FDA-მ შარდის ბუშტის კიბოსთვის გენური თერაპია პირველად დაამტკიცა

FDA-მ (აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ) 2022 წლის 16 დეკემბერს Adstiladrin (nadofaragene firadenovec-vncg) გენური თერაპია შარდის ბუშტის კიბოსთვის დაამტკიცა. ეს მკურნალობა რეკომენდებულია Bacillus Calmette-Guérin-ის (BCG) მიმართ რეზისტენტული, მაღალი რისკის, კუნთოვან შრეში გაუვრცელებელი შარდის ბუშტის კიბოს მქონე ზრდასრული პაციენტებისთვის და ადამიანის უჯრედებში არგამრავლებად ადენოვირუსულ ვექტორზე დაფუძნებულ გენურ თერაპიას წარმოადგენს.

შარდის ბუშტის კიბოების უმეტესობა ადრეულ ეტაპზე დიაგნოსტირდება, თუმცა განმეორებისა და გავრცელების რისკი მაღალია.

შარდის ბუშტის კიბო ერთ-ერთი გავრცელებული კიბოა და უმეტესად მისი შიდა შრიდან იწყება. დროთა განმავლობაში კიბოს უჯრედებმა შეიძლება მეტასტაზირება (გავრცელება) მოახდინოს. ახლად დიაგნოსტირებული შარდის ბუშტის კიბოების 75% - 80% ადრეულ ეტაპზეა და კუნთოვან შრეში ჯერ არ გავრცელებულა. მათ კუნთში არაინვაზიურ შარდის ბუშტის კიბოს (non-muscle-invasive bladder cancer, NMIBC) უწოდებენ. ამ ტიპს განმეორების მაღალი რისკი (30% - 80%) და მეტასტაზირების რისკი აქვს.

მაღალი რისკის კუნთოვან შრეში გაუვრცელებელი შარდის ბუშტის კიბოს, მათ შორის carcinoma in situ-ს (CIS), მკურნალობა ჩვეულებრივ მოიცავს TUR-M-ად წოდებულ სიმსივნის ამოფხეკით ამოღებასა და BCG-ს გამოყენებას. BCG-რეზისტენტული პაციენტებისთვის ეფექტიანი მკურნალობის ვარიანტები ცოტაა.

თუ ამ მდგომარეობის მქონე პაციენტებს არ უმკურნალეს, კიბო კუნთოვან შრეში, შემდეგ კი ლიმფურ კვანძებსა და სხვა ქსოვილებსა თუ ორგანოებში შეიძლება გავრცელდეს. აშშ-ში ყოველწლიურად დაახლოებით 57 ათას კაცსა და 18 ათას ქალს შარდის ბუშტის კიბოს დიაგნოზი ესმება და დაახლოებით 12 ათასი კაცი და 4,7 ათასი ქალი მის გამო იღუპება. თურქეთის 2020 წლის კიბოს სტატისტიკის მიხედვით, თურქეთში 1 წელში შარდის ბუშტის კიბოს ახალი შემთხვევები 12,2 ათასია, დაავადებით წლიური სიკვდილი კი 3,7 ათასად დაფიქსირდა.

როგორია Nadofaragene firadenovec-vncg-ის მოქმედების მექანიზმი?

Adstiladrin, რომლის აქტიური მოლეკულის სახელია nadofaragene firadenovec-vncg, არის ადამიანის ორგანიზმში არგამრავლებად ადენოვირუსულ ვექტორზე დაფუძნებული გენური თერაპია, რომელიც interferon alfa-2b გენს შეიცავს. მოდიფიცირებული ადენოვირუსი შარდის ბუშტის შიდა შრის უჯრედებში შედის და აქტიურ გენს ათავისუფლებს. ამ გენის მიმღები უჯრედები დიდი რაოდენობით interferon alfa-2b ცილას გამოყოფს. ინტერფერონი ბუნებრივად არსებული ცილაა, რომელსაც ორგანიზმში იმუნური სისტემა კიბოსთან საბრძოლველად იყენებს. ამ ინოვაციური გენური მეთოდით პაციენტის შარდის ბუშტის კედლის უჯრედები ინტერფერონის მიკროქარხნებად იქცევა და კიბოს წინააღმდეგ იმუნური პასუხი ძლიერდება. ამ სახით Adstiladrin იმუნოთერაპიის ერთგვარ სახეობადაც ითვლება.

კვლევა, რომელმაც Nadofaragene firadenovec-vncg-ს FDA-ის დამტკიცება მოუტანა

Adstiladrin-ის უსაფრთხოება და ეფექტიანობა შეფასდა მრავალცენტრულ კლინიკურ კვლევაში, რომელშიც მაღალი რისკის, BCG-ზე უპასუხო, კუნთში გაუვრცელებელი შარდის ბუშტის კიბოს მქონე 157 პაციენტი მონაწილეობდა; მათგან 98-ს პაპილარული სიმსივნით ან მის გარეშე BCG-ზე უპასუხო carcinoma in situ ჰქონდა.

პაციენტები Adstiladrin-ს ყოველ სამ თვეში იღებდნენ, მაქსიმუმ 12 თვემდე, მიუღებელ გვერდით მოვლენამდე ან კიბოს განმეორებამდე.

• საერთო ჯამში Adstiladrin-ის მიმღები ჩართული პაციენტების 51%-მა სრული პასუხი მიიღო.

სრული პასუხი განისაზღვრა, როგორც კიბოს ყველა ნიშნის გაქრობა ცისტოსკოპიაში, ბიოფსიით აღებულ ქსოვილსა და შარდში.

• პასუხის მედიანური ხანგრძლივობა 9,7 თვე იყო. პასუხის მქონე პაციენტების 46% სულ მცირე ერთი წლის განმავლობაში სრულ პასუხში დარჩა.

Adstiladrin ყოველ სამ თვეში შარდის კათეტერით შეჰყავთ ბუშტში. ყველაზე გავრცელებული გვერდითი მოვლენებია ბუშტიდან გამონადენი, დაღლილობა, ბუშტის სპაზმი, მოშარდვის გადაუდებელი მოთხოვნილება, ჰემატურია (შარდში სისხლი), შემცივნება, ცხელება და მტკივნეული შარდვა. აშშ-ში ერთი პაციენტის Adstiladrin-ით 1-წლიანი მკურნალობის ღირებულებად დაახლოებით 200 ათასი დოლარი გამოცხადდა. იმუნოდათრგუნულ ან იმუნური უკმარისობის მქონე ადამიანებს Adstiladrin არ უნდა გაუკეთდეთ.