იმედის გაკვეთილები — პაციენტი, რომელმაც ონკოლოგის ხედვა შეცვალა

კიბოს დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის პროცესი პაციენტებისთვის, მათი ახლობლებისა და ჯანდაცვის მუშაკებისთვის რთული და დამღლელი გზაა. ამ პროცესში იმედის ძალა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. როგორც ონკოლოგს, მჯერა, რომ შესაძლებელია ყოველ ეტაპზე პაციენტებს იმედი მივცე ისე, რომ პატიოსნება არ დავთმო. თუმცა ჩვენს ქვეყანაში პაციენტებთან გულწრფელობის სირთულე და ოჯახების სურვილი, მათ მაღალი განწყობა შეუნარჩუნონ, ერთად რთულ ვითარებას ქმნის. ასეთ სიტუაციებში ჩვენ, ექიმებმა, უნდა გავითვალისწინოთ როგორც პაციენტების უფლებები, ისე ოჯახების ემოციური მდგომარეობა. ფაქტების დამალვის გარეშე, ნებისმიერ ვითარებაში რაიმე საყრდენის პოვნა და პაციენტების იმედის შენარჩუნება ჩვენი, ჯანდაცვის პროფესიონალების, მოვალეობაა. მაგრამ ამ მოვალეობის შესრულებისას კულტურული თავისებურებები და სურვილებიც უნდა გავითვალისწინოთ.

ამ სტატიაში ASCO 2024 შეხვედრაზე იმედის მნიშვნელობის შთამბეჭდავი მაგალითებით სავსე ისტორიებსა და ამ ისტორიებიდან მიღებულ გაკვეთილებს გაგიზიარებთ.

*

21 წლის Carlos საავადმყოფოს საწოლზე სიცოცხლისთვის იბრძოდა. ლეიკემიის გამო ჩატარებული ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციის შემდეგ მას სიცოცხლისთვის საშიში „ტრანსპლანტატი მასპინძლის წინააღმდეგ“ დაავადება განუვითარდა.

მაგრამ Carlos-ის დედას იმედი არ დაუკარგავს.

"იმედი მაქვს, მკურნალობის პროცესში უკეთ გახდება," უთხრა მან თარჯიმნის მეშვეობით პალიატიური მოვლის ექიმს, Dr. Richard Leiter-ს, რომელიც იმ დროს სწავლებას გადიოდა.

"მეც ამის იმედი მაქვს," თქვა ექიმმა.

ASCO 2024 ყოველწლიური შეხვედრის ASCO Voices სესიაზე დოქტორი Leiter კარიერის დასაწყისში იმედის შესახებ ნასწავლ გაკვეთილზე საუბრობდა: "სწორედ იქ უნდა გავჩერებულიყავი," თქვა მან. "მაგრამ შეცდომა დავუშვი და ჩემებურად გავაგრძელე, რათა მეჩვენებინა, რომ ამ საუბრის მართვა შემეძლო."

"არცერთ ჩვენგანს არ ჰგონია, რომ ის უკეთ გახდება," განაგრძო დოქტორმა Leiter-მა.

Carlos-ის დედამ Leiter-ს შეხედა. "შენ გინდა, რომ ის მოკვდეს," უთხრა მან.

"მაშინაც კი ვიცოდი, რომ ის მართალი იყო," თქვა Leiter-მა.

მიუხედავად იმისა, რომ Carlos-ის გადასარჩენად არაფრის გაკეთება შეეძლო, Leiter ამ ემოციურ ტკივილს ვერ უძლებდა. "ტკივილი მეტისმეტად ძლიერი იყო," თქვა Leiter-მა. "მინდოდა, მას ჩვენი ხედვა მიეღო, რადგან მის გადასარჩენად უკვე ყველაფერი გავაკეთეთ, რაც შეგვეძლო, ახლა კი ყველაფერს გავაკეთებდით, რათა სიცოცხლის დასრულების პროცესი მისთვის კომფორტული ყოფილიყო."

მაგრამ წარსულის გახსენებისას Leiter ფიქრობდა: "როგორ შეგვეძლო გვეთხოვა, რომ არსებითად მიუღებელი მიეღოთ, ან როგორ გაიაზრებდნენ გაუგებარს — იმას, რომ სიკვდილი მალე დადგებოდა?"

იმედის ხელოვნება და მეცნიერება

იმედი მხოლოდ ადამიანის ტვინის მუშაობის თავისებურება არ არის; ის ასევე გაზომვადი და შეცვლადი კონსტრუქტია, რომელსაც ცხოვრების შედეგებზე გავლენა შეუძლია, თქვა Dr. Alan B. Astrow-მ ASCO-ს სიმპოზიუმზე, რომლის თემაც იყო "იმედის ხელოვნება და მეცნიერება".

"ის, თუ როგორ ვფიქრობთ იმედზე, უშუალოდ მოქმედებს პაციენტის მოვლაზე," თქვა დოქტორმა Astrow-მ.

მან აღნიშნა, რომ პაციენტის ნეირობიოლოგიური მდგომარეობის მიუხედავად, „იმედი უზარმაზარი საჩუქარია“ და ადამიანის არსებობის საფუძველს წარმოადგენს.

ექიმებს შეუძლიათ პაციენტის იმედების აღდგენა ან განადგურება, ხოლო ისინი, ვისაც იმედის მნიშვნელობა ესმის, ამ საჩუქრის სხვებისთვის მიცემასაც მოისურვებენ.

პაციენტების იმედების შესახებ კითხვა „ოქროს კითხვაა“, თქვა Dr. Steven Z. Pantilat-მა სიმპოზიუმზე. "როცა მომავალზე ფიქრობთ, რისი იმედი გაქვთ?" — მნიშვნელოვანი კითხვაა, რომელიც უნდა დავსვათ.

პასუხები, როგორც წესი, გამოავლენს "პაციენტებისთვის ძალიან მნიშვნელოვან საკითხებს, რომლებიც მკურნალობას სცდება, თუმცა მათში დახმარება შეგვიძლია", თქვა დოქტორმა Pantilat-მა.

Pantilat-მა გაიხსენა პაციენტი გავრცელებული პანკრეასის კიბოთი, რომელსაც სურდა 10 თვეში ქალიშვილის ქორწილს დასწრებოდა. მან იცოდა, რომ ეს ნაკლებად მოსალოდნელი იყო, მაგრამ საუბარმა სხვა გამოსავალი გამოავლინა.

ქალიშვილმა ქორწილი ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში გადაიტანა.

ეს მაგალითები აჩვენებს, რამდენად გადამწყვეტ როლს ასრულებს იმედი ჯანდაცვის პროფესიონალებისა და პაციენტების ურთიერთობაში. იმედი ძლიერი ინსტრუმენტია, რომელიც პაციენტებს სირთულეებთან გამკლავებაში დაეხმარება, და ჯანდაცვის პროფესიონალებმა მის მხარდასაჭერად ყველაფერი უნდა გააკეთონ, რაც შეუძლიათ.

იმედი ყველაზე ბნელ დროსაც შეიძლება შენარჩუნდეს და გაძლიერდეს

იმედი ყველაზე ბნელ დროსაც შეიძლება შენარჩუნდეს და გაძლიერდეს, და "ჩვენ, ექიმები, ნამდვილი იმედის საქმეში უნდა ვიყოთ," თქვა დოქტორმა Pantilat-მა.

ზოგ პაციენტს მკურნალობის იმედი აქვს, სხვებს კი შეიძლება ოჯახთან მეტი დროის გატარება ან ტანჯვისგან თავისუფლება სურდეთ. ადამიანებს "ჯერ კიდევ შეუძლიათ ყველაფრის იმედი ჰქონდეთ, რაც შეიძლება მოხდეს, მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი რამ ვერ მოხდება," დაამატა მან.

თუმცა შიშმა, რომ პაციენტს მკურნალობის იმედი ექნება და შემდგომი რთული საუბრები ამ იმედს გაანადგურებს ან ცრუ იმედს შექმნის, ზოგჯერ შეიძლება ექიმებს საუბრის დაწყება გადააფიქრებინოს.

"მათი იმედების შესახებ საუბრისას გვინდა პაციენტებთან გულწრფელები ვიყოთ — თანაგრძნობითა და სიკეთით, მაგრამ გულწრფელად," განმარტა Pantilat-მა. მან აღნიშნა, რომ ზოგჯერ პაციენტებს უნდა უთხრას: "ნეტავ ეს შესაძლებელი იყოს. ნეტავ მქონდეს მკურნალობა, რომელიც თქვენს კიბოს გააქრობს, მაგრამ სამწუხაროდ არ მაქვს. ამიტომ ვიფიქროთ, კიდევ რა შეგვიძლია გავაკეთოთ თქვენს დასახმარებლად,".

ამ რთული საუბრების ჩატარება მნიშვნელოვანია. მართალია მტკიცებულებები შეზღუდულია, მაგრამ არსებობს მონაცემები, რომ იმედის განცდას პაციენტის საერთო კეთილდღეობის გაუმჯობესება და კიბოს შედეგების გაუმჯობესებაც კი შეუძლია.

მაგალითად, ერთმა კვლევამ აჩვენა, რომ უფრო იმედიან პაციენტებს დეპრესიისა და შფოთვის უფრო დაბალი დონე ჰქონდათ. ადრეული კვლევები მიუთითებს, რომ იმედის უფრო მაღალმა დონემ საკვერცხის (ქალის საკვერცხის) კიბოს მქონე პაციენტებში შესაძლოა მონაწილეობა მიიღოს ანთების შემცირებაში და გავრცელებული კიბოს მქონე ზოგ პაციენტში გადარჩენაც კი გააუმჯობესოს.

დოქტორ Leiter-ს ეს გაკვეთილები პალიატიური მოვლის ექიმად კარიერის დასაწყისში შეხვდა, თუმცა მის საქმიანობაზე დღესაც მოქმედებს.

"Carlos-ის სიკვდილის თავიდან აცილება არ შემეძლო. არცერთ ჩვენგანს არ შეეძლო და არცერთ ჩვენგანს შეეძლო დედამისი იმ წარმოუდგენელი ტკივილისგან დაეცვა, რომელსაც მთელი დარჩენილი ცხოვრება ატარებდა," თქვა მან. "მაგრამ შემეძლო მისთვის ვითარება ოდნავ ნაკლებად რთული გამეხადა."

"შემეძლო მისთვის გზამკვლევი ვყოფილიყავი და არა ჯვარედინი დაკითხვის ჩამტარებელი," განაგრძო მან და აღნიშნა, რომ ახლა იმედს „გულუხვ თანამშრომლად“ მიიჩნევს, რომელსაც შეუძლია თანაარსებობა კრეატინინის მომატებულ დონესთან, ღვიძლის უკმარისობასა და ინტუბაციის შიშებთან.

"ჩვენ, ექიმებს, ყოველთვის შეგვიძლია ვიპოვოთ სივრცე, სადაც პაციენტებთან და მათ ოჯახებთან ერთად იმედი გვექნება," თქვა მან. "ახლა, წლების შემდეგ, როცა შეშინებულ და მგლოვიარე ოჯახთან ვზივარ და მეუბნებიან, რომ მათი საყვარელი ადამიანის გამოჯანმრთელების იმედი აქვთ, მახსენდება Carlos-ის დედის თვალები, რომლებიც ჩემსას განგმირავდა... და ვიცი, როგორ ვუპასუხო: „მეც ამის იმედი მაქვს“. და მართლა მაქვს."