ძუძუს კიბოს ქირურგიაში რომელ პაციენტს რომელი მეთოდი უნდა ჩაუტარდეს?
ამ სტატიაში
ბოლო 20 წლის განმავლობაში ძუძუს კიბოს სიხშირე მკვეთრად გაიზარდა და ის ყოველი 8 ქალიდან ერთს ემართება. თუმცა ამ პესიმისტური სურათის საპირისპიროდ, ძუძუს კიბოთი გარდაცვალება მნიშვნელოვნად შემცირდა. მთავარ ფაქტორებად მამოგრაფიის გავრცელება და ადრეული დიაგნოსტიკის ზრდა სახელდება, თუმცა განვითარებულ მკურნალობებსაც დიდი წვლილი მიუძღვის. მნიშვნელოვანი პროგრესი განსაკუთრებით ადრეული ძუძუს კიბოს მკურნალობის საფუძველში, ქირურგიაში, აღინიშნა. განვითარებულმა ტექნიკებმა და გაზრდილმა არჩევანმა მნიშვნელოვანი კითხვაც წარმოშვა: ძუძუს კიბოს ქირურგიაში რომელ პაციენტს რომელი მეთოდი უნდა ჩაუტარდეს?
ადრე ძუძუს კიბოს ქირურგიაში რადიკალური მასტექტომიის მეთოდი გამოიყენებოდა. სრულად იკვეთებოდა ძუძუს ქსოვილი, იღლიის ლიმფური კვანძები და ძუძუს ქვეშ გულმკერდის კედლის კუნთები. დროთა განმავლობაში განვითარებული მეთოდებით ოპერაციის მოცულობა შემცირდა. პირველად შეიქმნა გულმკერდის კუნთების შენარჩუნებით და ნაკლები ლიმფური კვანძის ამოკვეთით მოდიფიცირებული რადიკალური მასტექტომიის მეთოდი. კვლევებმა აჩვენა, რომ ის რადიკალური მასტექტომიის მსგავსად ეფექტიანია. ამიტომ სწრაფად ჩაანაცვლა ის, ხოლო რადიკალური მასტექტომია მხოლოდ გულმკერდის კუნთებში შეჭრილი სიმსივნისას გამოსაყენებელ მეთოდად იქცა. შემდგომ პერიოდში ძუძუს შემანარჩუნებელი ოპერაციის (ლუმპექტომიის) სახელით ცნობილი მეთოდი შეიქმნა: ძუძუ მთლიანად არ იკვეთება, მხოლოდ სიმსივნე ამოიღება გარშემო ჯანმრთელი ქსოვილის მცირე ნაწილთან ერთად და ოპერაციის შემდეგ რადიოთერაპია ტარდება. მოგვიანებით შეიქმნა ძუძუს კანის შენარჩუნებით შიგთავსის ამოკვეთის კანის შემანარჩუნებელი მასტექტომია და ბოლოს დვრილისა და არეოლის შემანარჩუნებელი მასტექტომიის მეთოდები.
ძუძუს შემანარჩუნებელი ქირურგიის მთავარი უპირატესობა ძუძუს დიდი ნაწილის შენარჩუნება და უკეთესი გარეგნული შედეგია. მთავარი შეშფოთება იყო დარჩენილი ძუძუს ქსოვილის კიბოს უჯრედების პოტენციურ თავშესაფრად ქცევა და %30-მდე რეციდივი. თუმცა ოპერაციის შემდგომმა რადიოთერაპიამ (ადიუვანტურმა რადიოთერაპიამ) ეს პრობლემა გადაჭრა. 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ჩატარებულმა ათასობით კვლევამ აჩვენა, რომ მასტექტომიის არჩევისას სიცოცხლის ხანგრძლივობა არ არის მეტი, ვიდრე ძუძუს შემანარჩუნებელი ოპერაციისა და შემდგომი რადიოთერაპიისას. ანუ ძუძუს შემანარჩუნებელი ქირურგია მასტექტომიის თანაბარი ეფექტიანობის გარდა გაცილებით უკეთეს ესთეტიკურ შედეგსაც იძლევა. ამიტომ, თუ დაბრკოლება არ არსებობს, ამ პაციენტებში უპირატესობა ძუძუს შემანარჩუნებელ ოპერაციას უნდა მიენიჭოს.
სამწუხაროდ, ეს მეთოდი ყველა პაციენტს ვერ უტარდება:
- ძუძუს რამდენიმე კერაში არსებული სიმსივნის დროს, რომლის ერთი ჭრილით ამოკვეთა გარეგნობის დაუზიანებლად შეუძლებელია,
- იმდენად დიდი სიმსივნეების დროს, რომელთა ამოკვეთა შემანარჩუნებელი ქირურგიის ესთეტიკურ მიზანს ვერ დააკმაყოფილებს,
- ანთებითი ძუძუს კიბოს მქონე პირებში,
- პაციენტებში, რომლებსაც შემდეგ რადიოთერაპია ვერ ჩაუტარდებათ (ორსულები, რადიოთერაპიის ცენტრზე შეზღუდული წვდომის მქონენი, იმავე ძუძუზე ადრე დასხივებულნი, შემაერთებელი ქსოვილის მძიმე დაავადების მქონენი),
- ან ონკოლოგიურად შესაფერის პაციენტებში, რომლებიც მეთოდს არ ირჩევენ, რადგან საკმარისად არ ენდობიან ან ფიქრობენ, რომ ძუძუს ქსოვილის სრულად ამოკვეთით სიმსივნისგან გათავისუფლებაში უფრო დარწმუნებული იქნებიან, ძუძუს შემანარჩუნებელი ოპერაცია ვერ გამოიყენება.
ამ დროს წინ წამოიწევს მეთოდები, რომლებშიც ძუძუს ქსოვილი სრულად ამოიღება და კლასიკურ მასტექტომიასთან შედარებით უკეთესი გარეგნობაც მიიღწევა: კანისა და დვრილის შემანარჩუნებელი მასტექტომიის მეთოდები. ზოგადად ეს კარგი არჩევანია ქალებისთვის, რომლებიც ძუძუს შემანარჩუნებელ ოპერაციას არ შეეფერებიან ან არ ირჩევენ, თუმცა შედარებით კარგი გარეგნობის ძუძუს შენარჩუნება სურთ. ამ მეთოდებისთვის აუცილებელია, რომ სიმსივნეს ძუძუს კანი და/ან დვრილი არ ჰქონდეს ჩართული. ამ ორი მეთოდიდან რომელი უნდა შეირჩეს და როდის?
დვრილისა და/ან დვრილის გარშემო არეს (არეოლის) შემანარჩუნებელი მასტექტომია
ამ მეთოდში ძუძუს ქსოვილი იკვეთება, ხოლო კანთან ერთად დვრილი და/ან მისი გარშემო არე ადგილზე რჩება. მიიღწევა უკეთესი გარეგნობა, ვიდრე კანის შემანარჩუნებელი მასტექტომიისას. მეთოდი პრევენციულადაც გამოიყენება ძუძუს კიბოს მაღალი რისკის მქონე პირებში, მაგალითად ოჯახური ისტორიის ან BRCA გენებში მუტაციის შემთხვევაში (პროფილაქტიკური მასტექტომია).
კანის შემანარჩუნებელი მასტექტომიისას კი
ძუძუს კანის დანარჩენი ნაწილი დიდწილად რჩება, თუმცა ხშირად დვრილი და მისი გარშემო არე (არეოლა) იკვეთება. ეს მეთოდი შეირჩევა დვრილის და/ან არეოლის ჩართვისას, როცა დვრილის შემანარჩუნებელი მასტექტომია შეუძლებელია. ორივე მეთოდის ჩასატარებლად დაგეგმილი უნდა იყოს უშუალოდ შემდეგ ძუძუს რეკონსტრუქცია (ესთეტიკური ქირურგია). კვლევებმა აჩვენა, რომ კანისა და დვრილის შემანარჩუნებელი მასტექტომიები ისეთივე უსაფრთხოა, როგორც ძუძუს მთლიანად ამომკვეთი მეთოდები. თუმცა ზოგი ონკოლოგი მათ კვლავ ყოყმანით ეკიდება.
დასკვნის სახით; ძუძუს შემანარჩუნებელი ოპერაცია და შემდგომი რადიოთერაპია ადრეული ძუძუს კიბოს მკურნალობაში მასტექტომიის თანაბარი ეფექტიანობის გარდა გაცილებით უკეთეს გარეგნობას უზრუნველყოფს. ამიტომ შესაფერის და მსურველ პაციენტში პირველად ეს მეთოდი უნდა განიხილებოდეს. სხვადასხვა მიზეზით მისი ჩატარების შეუძლებლობისას მასტექტომიის მეთოდები გამოიყენება. ქირურგიული მკურნალობის დაგეგმვისას განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პაციენტის აქტიური მონაწილეობა შესაფერისი მკურნალობის შერჩევაში. ამისთვის მან ექიმს გულახდილად უნდა გაუზიაროს შეშფოთება და მოლოდინი და მისთვის საუკეთესო მეთოდი ექიმთან ერთად გადაწყვიტოს.
წყაროები
2. Early Breast Cancer Trialists' Collaborative Group. Effects of radiotherapy and surgery in early breast cancer. An overview of the randomized trials. N Engl J Med 1995; 333:1444.
3. De La Cruz LM. et al. Overall survival, disease-free survival, and nipple-areolar recurrence in the setting of nipple-sparing mastectomy: A meta-analysis. 2015 American Society of Breast Surgeons Annual Meeting. Presented April 30, 2015.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.