Yüksək dozalı C vitamini və xərçəng
Bu məqalədə
Son illərdə çox müzakirə olunan və böyük maraq görən mövzulardan biri yüksək dozalı C vitamini müalicəsidir. Yüksək doza dedikdə gündəlik 7-10 qram və daha çox nəzərdə tutulur. C vitamini kəşf edildiyi ilk illərdən bəri sağlam həyat üçün ən çox təşviq edilən, ən ön planda tutulan qida maddələrindən biri olmuşdur. Belə ki, tərəvəz, meyvə kimi bol C vitamini olan qidaların tez-tez istehlakı bəlkə də hamımızın ən çox eşitdiyi sağlamlıq tövsiyəsidir. Belə olduqda sağlam həyatla bu qədər yanaşı göstərilən bir birləşmənin olduğundan artıq faydalarının irəli sürülməsi də o qədər asan olur. Əlbəttə, C vitamininin sağlamlığımız üçün bir çox faydası olduğu doğrudur. Lakin indiyədək aparılan tədqiqatlardan əldə edilmiş nəticələrə görə xərçəng müalicəsi bunlardan biri deyil. Bəzi laboratoriya və heyvan təcrübələrində müsbət nəticələr əldə edilsə də, insanlar üzərində aparılan klinik tədqiqatlar bu tapıntıları təsdiqləməmiş və yüksək dozalı C vitamininin xərçəngdə aydın faydası göstərilə bilməmişdir.
C vitamininin suda həll olan vitaminlər qrupuna daxil olması və bədəndə toplanmaması səbəbindən yüksək dozalarda qəbulunun zərəri olmadığı iddia edilsə də, ədəbiyyatda bildirilmiş bir çox yan təsir və dərman qarşılıqlı təsiri mövcuddur. Lakin buna baxmayaraq, bir çox alternativ tibb tətbiqçisi bu üsulu möcüzə kimi təqdim edir və xərçəng xəstələrinə tətbiq edir. Bu məqamda mümkün yan təsirlər və qarşılıqlı təsirlər də nəzərə alınaraq bu insanlara etibar edilməməli və təsirləri aydın şəkildə ortaya qoyulana qədər hələlik bu müalicədən uzaq durulmalıdır.
C vitamini nədir, vəzifələri hansılardır?
Askorbin turşusu və askorbat kimi də tanınan C vitamini suda həll olan vitaminlər qrupundan əsas birləşmədir. C vitamini əksər heyvan və bitkilər tərəfindən istehsal edilə bilsə də, insanlarda istehsal edilə bilmir və xaricdən qəbul olunmalıdır. C vitamini bədəndə müxtəlif fermentlərin fəaliyyət göstərməsi üçün lazımdır. Toxumalarda zədələnməyə səbəb olan sərbəst oksigen məhsullarını zərərsizləşdirdiyinə görə antioksidant kimi istifadə olunur. C vitamini həmçinin kollagen sintezində mühüm rol oynayan birləşmədir. Kollagen dəri, qığırdaq, sümük, vətər və bağ kimi birləşdirici və dayaq toxumasının əsas quruluşunu təşkil edən zülaldır. Buna görə C vitamininin ağır çatışmazlığında diş ətinin çəkilməsi, halsızlıq, süstlük, asan qanama və göyərmə ilə xarakterizə olunan Sinqa xəstəliyi meydana gəlir. Sinqa əlamətləri bədəndə kollagen toxumanın zəifləməsi nəticəsində inkişaf edir və bu xəstələrə C vitamini verilərək kollagen toxumaları möhkəmləndirilir.
C vitamininin mənbələri hansılardır?
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (WHO) sağlam yetkinlər üçün gündəlik 45 mg. C vitamini qəbulunu tövsiyə edir. Təbiətdə geniş yayılmış C vitamininin ən zəngin mənbələrini təzə meyvə və tərəvəzlər təşkil edir. Meyvələr arasında ən çox C vitamini olanlar limon, portağal, qreypfrut, çiyələk, ananas, kivi, yemiş, qarpız və qarağatdır. Bu meyvələrdən xüsusilə sitrus qrupu (limon, portağal, qreypfrut) C vitamini baxımından çox zəngindir. Tərəvəzlərdən isə itburnu, gül kələm, kələm, brokoli, bibər, baş soğan, ispanaq, kartof, pomidor ən zəngin mənbələrdir. Heyvani mənbə kimi qaraciyərdə də bol miqdarda olur. Vitamin əlavələri də digər C vitamini mənbəyidir. Tərəvəz və meyvələr bişirildikdə və ya uzun müddət saxlanıldıqda C vitamini tərkibi azalır. Bişirmə üsulu kimi mikrodalğalı sobadan və buxarda bişirmədən istifadə etmək C vitamini itkisini azaldır. Lakin C vitamini tərkibini qorumaq üçün ideal olan bu qidaları təzə və çiy istehlak etməkdir.
C vitamininin tarixi və xərçəngdə təsirli olduğu iddiaları nəyə əsaslanır?
İlk dəfə 1753-cü ildə sitrus meyvələrinin sinqa xəstəliyinin qarşısını aldığının müəyyən edilməsi ilə C vitamininin kəşfinə yol açılmış və 1912-ci ildə Casimir Funk adlı alim tərəvəz və meyvələrdə olan bu birləşməyə antiskorbutik vitamin adını vermişdir. 1920-ci ildə isə ingilis biokimyaçı Jack Drummond bu birləşmə üçün C vitamini adını istifadə etmişdir. İlk dəfə 1959-cu ildə aparılmış bir tədqiqatda xərçəngin birləşdirici toxuma dəyişiklikləri ilə əlaqəli ola biləcəyi və bunun da C vitamini çatışmazlığına bağlı ola biləcəyi iddia edildikdən sonra C vitamininin xərçəng müalicəsində istifadəsi gündəmə gəlmişdir. Yüksək dozalı C vitamini ilk dəfə 1970-ci illərdə şotlandiyalı cərrah Ewan Cameron tərəfindən aparılan tədqiqatlarda xərçəng xəstələrində sınanmağa başlanmışdır. Daha sonra Dr. Cameronun tədqiqatlarına Nobel mükafatlı kimyaçı Linus Paulingin də qoşulması ilə tədqiqatlar böyük maraq çəkmişdir. Cameron və Pauling irəli mərhələli xərçəng xəstələri üzərində apardıqları tədqiqatlar nəticəsində yüksək dozalı C vitamininin xərçəngdə potensial müalicə agenti ola biləcəyini iddia etsələr də, sonralar bu tədqiqatların səhv olduğu müəyyən edilmişdir.
Yüksək dozalı C vitamininin mümkün yan təsirləri və riskləri hansılardır?
C vitamininin suda həll olan vitamin olması və bədəndə toplanmaması səbəbindən yüksək dozalarda qəbulunun zərəri olmadığı iddia edilsə də, ədəbiyyatda bir çox yan təsir və dərman qarşılıqlı təsiri bildirilmişdir. Yüksək dozalı C vitamininin Qlükoza-6-fosfat dehidrogenaza fermenti çatışmazlığı olanlarda hemolitik anemiya, böyrək problemi olanlarda isə böyrək çatışmazlığı riskini artıra biləcəyi bildirilmişdir. C vitamini bədəndə dəmirin mənimsənilməsini artıra biləcəyindən hemoxromatoz xəstələrində (dəmir toplanması xəstəliyi) istifadəsi də tövsiyə edilməmişdir. Həmçinin B12 vitamininin və misin sorulmasını da azalda bilir. C vitamini sidiyi turşulaşdırdığı üçün böyrək daşlarının yaranmasına səbəb ola bilər, C vitamini metabolizmi nəticəsində yaranan oksalat turşusuna görə isə hiperoksaluriya vəziyyəti ortaya çıxa bilər. Hiperoksaluriya sidikdə həddindən artıq oksalat olmasıdır və daş əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. 2000-ci ildə dərc edilmiş bir tədqiqatda ilk dəfə C vitamininin dözülə bilən yuxarı həddi 2 qram olaraq müəyyən edilmiş və bu həddən sonra ishalyaradıcı təsirinin olduğu bildirilmişdir. Onsuz da yüksək dozalı C vitamininə bağlı ən çox görülən yan təsir ishaldır.
Ədəbiyyatda həmçinin yüksək dozalı C vitamininin bəzi kimyaterapiya dərmanları ilə birlikdə istifadəsinin yan təsirləri artırdığını göstərən tədqiqatlar da mövcuddur. Bəzi tədqiqatlarda isə tədqiqatçılar gözlənilməz təsirlər səbəbindən tədqiqatı yarımçıq dayandırmalı olmuşlar.
Yüksək dozalı C vitamininin xərçəngdəki təsirləri üzrə aparılan laboratoriya tədqiqatlarının nəticələri hansılardır?
Aparılan bəzi laboratoriya tədqiqatlarında yüksək dozalı C vitamininin müxtəlif xərçəng növlərinin hüceyrə xətlərində çoxalmanı azaltdığı göstərilmişdir. Laboratoriya tədqiqatlarında C vitamininin bu təsirinin mümkün mexanizmi də araşdırılmış və yüksək dozalı C vitamininin hidrogen peroksid yaradan kimyəvi reaksiyalar vasitəsilə xərçəng hüceyrələri üçün öldürücü təsir yaratdığı göstərilmişdir. Yenə aparılmış laboratoriya tədqiqatlarında yüksək dozada C vitamini yumurtalıq xərçəngi hüceyrələrində arsen trioksid, mədəaltı vəzi xərçəngi hüceyrələrində gemsitabin, mezotelioma (ağciyər qişası xərçəngi) hüceyrələrində gemsitabin və epiqallokatexin-3-qallat (EGCG) kombinasiyasının təsirini artırmışdır. 2012-ci ildə aparılmış bir tədqiqatda da yüksək dozalı C vitamininin glioblastoma multiforme (beyin xərçəngi) hüceyrələrinin radioterapiyaya həssaslığını artırdığı bildirilmişdir. Buna qarşılıq, bəzi tədqiqatlarda isə doksorubisin, metotreksat, sisplatin kimi bəzi kimyaterapiya dərmanları ilə birlikdə istifadə edildikdə dərmanın effektivliyini azaltdığı bildirilmişdir.
Yüksək dozalı C vitamininin xərçəngdə təsirləri üzrə aparılan klinik tədqiqatların nəticələri hansılardır?
Xərçəngdə yüksək dozalı C vitamininin təsirlərinə dair ilk klinik tədqiqatlar 1970-ci illərdə Ewan Cameron və Linus Pauling tərəfindən aparılmışdır. Dr. Cameron və kimyaçı Pauling apardıqları tədqiqatlar nəticəsində damar yolu ilə verilən (venadaxili) yüksək dozalı C vitamininin irəli mərhələli xərçəng xəstələrində ömrü əhəmiyyətli dərəcədə uzatdığını iddia etmişlər. Lakin sonralar tədqiqatlar Milli Xərçəng İnstitutu (National Cancer İnstitute) tərəfindən qiymətləndirildikdə tədqiqatların pis planlaşdırıldığı və səhv olduğu qənaətinə gəlinmişdir. Həmçinin dünyada ən nüfuzlu tibb qurumlarından “Mayo Klinikası” tərəfindən aparılmış 3 tədqiqatda da bu nəticələr təsdiqlənməmişdir.
Ağız yolu ilə qəbul edilən yüksək dozalı C vitamininin təsirinin qiymətləndirildiyi iki klinik tədqiqatda xəstələr 2 qrupa ayrılaraq bir qrupa gündəlik 10 gr C vitamini verilib digər qrupa verilmədikdə tədqiqatın sonunda qruplar arasında ömür və həyat keyfiyyəti baxımından əhəmiyyətli fərq görülməmişdir. Sonralar aparılan tədqiqatlarda qanda əldə edilə bilən maksimum C vitamini səviyyəsinin tətbiq yoluna görə dəyişdiyi müəyyən edilmişdir: C vitamini ağız yolu ilə qəbul edildikdə qandakı səviyyəsi ciddi nəzarətdə saxlanılır, lakin damar yolu ilə tətbiq edildikdə bu ciddi nəzarətdən yayınaraq qanda daha yüksək səviyyələrə çatmaq mümkündür. Buradan çıxış edərək bəzi tədqiqatlarda damar yolu ilə əldə ediləcək daha yüksək C vitamini səviyyələrinin ağız yolu ilə təmin edilə bilməyən təsiri göstərə biləcəyi və xərçəng hüceyrələrini öldürə biləcəyi iddia edilmişdir. Lakin sonralar aparılan yaxşı planlaşdırılmış klinik tədqiqatlarda damar yolu ilə qəbul edilən yüksək dozalı C vitamininin də xərçəng müalicəsində belə bir faydası görülməmişdir.
Yüksək dozalı C vitamininin digər xərçəng müalicələri ilə birlikdə istifadəsinin qiymətləndirildiyi tədqiqatlarda da uyğunsuz nəticələr əldə edilmişdir. 2014-cü ildə aparılmış bir tədqiqatda 3-4-cü mərhələli yumurtalıq xərçəngi olan 27 xəstə bir qrupa yalnız kimyaterapiya (karboplatin+paclitaxel), digər qrupa kimyaterapiya ilə birlikdə yüksək dozalı C vitamini verilmək üçün 2 qrupa ayrılmış və nəticədə yüksək dozalı C vitamini verilən qrupda sağqalım və proqressiyasız sağqalım (xəstəlik irəliləmədən keçirilən müddət) baxımından fərq görülməmişdir. Yalnız kimyaterapiyaya bağlı 1-2-ci dərəcəli yan təsirlərin rastgəlmə tezliyi əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdır. Bununla yanaşı, əsas problemi təşkil edən, müalicədə fasilələrə səbəb olan 3-4-cü dərəcəli yan təsirlərdə isə azalma görülməmişdir. Yüksək dozalı C vitamininin arsen trioksid ilə birlikdə istifadəsinin qiymətləndirildiyi tədqiqatların nəticələri isə ziddiyyətlidir. Leykemiya, irəli mərhələli yoğun bağırsaq xərçəngi və melanoma dəri xərçəngində də oxşar kombinasiyaların ciddi yan təsirlərə və xəstəliyin irəliləməsinə səbəb olduğu görülmüşdür.
2010-cu ildə dərc edilmiş, 33 ildir aparılan tədqiqatların toplandığı bir işdə “Yüksək dozalı C vitamininin xərçəngə qarşı təsirli olub-olmadığı, əgər təsiri varsa, hansı dozalarda və hansı xərçəng növlərində təsirli olduğu bilinmir.” qənaətinə gəlinmişdir. Amerika Xərçəng Cəmiyyəti də mövcud klinik sübutların yüksək dozalı C vitamininin hər hansı faydasını göstərmədiyini bildirir. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, yüksək dozalı C vitamini tamamlayıcı və alternativ tibb tətbiqçiləri tərəfindən geniş istifadə olunur. 2006 və 2008-ci illərdə Amerikada keçirilən tamamlayıcı və alternativ tibb konfranslarında aparılan sorğularda 199 iştirakçının 172-si xəstələrə yüksək dozalı C vitamini tətbiq etdiyini söyləmişdir.
Nəticə olaraq; hazırda yüksək dozalı C vitamininin xərçəngi müalicə etdiyinə dair aydın sübut yoxdur. Bəzi laboratoriya və heyvan tədqiqatlarında müsbət nəticələr əldə edilsə də, klinik tədqiqatlar bu nəticələri təsdiqləmir. Aparılan tədqiqatlarla damar yolu ilə tətbiq edilən C vitamininin qanda daha yüksək konsentrasiyalara çatmağa imkan verdiyi göstərilmişdir. Buradan çıxış edərək damardan tətbiq edilən C vitamininin ağızdan qəbul edilənlə müqayisədə təsirli olması daha ehtimallıdır. Lakin hələ bu təsir də sübut edilməmişdir. Davam edən tədqiqatlarda damar yolu ilə tətbiq edilən C vitamininin kimyaterapiya, radioterapiya kimi digər xərçəng müalicə rejimlərinin effektivliyini artırıb-artırmayacağı üzərində dayanılır. Bu məqamda bəlkə müəyyən miqdarda fayda əldə etmək mümkündür. Lakin tədqiqatlar tamamlanana qədər və əgər həqiqətən faydası varsa, bu aydın şəkildə ortaya qoyulana qədər mümkün yan təsirlər də nəzərə alınaraq hələlik bu müalicədən uzaq durmaqda fayda var.
*
- Bitki müalicəsi Fitoterapiya: doğru elmdir, yoxsa böyük bir ticarət?
Mənbələr
2) Naidu KA. Vitamin C in human health and disease is still a mystery? An overview. Nutr J. 2003;2:7.
3) World Health Organization.Vitamin and mineral requirements in human nutrition (2nd ed.). 2004;138.
4) Gropper SS, Smith JL, Grodd JL. Advanced nutrition and human metabolism. Belmont, CA: Thomson Wadsworth. 2005;260–275.
5) Preedy VR, Watson RR, Sherma Z. Dietary Components and Immune Function (Nutrition and Health). Totowa, NJ: Humana Press. 2010:36;52.
6)Padayatty S, Espey MG, Levine M: Vitamin C. eds: Encyclopedia of Dietary Supplements. 2nd ed. New York, NY: Informa Healthcare. 2010;821-31.
7) Abou-Jawde RM, Reed J, Kelly M, Walker E, Andresen S, Baz R, Karam MA, Hussein M. Efficacy and safety results with the combination therapy of arsenic trioxide, dexamethasone, and ascorbic acid in multiple myeloma patients: a phase 2 trial. Med Oncol. 2006;23:263-72.
8) Berenson JR, Matous J, Swift RA, Mapes R, Morrison B, Yeh HS. A phase I/II study of arsenic trioxide/bortezomib/ascorbic acid combination therapy for the treatment of relapsed or refractory multiple myeloma. Clin Cancer Res. 2007;13:1762-8.
9) Welch JS, Klco JM, Gao F, Procknow E, Uy GL, Stockerl-Goldstein KE, Abboud CN, Westervelt P, DiPersio JF, Hassan A, Cashen AF, Vij R. Combination decitabine, arsenic trioxide, and ascorbic acid for the treatment of myelodysplastic syndrome and acute myeloid leukemia: a phase I study. Am J Hematol. 2011;86:796-800.
10)Subbarayan PR, Lima M, Ardalan B. Arsenic trioxide/ascorbic acid therapy in patients with refractory metastatic colorectal carcinoma: a clinical experience. Acta Oncol. 2007;46:557-61.
11)Lind J. A Treatise of the Scurvy. London: A. Millar. 1753:149.
12)Rosenfeld L. Vitamine--vitamin. The early years of discovery. Clin. Chem. 1997;43:680–5.
13)Drummond JC. The nomenclature of the so-called accessory food factors (vitamins). Biochem J 1920;14:660.
14) McCORMICK WJ. Cancer: a collagen disease, secondary to a nutritional deficiency. Arch Pediatr. 1959;76:166-71.
15)Cameron E, Pauling L. Supplemental ascorbate in the supportive treatment of cancer: Prolongation of survival times in terminal human cancer. Proc Natl Acad Sci U S A 73 (10): 3685-9, 1976.
16)Cameron E, Pauling L: Supplemental ascorbate in the supportive treatment of cancer: reevaluation of prolongation of survival times in terminal human cancer. Proc Natl Acad Sci U S A.1976;73:3685-9.
17)Cameron E, Campbell A: The orthomolecular treatment of cancer. II. Clinical trial of high-dose ascorbic acid supplements in advanced human cancer. Chem Biol Interact. 1974;9:285-315.
18) Vitamin C. American Cancer Society.
19)Cabanillas F. Vitamin C and cancer: what can we conclude--1,609 patients and 33 years later? Puerto Rico health sciences journal. 2010;29:215–7.
20)Cameron E, Pauling L: The orthomolecular treatment of cancer. I. The role of ascorbic acid in host resistance. Chem Biol Interact. 1974;9:273-83.
21) Padayatty SJ, Sun AY, Chen Q, Espey MG, Drisko J, Levine M. Vitamin C: intravenous use by complementary and alternative medicine practitioners and adverse effects. PLoS One. 2010;5:e11414.
22)Rees DC, Kelsey H, Richards JD. Acute haemolysis induced by high dose ascorbic acid in glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency. BMJ. 1993; 306:841-2.
23) Barton JC, McDonnell SM, Adams PC, Brissot P, Powell LW, Edwards CQ, Cook JD, Kowdley KV. Management of hemochromatosis. Hemochromatosis Management Working Group. Ann Intern Med. 1998;129:932-9.
24)Dietary reference intakes for vitamin C, vitamin E, selenium, and carotenoids: a report of the Panel on Dietary Antioxidants and Related Compounds, Subcommittees on Upper Reference Levels of Nutrients and of Interpretation and Use of Dietary Reference Intakes, and the Standing Committee on the Scientific Evaluation of Dietary Reference Intakes, Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. Washington, D.C: National Academy Press. 2000:156–161.
25) Verrax J, Calderon PB. The controversial place of vitamin C in cancer treatment. Biochem. Pharmacol. 2008;76:1644–52.
26)Institute of Medicine. Dietary Reference Intakes for Vitamin C, Vitamin E, Selenium, and Carotenoids. Washington, DC: The National Academies Press, 2000.
27)Bael TE, Peterson BL, Gollob JA. Phase II trial of arsenic trioxide and ascorbic acid with temozolomide in patients with metastatic melanoma with or without central nervous system metastases. Melanoma Res. 2008;18:147-51.
28) Joseph J. Cullen. Clinical Trial of High-dose Vitamin C for Advanced Pancreatic Cancer (PACMAN-II). U.S. National Institutes of Health, Clinicaltrials.gov. NCT01515046.
29) Daniel A Monti. Research Study of IV Vitamin C in Combination With Irinotecan vs Irinotecan Alone for Advanced Colorectal CA. U.S. National Institutes of Health, Clinicaltrials.gov. NCT01550510.
30)Frömberg A, Gutsch D, Schulze D, et al.: Ascorbate exerts anti-proliferative effects through cell cycle inhibition and sensitizes tumor cells towards cytostatic drugs. Cancer Chemother Pharmacol 67 (5): 1157-66, 2011.
31) Chen P, Stone J, Sullivan G, Drisko JA, Chen Q. Anti-cancer effect of pharmacologic ascorbate and its interaction with supplementary parenteral glutathione in preclinical cancer models. Free Radic Biol Med. 2011;51:681-7.
32) Chen Q, Espey MG, Krishna MC, Mitchell JB, Corpe CP, Buettner GR, Shacter E, Levine M. Pharmacologic ascorbic acid concentrations selectively kill cancer cells: action as a pro-drug to deliver hydrogen peroxide to tissues. Proc Natl Acad Sci U S A. 2005;102:13604-9.
33)Verrax J, Calderon PB. Pharmacologic concentrations of ascorbate are achieved by parenteral administration and exhibit antitumoral effects. Free Radic Biol Med. 2009;47:32-40.
34)Ong PS, Chan SY, Ho PC. Differential augmentative effects of buthionine sulfoximine and ascorbic acid in As2O3-induced ovarian cancer cell death: oxidative stress-independent and -dependent cytotoxic potentiation. Int J Oncol. 2011;38:1731-9.
35)Martinotti S, Ranzato E, Burlando B. In vitro screening of synergistic ascorbate-drug combinations for the treatment of malignant mesothelioma. Toxicol In Vitro. 2011;25:1568-74.
36) Espey MG, Chen P, Chalmers B, Drisko J, Sun AY, Levine M, Chen Q. Pharmacologic ascorbate synergizes with gemcitabine in preclinical models of pancreatic cancer. Free Radic Biol Med. 2011;50:1610-9.
37) Herst PM, Broadley KW, Harper JL, McConnell MJ.Pharmacological concentrations of ascorbate radiosensitize glioblastoma multiforme primary cells by increasing oxidative DNA damage and inhibiting G2/M arrest. Free Radic Biol Med. 2012;52:1486-93.
38) Heaney ML, Gardner JR, Karasavvas N, Golde DW, Scheinberg DA, Smith EA, O'Connor OA. Vitamin C antagonizes the cytotoxic effects of antineoplastic drugs. Cancer Res. 2008;68:8031-8.
39) Creagan ET, Moertel CG, O'Fallon JR, Schutt AJ, O'Connell MJ, Rubin J, Frytak S. Failure of high-dose vitamin C (ascorbic acid) therapy to benefit patients with advanced cancer. A controlled trial. N Engl J Med. 1979;301:687-90.
40) Moertel CG, Fleming TR, Creagan ET, Rubin J, O'Connell MJ, Ames MM. High-dose vitamin C versus placebo in the treatment of patients with advanced cancer who have had no prior chemotherapy. A randomized double-blind comparison. N Engl J Med. 1985;312:137-41.
41) Padayatty SJ, Sun H, Wang Y, Riordan HD, Hewitt SM, Katz A, Wesley RA, Levine M. Vitamin C pharmacokinetics: implications for oral and intravenous use. Ann Intern Med. 2004;140:533-7.
42) Hoffer LJ, Levine M, Assouline S, Melnychuk D, Padayatty SJ, Rosadiuk K, Rousseau C, Robitaille L, Miller WH Jr. Phase I clinical trial of i.v. ascorbic acid in advanced malignancy. Ann Oncol. 2008;19:1969-74.
43) Ma Y, Chapman J, Levine M, Polireddy K, Drisko J, Chen Q. High-dose parenteral ascorbate enhanced chemosensitivity of ovarian cancer and reduced toxicity of chemotherapy. Sci Transl Med. 2014;6:222ra18.
44) Vitamin C: MedlinePlus Medical Encyclopedia. U.S National Library of Medicine.
45) Natural food-Fruit Vitamin C Content. The Natural Food Hub. Retrieved March 7, 2007.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.