როგორ გავხდეთ შარლატანი?

ზოგადად, როგორც ჩვენს ქვეყანაში, ისე მსოფლიოში მრავალ პრობლემას შორის ერთ-ერთი ფინანსური საზრუნავია. ასეთ ვითარებაში სხვადასხვა საქმიანობის ძიებით ფულის მარტივად შოვნის გზები იქმნება. მათ შორის არიან ჯანდაცვის სფეროში წინ წამოწევის მსურველი ადამიანები, რომლებსაც შარლატანებს ვუწოდებთ. ერთად ვნახოთ, როგორ ხდება ადამიანი შარლატანი ალტერნატიული მედიცინის პროდუქტების გაყიდვით, რომელთა გასაღებასაც მეცნიერული მტკიცებულების გარეშე ცდილობენ.

შარლატანობის ძველი განმარტება

სოციალური კრიტიკის გამო 1901 წელს აბდულჰამიდის მმართველობის მიერ წიგნებაკრძალული ჰუსეინ რაჰმი, რომანში "შიფსევდი" შარლატანებს ასე აღწერს:

"შარლატანობაც ერთგვარი ცოდნაა. ეს ცოდნა სწავლაზე მეტად ნიჭით ფართოვდება, ამ პროფესიას საფეხურები აქვს, მეტ-ნაკლებად ზოგიერთი მეცნიერების მცოდნეებიდან სრულ უვიცებამდე. დიახ, შარლატანსაც ჰყავს უკეთესი და უარესი. შარლატანის ყველაზე აშკარა ნიშანია არ სურდეს რაიმე ჭეშმარიტებამ გააჩუმოს და ათასგვარი საბაბის მოტანას ცდილობდეს, სიტყვით, წერით ნებისმიერ დავაში ერეოდეს; უცოდინარ საკითხებზე მცოდნესავით საუბრობდეს; უმეცრების დამალვაში დიდ წარმატებას აღწევდეს; მეცნიერებასა და ტექნიკაში, რომლის ზოგი საკითხი ცხოვრებაში ერთხელ წაუკითხავს, ღმერთმა დაგვიფაროს, ან საერთოდ არ წაუკითხავს, ექსპერტობას იბრალებდეს; მიუხედავად იმისა, რომ მისი მტკიცებების უსაფუძვლობა ორჯერ ორი ოთხია სიზუსტით დასტურდება, არ რწმუნდებოდეს და სიტყვებს 'ჩემს მოწინააღმდეგეს ვერ ავუხსენი' არ სცილდებოდეს; მოკლედ, ჯიუტად თავისას იმეორებდეს; მისი კალმიდან გამოსულის სისწორეში ყველას დასარწმუნებლად უხერხულობა უკუაგდოს და დარწმუნების ყოველი ხერხი დასაშვებად მიიჩნიოს; რაც უნდა ნათელი, გამართული და დამტკიცებული იყოს თანამოსაუბრის ნათქვამი, კვლავ გაუგებარი მოაჩვენოს და საკითხი სოფიზმითა და არეულობით ჩაახშოს; ბოლოს მოწინააღმდეგე დაღლით, შეძულებითა და ზიზღის გამოწვევით კამათის ველიდან გააძევოს... შემდეგ კი გამარჯვებული იერით შემობრუნდეს:

'დაინახეთ, ძლიერი მტკიცებით მოწინააღმდეგეს პირი ამოვუვსე. საუბარს ვერ გაუძლო. აი, გაიქცა' თქვას."

ქვემოთ მოყვანილი ტექსტი ნათარგმნია "ტრადიციული, დამატებითი და ალტერნატიული მკურნალობების" მსოფლიო მასშტაბით წამყვანი სპეციალისტის პროფესორ დოქტორ ედცარდ ერნსტის მიერ 2012 წელს დაწერილი როგორ გავხდეთ შარლატანი სათაურის სტატიიდან. რადგან ჩვენი ქვეყნის ჯანდაცვის დღის წესრიგს ძალიან შეესაბამება, თქვენთვის გაზიარება გვინდოდა.

1. იპოვე მკურნალობის მიმზიდველი სახეობა და სუპერ სახელი დაარქვი

აქამდე მოსმენილთა შორისაა; ყურის სანთლები, ჰომეოპათია, აურის მასაჟი, ენერგიით განკურნება, შარდის თერაპია და სხვ. თუ ნამდვილი შარლატანის მსგავსად საკუთარი ბრენდის შექმნა გსურთ, ახალი კონცეფციის მოფიქრება მოგიწევთ.

მაგალითად ამტკიცოთ, რომ ყური ადამიანის სხეულის რუკაა და ყურის გარკვეულ უბნებზე უცნაური მოქმედებით "ყველა დაავადებას" კურნავთ. თუმცა ამ უბნის მკურნალობა უკვე ყურის აკუპუნქტურით, მეცნიერული კვლევების მონაცემებზე დაყრდნობით ტარდება. კიდევ ერთი მხარეა ამტკიცოთ, რომ ზებუნებრივი ძალები გაქვთ, რომლებიც პაციენტებს "სამკურნალო ენერგიას" უგზავნის.

მაგრამ თუ განსხვავებული იდეით ახლის გამოგონებას შეძლებთ, დაუვიწყარი სახელი დაარქვით და მეხსიერებაში დარჩით.

2. შთამბეჭდავი ისტორია დაწერეთ

მკურნალობისა და მისი შესანიშნავი სახელის შერჩევის შემდეგი ნაბიჯისთვის შესანიშნავი ისტორია გჭირდებათ, რომ ახსნათ, როგორ მოხდა ეს. შეგიძლიათ დაწეროთ გულისამაჩუყებელი ამბავი, მაგალითად როგორ განკურნეთ ჩარევით 6 წლის მომაკვდავი პატარა და, ან შთაგაგონათ ახლახან გარდაცვლილი მოხუცი დეიდის სიზმრებმა, ან იქნებ რელიგიური კავშირის შექმნა გსურთ. თქვენს წარმოსახვას ზღვარი არ აქვს; მხოლოდ დარწმუნდით, რომ ამბავი ჩამთრევია. ერთ დღეს შეიძლება ფილმიც გადაიღონ.

3. დაამატეთ რამე ფსევდომეცნიერული

მოგვწონს თუ არა, ვცხოვრობთ ეპოქაში, როცა მეცნიერებას ჩვენი აზროვნებიდან სრულად ვერ გამოვრიცხავთ. სულ მცირე, ცოტაოდენი სამეცნიერო ტერმინოლოგიის დამატებას გირჩევთ. შეარჩიეთ ცნებები, რომლებიც მხოლოდ რამდენიმე სპეციალისტს ესმის; კვანტური ფიზიკა, გადახლართულობა, ქაოსის თეორია და ნანოტექნოლოგია მაგალითად საკმაოდ კარგი ვარიანტებია.

შეგიძლიათ ცნობილი მეცნიერების ზოგი იდეა მოიყვანოთ, ამტკიცოთ, რომ აშშ-ის უნივერსიტეტების მთელი გუნდები ამ მექანიზმებზე მუშაობენ ან თქვენს მკურნალობას ნობელის პრემიის ლაურეატები და მეთოდები უჭერს მხარს. ახალ გამოგონებას ცოტა მაღალი ტექნოლოგია დაუმატეთ; მოციმციმე ნათურებითა და ციფრული ეკრანებით აღჭურვილი მბზინავი ახალი მოწყობილობა მიმზიდველი შეიძლება იყოს. თუ შთამბეჭდავად გამოიყურება, ყველაფერი კარგად წავა.

4. არ დაგავიწყდეთ უძველესი სიბრძნის დამატება

მთელ ამ მეცნიერებასთან, ანუ ფსევდომეცნიერებასთან ერთად; ტრადიციების მტკიცედ დაცვა არ უნდა დაგავიწყდეთ. თქვენი მკურნალობა ხელახლა აღმოჩენილ, ადაპტაციით სრულყოფილ უძველეს სიბრძნეს უნდა ეყრდნობოდეს. ეს დააჯერებს ადამიანებს, რომ მკურნალობა ეფექტიანიცაა და უსაფრთხოც.

შენიშვნა: ფსევდო-მეცნიერება ან ცრუ მეცნიერება (ინგლისურად pseudoscience), არის მტკიცებები, რწმენები, ცოდნა და პრაქტიკა, რომლებიც მეცნიერული არგუმენტებით არის წამოყენებული, თუმცა არ აკმაყოფილებს მეცნიერული კვლევისთვის საჭირო სტანდარტებს, როგორიცაა მასალა, მეთოდი, შემოწმებადობა (დადასტურებადობა), ან საკმარისი მეცნიერული კვლევით არ არის გამყარებული.

5. ამტკიცეთ, რომ ყველაფრის წამალია

თუ შემოსავლის მაქსიმალურად გაზრდა გსურთ, ბევრი კლიენტი უნდა გყავდეთ. ამიტომ შესანიშნავი იდეაა დაადასტუროთ, რომ თქვენი მკურნალობა ყველა სენის წამალია. ასეთი მტკიცების არალოგიკურობაზე არ იდარდოთ. ამას რომ განაცხადებთ, ბევრ ადამიანს იპოვით, ვინც დაგიჯერებთ.

6. გადაჭერით მტკიცებულების პრობლემა

სკეპტიკოსები და კლიენტები ერთ დღეს აუცილებლად მოითხოვენ მტკიცებულებას. ნუ შეშინდებით, ეს იმდენად სახიფათო არ არის, როგორც ჩანს. საკითხს რეკომენდაციების მიწოდებით გადაწყვეტთ.

გჭირდებათ ვებსაიტი, სადაც კმაყოფილი კლიენტები მკურნალობის შესახებ იუწყებიან, ჰყვებიან და ლამაზად აჩვენებენ, როგორ გადაარჩინა მკურნალობამ მათი სიცოცხლე. თუ ასეთი კლიენტი არ გყავთ, შექმენით. ყალბი ანგარიშის გახსნა საკმაოდ მარტივი და უფასოა.

7. აჩვენეთ, რომ სტატისტიკით მოტყუებაში დაოსტატდით

ზოგიერთ სკეპტიკოსზე შეიძლება შთაბეჭდილება ვერ მოახდინოთ და თქვენი მტკიცებულებები გააკრიტიკონ. სტატისტიკის წარმოდგენა კარგი გზაა, რომ ისინი დროებით მაინც დაამშვიდოთ. შარლატანებს შორის საერთო აზრია, რომ პაციენტების დაახლოებით % 70 პლაცებოსგან იღებს სარგებელს. ამიტომ შეგიძლიათ ეს ცოტათი განავითაროთ და % 76.5-ში მნიშვნელოვანი გაუმჯობესების მქონე სულ მცირე 5000 პაციენტის შემთხვევათა სერია წარმოადგინოთ.

8. ბევრი ფული მოითხოვეთ

ბოლოს, არ დაგავიწყდეთ, რომ თქვენი მიზანი გამდიდრებაა. ამიტომ მაღალი, მეტიც, უკიდურესად მაღალი ანაზღაურება მოითხოვეთ. თუ თქვენი მკურნალობა გასაყიდი პროდუქტია (მაგალითად, ინტერნეტით) ძვირად გაყიდეთ; თუ პრაქტიკული თერაპიაა, მძიმე გადასახადი მოითხოვეთ, თუ სწავლებადი ტექნიკაა, სხვა თერაპევტების ძვირად მომზადება დაიწყეთ და მათი მომავალი შემოსავლიდან საკომისიო მოითხოვეთ.

ზედმეტი ანაზღაურების მოთხოვნა ცნობილობის საუკეთესო გზაა. ოდესმე გსმენიათ გონივრული ფასის მქონე ცნობილი შარლატანის შესახებ?

ახლა ყველაფრით მზად ხართ. თუმცა, რომ პირველივე დაბრკოლებაზე არ გაიქცეთ, ვნახოთ გამოსადეგი პასუხები, რომ გარდაუვალად სკეპტიკოსებს უპასუხოთ. პასუხები მათ დასარწმუნებლად არ არის შექმნილი, თუმცა საჯაროდ წარმოთქმისას საერთო რწმენას თქვენს მხარეს მოაქცევს.

• კითხვა: თქვენმა მკურნალობამ შეიძლება სერიოზული ზიანი გამოიწვიოს; იღებთ ამ პასუხისმგებლობას?
• პასუხი: ზიანი? აცნობიერებთ, რაზე საუბრობთ? აშკარად არა. ყოველწლიურად ასიათასობით ადამიანი ექიმებისგან მიღებული წამლების გამო კვდება. ზიანს ჩვენ ამას ვუწოდებთ!
• კ: ექსპერტები ამბობენ, რომ თქვენი მკურნალობა ბიოლოგიურად შეუფერებელია, რას უპასუხებთ?
• პ: ბევრი რამ არსებობს, რაც მეცნიერებას ჯერ არ ესმის და ვერასოდეს გაიგებს. ცოდნის სხვა გზებიც არსებობს და მეცნიერება მათგან მხოლოდ ერთია.
• კ: თქვენი მტკიცებების მხარდამჭერ კონტროლირებად კლინიკურ კვლევებს გვაჩვენებთ? -
• პ: კლინიკურ გამოცდებს ძალიან შეზღუდული ღირებულება აქვს; ისინი საკმაოდ მცირეა, ხშირად მიკერძოებულია და რეალურ ცხოვრებას არასოდეს ასახავს. სწორედ ამიტომ ეძებს ბევრი ექსპერტი სამედიცინო ჩარევების ღირებულების საჩვენებლად უკეთეს გზებს. 
• კ: რატომ არის თქვენი მკურნალობა ასეთი ძვირი? 
• პ: სწავლის წლები, სრული კვლევითი პროგრამა, მუდმივი შემოწმებები, რეგულაციების დაცვა და თანამშრომლების დიდი გუნდი. ფიქრობთ, ეს ყველაფერი უფასოა? პირადად ვისურვებდი ყველა პაციენტისთვის უფასოდ გამეკეთებინა, მაგრამ სხვების წინაშე ვალდებულებები მაქვს.
• კ: პროფესორმა ერნსტმა ახლახან თქვა, რომ თქვენი მკურნალობა დადასტურებული არ არის, მართალია?
• პ: ეს კაცი სანდო ვერ იქნება; ფარმაცევტული ინდუსტრიის ხელშია! ყოველ შემთხვევაში, იცოდით, რომ ტრადიციული მკურნალობების მხოლოდ % 15 არის რეალურად მტკიცებულებებზე დაფუძნებული?

დაკავშირებული თემები:

- მაღალი დოზის C ვიტამინი კიბოს მკურნალობაში

- მეცნიერული ცოდნა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინა! მეცნიერება ცოდნის სურვილით იწყება

- ყველა დროის ყველაზე პოპულარული 10 ალტერნატიული მკურნალობა

- კიბოს დროს დამატებითი და ალტერნატიული მკურნალობის საჭიროების განცდის 7 მიზეზი