IMA (ifosfamide, mesna, Adriamycin) ქიმიოთერაპიის პროტოკოლი

რა არის IMA?

• I – Ifosfamide (Ifex)
• M – Mesna (Mesnex)
• A – Adriamycin (doxorubicin)

IMA პროტოკოლი, რომელიც ifosfamide-ის, Adriamycin-ის (doxorubicin) და mesna-ს ქიმიოთერაპიული პრეპარატებისგან შედგება, განსაკუთრებით გამოიყენება შემაერთებელი და საყრდენი ქსოვილის იშვიათი სიმსივნეების სამკურნალოდ, როგორიცაა რბილი ქსოვილების სარკომები (STS) და ოსტეოსარკომა.

რეჟიმი შეიძლება გამოყენებული იყოს სიმსივნური ტვირთის შესამცირებლად, მეტასტაზების გასაკონტროლებლად ან ოპერაციამდე სიმსივნის შემცირების მიზნით (ნეოადიუვანტურად).

IFOSFAMIDE

• კლასი: მაალკილირებელი აგენტი (ოქსაზაფოსფორინი)
• მექანიზმი: დნმ-ში ჯვარედინი ბმების წარმოქმნით სწრაფად გამრავლებად კიბოს უჯრედებში აპოპტოზს (უჯრედის სიკვდილს) იწვევს.

ADRIAMYCIN (DOXORUBICIN)

• კლასი: ანტრაციკლინური ანტიბიოტიკი
• მექანიზმი: უკავშირდება დნმ-ს, აინჰიბირებს ტოპოიზომერაზა II-ს და წარმოქმნის დნმ-ის დამაზიანებელ თავისუფალ რადიკალებს.

MESNA

• კლასი: უროპროტექტორი
• მექანიზმი: აკროლეინთან (უროტოქსიკურ მეტაბოლიტთან) შეკავშირებით შარდის ბუშტს ifosfamide-ის ტოქსიკური მეტაბოლიტებით გამოწვეული ჰემორაგიული ცისტიტისგან იცავს.

IMA რეჟიმის გამოყენების მიზეზები

• რბილი ქსოვილების სარკომები (Soft Tissue Sarcomas - STS)
  • გამოიყენება ადგილობრივ ან მეტასტაზურ სტადიაზე სამკურნალოდ.
  • ეფექტიანია განსაკუთრებით მაღალი ხარისხის სარკომებში.
• ოსტეოსარკომა
  • ძვლის სიმსივნეებში გამოიყენება განსაკუთრებით ოპერაციამდე (ნეოადიუვანტურ) ან ოპერაციის შემდეგ (ადიუვანტურ) მკურნალობად.
  • შეიძლება შეირჩეს დაავადების გასაკონტროლებლად ფილტვის მეტასტაზების მქონე პაციენტებში.
• სხვა სოლიდური სიმსივნეები
  • გამოყენება ასევე შესაძლებელია ძვლისა და რბილი ქსოვილების ზოგ სიმსივნეში, მაგალითად იუინგის სარკომასა და რაბდომიოსარკომაში.

როდის გამოიყენება IMA რეჟიმი?

• ადგილობრივად შორსწასული ან მეტასტაზური დაავადება: სიმსივნური ტვირთის შესამცირებლად და დაავადების პროგრესირების შესანელებლად.
• ნეოადიუვანტური მკურნალობა: ოპერაციამდე სიმსივნის შესამცირებლად.
• ადიუვანტური მკურნალობა: ოპერაციის შემდეგ რეციდივის რისკის შესამცირებლად.
• პალიაციური მიზანი: გავრცელებული დაავადებისას სიცოცხლის გასახანგრძლივებლად და სიმპტომების გასაკონტროლებლად.

მკურნალობის განრიგი

პრემედიკაცია

• Ondansetron: 8 mg P.O ან IV ქიმიოთერაპიამდე 30-დან 60 წუთით ადრე.
• Dexamethasone: ქიმიოთერაპიამდე 30-დან 60 წუთით ადრე 8 mg PO/IV, შემდეგ ქიმიოთერაპიის შემდეგ ყოველ 12 საათში 4 mg PO/IV x 2 დოზა.
• Aprepitant: 125 mg PO პირველ, 1. დღეს ქიმიოთერაპიამდე 30-დან 60 წუთით ადრე, შემდეგ 80 mg PO ყოველდღიურად მე-2 და მე-3 დღეს.
• Lorazepam: გულისრევის, ძილის ან მოუსვენრობისთვის 1 mg ყოველ 4-6 საათში.
• Prochlorperazine გულისრევის ან ღებინებისთვის: 10 mg PO ყოველ 4-6 საათში.

მედიკაცია

• Doxorubicin: 60 mg/m2 პირველ, 1. დღეს ინტრავენური (I.V.) ინფუზიით 5-20 წუთის განმავლობაში.
• Ifosfamide: 2500 mg/m2 1., 2., 3. დღეებში ოთხ საათზე მეტი ხანგრძლივობის ინტრავენური (I.V.) ინფუზიით.
• Mesna: 1., 2., 3. დღეებში ოთხ საათზე მეტი ხანგრძლივობის ინტრავენურად (I.V.), შემდეგ იმავე დღეს ორი I.V. ან პერორალური დოზა (2500 mg/m2 დოზის 1/3 ifosfamide-თან ერთად, დარჩენილი 2/3 — 8 საათში ინფუზიით).

ინფუზიის სავარაუდო საერთო ხანგრძლივობა:

• ამბულატორიულ საინფუზიო ცენტრში, თუ პაციენტი ifosfamide-ის შემდეგ მიდის და mesna-ს სახლში პერორალურად იღებს, ეს დრო ყოველდღიურად 5-დან 6 საათამდე შეიძლება გაგრძელდეს.
• მკურნალობის ცენტრში ifosfamide-ის შემდეგ mesna-ს ორი დოზის I.V. შეყვანას შესაძლოა 9 ან 10 საათი დასჭირდეს.
• ხანგრძლივი ქიმიოთერაპიული ინფუზიებისა და გვერდითი ეფექტების მართვის გამო პაციენტი საავადმყოფოში 4-დან 5 დღემდე უნდა დარჩეს.
• IMA ყოველ 21 დღეში ტარდება და ამას ერთი კურსი ეწოდება. დაავადების სტადიის მიხედვით ციკლი შეიძლება ექვსჯერ განმეორდეს. მკურნალობის ხანგრძლივობა პასუხზე, ამტანობასა და დაგეგმილი კურსების რაოდენობაზეა დამოკიდებული და ექვს თვემდე შეიძლება გაგრძელდეს.

გვერდითი ეფექტები

მრავალპრეპარატიან რეჟიმში თითოეულ პრეპარატს საკუთარი გვერდითი ეფექტები აქვს. კლინიკურ კვლევებში IMA-სთან ყველაზე ხშირად აღწერილი გვერდითი ეფექტებია:

• გულისრევა (84%)
• დაღლილობა (84%)
• თმის ცვენა (67%)
• ღებინება (62%)
• ნეიტროპენიული ცხელება (46%)
• შეკრულობა (43%)
• მადის დაქვეითება (37%)
• ერითროციტების დაბალი რაოდენობა (35%)
• მუკოზიტი (34%)
• თრომბოციტების დაბალი რაოდენობა (33%)
• დიარეა (30%)
• ქოშინი (29%)
• ხველა (25%)
• წონის კლება (20%)
• ცხელება (19%)
• სისხლდენა (18%)
• თავის ტკივილი (17%)
• სითხის შეკავება (17%)
• თრომბები (13%)
• კანის გამონაყარი (9%)
• მაღალი არტერიული წნევა (5%)

კლინიკური კვლევების მიხედვით პაციენტთა საშუალოდ 17%-მა გვერდითი ეფექტების გამო მკურნალობა შეწყვიტა. გვერდითი ეფექტები ინდივიდუალურად სხვადასხვა სიმძიმით შეიძლება გამოვლინდეს და დროთა განმავლობაში შეიცვალოს. ზოგი გვერდითი ეფექტის თავიდან აცილება პრევენციული მედიკამენტებით (პროფილაქტიკით) შესაძლებელია.

სიფრთხილის ზომები და მონიტორინგი

• მკურნალობამდე და მკურნალობისას რეგულარული ლაბორატორიული ტესტები უნდა ჩატარდეს.
• შარდში სისხლის შესამოწმებლად შარდის ყოველდღიური ანალიზია საჭირო.
• ნეიროტოქსიკურობის შესამოწმებლად პაციენტი ყოველი დოზის წინ უნდა შეფასდეს და ცნობიერების მდგომარეობას დააკვირდნენ.
• კარდიოტოქსიკურობისთვის მკურნალობამდე და მკურნალობისას უნდა ჩატარდეს ECG/ექოკარდიოგრაფია.
• ძვლის ტვინის დათრგუნვისა და ნეიტროპენიის განვითარებისას შეიძლება G-CSF-ის (Filgrastim) მხარდაჭერა მიეცეს.

მკურნალობის ეფექტიანობის მონიტორინგისთვის ვიზუალიზაცია მკურნალობამდე და ყოველი ორი ციკლის შემდეგ უნდა განმეორდეს. სისხლის ანალიზებისა და გამოსახულებითი გამოკვლევების შედეგების მიხედვით ექიმს მკურნალობის გეგმის გადახედვა შეუძლია.