვლევები არ ადასტურებს. კვლევებმა აჩვენა, რომ ვენაში შეყვანილი C ვიტამინი სისხლში უფრო მაღალი კონცენტრაციის მიღწევას უზრუნველყოფს. ამიტომ მისი ეფექტურობა პერორალურად მიღებასთან შედარებით უფრო სავარაუდოა, თუმცა ეს მოქმედებაც ჯერ არ დამტკიცებულა. მიმდინარე კვლევები ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, გაზრდის თუ არა ინტრავენური C ვიტამინი კიბოს სხვა სამკურნალო რეჟიმების, მაგალითად ქიმიოთერაპიისა და სხივური თერაპიის ეფექტურობას. ამ მხრივ შესაძლოა გარკვეული სარგებლის მიღწევა შესაძლებელი იყოს. თუმცა კვლევების დასრულებამდე და რეალური სარგებლის არსებობის შემთხვევაში მის მკაფიოდ გამოვლენამდე, შესაძლო გვერდითი მოვლენების გათვალისწინებით ამჟამად უმჯობესია ამ მკურნალობისგან თავის შეკავება.
*
წყაროები
2) Naidu KA. Vitamin C in human health and disease is still a mystery? An overview. Nutr J. 2003;2:7.
3) World Health Organization.Vitamin and mineral requirements in human nutrition (2nd ed.). 2004;138.
4) Gropper SS, Smith JL, Grodd JL. Advanced nutrition and human metabolism. Belmont, CA: Thomson Wadsworth. 2005;260–275.
5) Preedy VR, Watson RR, Sherma Z. Dietary Components and Immune Function (Nutrition and Health). Totowa, NJ: Humana Press. 2010:36;52.
6)Padayatty S, Espey MG, Levine M: Vitamin C. eds: Encyclopedia of Dietary Supplements. 2nd ed. New York, NY: Informa Healthcare. 2010;821-31.
7) Abou-Jawde RM, Reed J, Kelly M, Walker E, Andresen S, Baz R, Karam MA, Hussein M. Efficacy and safety results with the combination therapy of arsenic trioxide, dexamethasone, and ascorbic acid in multiple myeloma patients: a phase 2 trial. Med Oncol. 2006;23:263-72.
8) Berenson JR, Matous J, Swift RA, Mapes R, Morrison B, Yeh HS. A phase I/II study of arsenic trioxide/bortezomib/ascorbic acid combination therapy for the treatment of relapsed or refractory multiple myeloma. Clin Cancer Res. 2007;13:1762-8.
9) Welch JS, Klco JM, Gao F, Procknow E, Uy GL, Stockerl-Goldstein KE, Abboud CN, Westervelt P, DiPersio JF, Hassan A, Cashen AF, Vij R. Combination decitabine, arsenic trioxide, and ascorbic acid for the treatment of myelodysplastic syndrome and acute myeloid leukemia: a phase I study. Am J Hematol. 2011;86:796-800.
10)Subbarayan PR, Lima M, Ardalan B. Arsenic trioxide/ascorbic acid therapy in patients with refractory metastatic colorectal carcinoma: a clinical experience. Acta Oncol. 2007;46:557-61.
11)Lind J. A Treatise of the Scurvy. London: A. Millar. 1753:149.
12)Rosenfeld L. Vitamine--vitamin. The early years of discovery. Clin. Chem. 1997;43:680–5.
13)Drummond JC. The nomenclature of the so-called accessory food factors (vitamins). Biochem J 1920;14:660.
14) McCORMICK WJ. Cancer: a collagen disease, secondary to a nutritional deficiency. Arch Pediatr. 1959;76:166-71.
15)Cameron E, Pauling L. Supplemental ascorbate in the supportive treatment of cancer: Prolongation of survival times in terminal human cancer. Proc Natl Acad Sci U S A 73 (10): 3685-9, 1976.
16)Cameron E, Pauling L: Supplemental ascorbate in the supportive treatment of cancer: reevaluation of prolongation of survival times in terminal human cancer. Proc Natl Acad Sci U S A.1976;73:3685-9.
17)Cameron E, Campbell A: The orthomolecular treatment of cancer. II. Clinical trial of high-dose ascorbic acid supplements in advanced human cancer. Chem Biol Interact. 1974;9:285-315.
18) Vitamin C. American Cancer Society.
19)Cabanillas F. Vitamin C and cancer: what can we conclude--1,609 patients and 33 years later? Puerto Rico health sciences journal. 2010;29:215–7.
20)Cameron E, Pauling L: The orthomolecular treatment of cancer. I. The role of ascorbic acid in host resistance. Chem Biol Interact. 1974;9:273-83.
21) Padayatty SJ, Sun AY, Chen Q, Espey MG, Drisko J, Levine M. Vitamin C: intravenous use by complementary and alternative medicine practitioners and adverse effects. PLoS One. 2010;5:e11414.
22)Rees DC, Kelsey H, Richards JD. Acute haemolysis induced by high dose ascorbic acid in glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency. BMJ. 1993; 306:841-2.
23) Barton JC, McDonnell SM, Adams PC, Brissot P, Powell LW, Edwards CQ, Cook JD, Kowdley KV. Management of hemochromatosis. Hemochromatosis Management Working Group. Ann Intern Med. 1998;129:932-9.
24)Dietary reference intakes for vitamin C, vitamin E, selenium, and carotenoids: a report of the Panel on Dietary Antioxidants and Related Compounds, Subcommittees on Upper Reference Levels of Nutrients and of Interpretation and Use of Dietary Reference Intakes, and the Standing Committee on the Scientific Evaluation of Dietary Reference Intakes, Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. Washington, D.C: National Academy Press. 2000:156–161.
25) Verrax J, Calderon PB. The controversial place of vitamin C in cancer treatment. Biochem. Pharmacol. 2008;76:1644–52.
26)Institute of Medicine. Dietary Reference Intakes for Vitamin C, Vitamin E, Selenium, and Carotenoids. Washington, DC: The National Academies Press, 2000.
27)Bael TE, Peterson BL, Gollob JA. Phase II trial of arsenic trioxide and ascorbic acid with temozolomide in patients with metastatic melanoma with or without central nervous system metastases. Melanoma Res. 2008;18:147-51.
28) Joseph J. Cullen. Clinical Trial of High-dose Vitamin C for Advanced Pancreatic Cancer (PACMAN-II). U.S. National Institutes of Health, Clinicaltrials.gov. NCT01515046.
29) Daniel A Monti. Research Study of IV Vitamin C in Combination With Irinotecan vs Irinotecan Alone for Advanced Colorectal CA. U.S. National Institutes of Health, Clinicaltrials.gov. NCT01550510.
30)Frömberg A, Gutsch D, Schulze D, et al.: Ascorbate exerts anti-proliferative effects through cell cycle inhibition and sensitizes tumor cells towards cytostatic drugs. Cancer Chemother Pharmacol 67 (5): 1157-66, 2011.
31) Chen P, Stone J, Sullivan G, Drisko JA, Chen Q. Anti-cancer effect of pharmacologic ascorbate and its interaction with supplementary parenteral glutathione in preclinical cancer models. Free Radic Biol Med. 2011;51:681-7.
32) Chen Q, Espey MG, Krishna MC, Mitchell JB, Corpe CP, Buettner GR, Shacter E, Levine M. Pharmacologic ascorbic acid concentrations selectively kill cancer cells: action as a pro-drug to deliver hydrogen peroxide to tissues. Proc Natl Acad Sci U S A. 2005;102:13604-9.
33)Verrax J, Calderon PB. Pharmacologic concentrations of ascorbate are achieved by parenteral administration and exhibit antitumoral effects. Free Radic Biol Med. 2009;47:32-40.
34)Ong PS, Chan SY, Ho PC. Differential augmentative effects of buthionine sulfoximine and ascorbic acid in As2O3-induced ovarian cancer cell death: oxidative stress-independent and -dependent cytotoxic potentiation. Int J Oncol. 2011;38:1731-9.
35)Martinotti S, Ranzato E, Burlando B. In vitro screening of synergistic ascorbate-drug combinations for the treatment of malignant mesothelioma. Toxicol In Vitro. 2011;25:1568-74.
36) Espey MG, Chen P, Chalmers B, Drisko J, Sun AY, Levine M, Chen Q. Pharmacologic ascorbate synergizes with gemcitabine in preclinical models of pancreatic cancer. Free Radic Biol Med. 2011;50:1610-9.
37) Herst PM, Broadley KW, Harper JL, McConnell MJ.Pharmacological concentrations of ascorbate radiosensitize glioblastoma multiforme primary cells by increasing oxidative DNA damage and inhibiting G2/M arrest. Free Radic Biol Med. 2012;52:1486-93.
38) Heaney ML, Gardner JR, Karasavvas N, Golde DW, Scheinberg DA, Smith EA, O'Connor OA. Vitamin C antagonizes the cytotoxic effects of antineoplastic drugs. Cancer Res. 2008;68:8031-8.
39) Creagan ET, Moertel CG, O'Fallon JR, Schutt AJ, O'Connell MJ, Rubin J, Frytak S. Failure of high-dose vitamin C (ascorbic acid) therapy to benefit patients with advanced cancer. A controlled trial. N Engl J Med. 1979;301:687-90.
40) Moertel CG, Fleming TR, Creagan ET, Rubin J, O'Connell MJ, Ames MM. High-dose vitamin C versus placebo in the treatment of patients with advanced cancer who have had no prior chemotherapy. A randomized double-blind comparison. N Engl J Med. 1985;312:137-41.
41) Padayatty SJ, Sun H, Wang Y, Riordan HD, Hewitt SM, Katz A, Wesley RA, Levine M. Vitamin C pharmacokinetics: implications for oral and intravenous use. Ann Intern Med. 2004;140:533-7.
42) Hoffer LJ, Levine M, Assouline S, Melnychuk D, Padayatty SJ, Rosadiuk K, Rousseau C, Robitaille L, Miller WH Jr. Phase I clinical trial of i.v. ascorbic acid in advanced malignancy. Ann Oncol. 2008;19:1969-74.
43) Ma Y, Chapman J, Levine M, Polireddy K, Drisko J, Chen Q. High-dose parenteral ascorbate enhanced chemosensitivity of ovarian cancer and reduced toxicity of chemotherapy. Sci Transl Med. 2014;6:222ra18.
44) Vitamin C: MedlinePlus Medical Encyclopedia. U.S National Library of Medicine.
45) Natural food-Fruit Vitamin C Content. The Natural Food Hub. Retrieved March 7, 2007.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.