იუინგის სარკომის საუკეთესო მკურნალობა საერთაშორისო კვლევით განისაზღვრა

იუინგის სარკომა ძვლის კიბოა, რომელიც ჩვეულებრივ ბავშვებსა და მოზარდებს აზიანებს და იშვიათ სიმსივნეებს მიეკუთვნება. იუინგის სარკომას შეიძლება აგრესიული ზრდა ახასიათებდეს. დიაგნოზის დასმისას უმეტესად მეტასტაზები არ აქვს განვითარებული და ასეთ შემთხვევაში იუინგის სარკომის მკურნალობისადმი ჩვენი კლასიკური მიდგომა შემდეგია:

1. ძირითად მკურნალობამდე ნეოადიუვანტური (შემამცირებელი) ქიმიოთერაპიის ჩატარება,
2. ძირითადი მკურნალობის, მაგალითად, რადიოთერაპიის ან ქირურგიის ჩატარება და
3. შემდეგ შემანარჩუნებელი ქიმიოთერაპიით კიბოს განმეორების რისკის შემცირება.

თუმცა პაციენტების ნაწილში კიბო მეორდება ან მკურნალობის მიმართ რეზისტენტული ხდება. „რომელია ოპტიმალური ქიმიოთერაპიული სქემა განმეორებადი ან მკურნალობისადმი რეზისტენტული იუინგის სარკომისთვის?“ — ეს კითხვა ონკოლოგიაში დიდი ხანია განიხილება. ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად ჩატარებული rEECur კვლევის შედეგები 5 ივნისს ASCO-ს 2022 წლის ყოველწლიურ შეხვედრაზე წარადგინეს და მაღალი დოზის იფოსფამიდმა სხვა სამ ქიმიოთერაპიულ სქემასთან შედარებით გადარჩენადობის უფრო მაღალი უპირატესობა აჩვენა.

განმეორებადი ან მკურნალობისადმი რეზისტენტული იუინგის სარკომის მკურნალობის ძიება

ეს საერთაშორისო კვლევა იშვიათი და სიკვდილის მაღალი რისკის მქონე კიბოთი დაავადებულ პაციენტებში ფართოდ გამოყენებული ქიმიოთერაპიული სქემების პირველი რანდომიზებული პირდაპირი შედარებაა. მოსალოდნელია, რომ ეს შედეგები იუინგის სარკომის მკურნალობას გლობალურად შეცვლის.

იუინგის სარკომა ძვლისა და რბილი ქსოვილის ძალიან იშვიათი კიბოა, რომელიც განსაკუთრებით ბავშვებსა და ახალგაზრდა მოზრდილებს, სიცოცხლის მეორე ათწლეულში აზიანებს. მაგალითად, ინგლისში წლიურად 25 წლამდე ასაკის ყოველ მილიონ ადამიანზე 3,2 ახალი შემთხვევა მოდის.

იუინგის სარკომის მკურნალობა კიბოს სხვადასხვა ცენტრში განსხვავდება. გამოიყენება რამდენიმე ქიმიოთერაპიული სქემა, რომელთაგან ყველა ერთჯგუფიან კვლევებს ეფუძნება და არ არსებობს თანხმობა იმაზე, რომელი მათგანია საუკეთესო.

ამ საერთაშორისო კვლევამ მიზნად დაისახა ამ კითხვაზე პასუხის გაცემა და ოთხი განსხვავებული სქემა შეადარა. მონაწილე ცენტრებმა თანამშრომლობით, გაერთიანებითა და ძალიან იშვიათი პაციენტთა ჯგუფიდანაც კი საკმარისი რაოდენობის პაციენტების ჩართვით შეძლეს კითხვაზე პასუხის პოვნა და ოპტიმალური მკურნალობის განსაზღვრა.

ამ კვლევის ადრინდელმა მიგნებებმა აჩვენა, რომ იფოსფამიდი გადარჩენადობას აუმჯობესებდა როგორც გემციტაბინ-დოცეტაქსელთან, ისე ირინოტეკან-ტემოზოლომიდთან შედარებით.

ამ შეხვედრაზე კი იფოსფამიდისა და ტოპოტეკან-ციკლოფოსფამიდის (TC) კომბინაციის შედარების შედეგები წარადგინეს.

rEECur-ის შედეგები

საერთო გადარჩენადობის მედიანა 15,4 თვე იყო, 10,5 თვესთან შედარებით, ხოლო 1-წლიანი საერთო გადარჩენადობა — შესაბამისად, 55% და 45%; საერთო გადარჩენადობის მხრივ იფოსფამიდის TC-ზე უკეთესობის ალბათობა 94% იყო.  

მოვლენის გარეშე გადარჩენადობის მედიანა იფოსფამიდის ჯგუფის 73 პაციენტში 16,8 თვე იყო, TC ჯგუფის 73 პაციენტის 10,4 თვესთან შედარებით. ექვსთვიანი მოვლენის გარეშე გადარჩენადობა, შესაბამისად, 47% და 37% იყო. დაკვირვებული მონაცემების გათვალისწინებით, მოვლენის გარეშე გადარჩენადობის მხრივ იფოსფამიდის TC-ზე უკეთესობის ალბათობა 96% აღმოჩნდა.

მოვლენის გარეშე და საერთო გადარჩენადობაში უფრო დიდი განსხვავებები განსაკუთრებით 14 წლამდე პაციენტებში გამოვლინდა, 14 წლისა და უფროსი ასაკის პაციენტებთან შედარებით.

გვერდით მოვლენებთან დაკავშირებით, ორივე ჯგუფში ნეიტროპენიური ინფექციების მსგავსი სიხშირე აღინიშნა, თუმცა იფოსფამიდის შემთხვევაში თირკმლისა და თავის ტვინის უფრო მძიმე ტოქსიკურობა დაფიქსირდა; ორივე მათგანი პაციენტთა 10%-ზე ნაკლებში გამოვლინდა.

კლინიკური პრაქტიკის შემცვლელი ამ შედეგების მიუხედავად, მკურნალობებს შორის განსხვავებები რეალურად მცირეა და მთავარი, რაც გვჭირდება, უკეთესი პრეპარატებია მეტი პაციენტის განსაკურნებლად.

rEEcur კვლევა იფოსფამიდის ჯგუფში პაციენტების ჩართვას აგრძელებს და მას ქიმიოთერაპიის მეხუთე ჯგუფი, კარბოპლატინი და ეტოპოზიდი, დაემატა.

ამ წლის მოგვიანებით მკვლევრები ასევე გეგმავენ ახალი ჯგუფის დამატებას, რომელიც მოლეკულურ სამიზნეზე მიმართულ, ანუ მიზნობრივ პრეპარატს მიიღებს.

მნიშვნელოვანი გლობალური თანამშრომლობა

ამ კვლევის უკან არსებული გლობალური თანამშრომლობა, რომლის მიზანია იშვიათი დაავადების საუკეთესო მკურნალობის შესახებ მნიშვნელოვან კითხვებზე პასუხის გაცემა, საყურადღებოა.

იშვიათი კიბოები მართლაც მნიშვნელოვანი ცნებაა: თუ ყველა ერთად ვიმუშავებთ, მათ შესწავლასა და პასუხების მიღებას შევძლებთ.

ახლა პედიატრები და ონკოლოგები სხვადასხვა სქემის რისკებსა და სარგებელზე უკეთ შეძლებენ საუბარს.

გავლენა რეალურ პრაქტიკაზე

მოწვეული დისკუსანტი, დოქტორი Katherine A. Janeway, ჰარვარდის სამედიცინო ფაკულტეტის პედიატრიის ასოცირებული პროფესორი და Dana-Farber-ის კიბოს ინსტიტუტის პედიატრიული ონკოლოგიის უფროსი ექიმია.

დოქტორმა Janeway-მ მაგალითად მოიყვანა თავისი პაციენტი, რომელსაც იუინგის სარკომის დიაგნოზი 19 წლის ასაკში დაუსვეს:

ახალგაზრდა ქალს მენჯის ძვალში იუინგის სარკომა და ფილტვის მეტასტაზი ჰქონდა. მანამდე ქიმიოთერაპია ჰქონდა ჩატარებული, პირველადი სიმსივნე ქირურგიულად ამოკვეთეს და ოპერაციის საზღვრებზე მიკროსკოპული დაავადების გამო საზარდულის მიდამოსა და მთლიან ფილტვებზე რადიოთერაპია მიიღო.

14 თვის შემდეგ დაავადება განმეორდა — მას ფილტვში ერთეული მეტასტაზი განუვითარდა, რომელიც ქირურგიულად ამოიკვეთა.

Janeway-მ განაცხადა: „REEcur კვლევის შედეგებამდე ასეთი პაციენტის მკურნალობამდე გადაწყვეტილებების მისაღებად ძალიან შეზღუდული მტკიცებულება გვქონდა“. მან აღნიშნა, რომ ამ პაციენტისთვის განიხილეს ფართოდ გამოყენებული ოთხივე ქიმიოთერაპიული სქემა, რომლებიც კვლევაში შემოწმდა.

„[პაციენტმა] მიიღო ირინოტეკან-ტემოზოლომიდი, ტოპოტეკან-ციკლოფოსფამიდთან ერთად, რომელიც ჩემს დაწესებულებაში განმეორებადი იუინგის სარკომის სტანდარტული მკურნალობაა, რამდენიმე რეტროსპექტიული კვლევის საფუძველზე, რომლებშიც კარგი ობიექტური პასუხები და პროგრესირების გარეშე გადარჩენადობის მისაღები მაჩვენებლები გამოვლინდა“, — თქვა მან. „მაღალი დოზის იფოსფამიდს ჩვეულებრივ არ განვიხილავდით, რადგან ის ოპერაციამდე საწყისი მკურნალობისას უკვე იყო გამოყენებული.“

თუმცა მან აღნიშნა, რომ rEEcur-ის შედეგები ხელმისაწვდომი რომ ყოფილიყო, მაღალი დოზის იფოსფამიდს მკურნალობის ერთ-ერთ ვარიანტად განიხილავდნენ.

„ამის მიუხედავად, ალტერნატივის სახით ირინოტეკანისა და ტემოზოლომიდის რეკომენდაციას კვლავ გავცემდი“, — თქვა მან. „რაც უფრო მნიშვნელოვანია, შემეძლება მას მივაწოდო თითოეული სამკურნალო არჩევანის მოსალოდნელი ობიექტური პასუხის მაჩვენებელი, მოვლენის გარეშე და საერთო გადარჩენადობის მედიანა და ტოქსიკურობები, რათა არა მხოლოდ ინფორმირებული გადაწყვეტილება მიიღოს, არამედ მომავალიც დაგეგმოს.“

Janeway-მ განაცხადა: „საბედნიეროდ, მას შემდეგ 10 წელზე მეტი გავიდა და ამ პაციენტს დაავადება აღარ გამოუვლინდა“.

Janeway-მ აღნიშნა, რომ rEEcur კვლევის შედეგებს არა მხოლოდ პაციენტებისთვის სარგებლის მოტანის პოტენციალი აქვს, არამედ მომავალში კვლევების დიზაინსა და პრეპარატების შემუშავების ძალისხმევასაც დაეხმარება. მაღალი დოზის იფოსფამიდის შემთხვევაშიც არასახარბიელო შედეგების გათვალისწინებით, იგი ავტორებს ახალი პრეპარატების საჭიროებაში დაეთანხმა.

„განმეორებადი იუინგის სარკომა აგრესიული, სწრაფად პროგრესირებადი დაავადებაა ძნელად სამიზნე დრაივერით. განჭვრეტად მომავალში ახალი პრეპარატების შესწავლა ქიმიოთერაპიასთან ერთად იქნება საჭირო“, — განაცხადა მან. აღნიშნა, რომ იუინგის სარკომის წინააღმდეგ უფრო ახალ, მეტად მიზნობრივ საშუალებებზე რამდენიმე მიმდინარე ფაზა 1 და 2 კვლევა არსებობს, თუმცა არცერთი მათგანი იფოსფამიდთან კომბინაციაში არ შესწავლილა.

rEEcur-ის შედეგების გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანი იქნება იფოსფამიდის მიზნობრივ საშუალებებთან კომბინაციაში ქიმიოთერაპიის პოტენციურ საყრდენად განხილვა.

დარჩენილი კითხვები

Janeway-მ აღნიშნა, რომ სამომავლო კვლევებმა უნდა შეაფასოს, როგორ შეედრება ირინოტეკან-ტემოზოლომიდისა და გემციტაბინ-დოცეტაქსელის ქიმიოთერაპიული კომბინაციების შედეგები მაღალი დოზის იფოსფამიდით ნამკურნალები პაციენტების შედეგებს.

ამასთან, სხვადასხვა ინდუსტრიულ პარტნიორთან ახალი საშუალებების შესწავლის შემდეგ, კვლავ გაურკვეველია, იქნება თუ არა შესაძლებელი იშვიათ კიბოებში rEEcur-ის მსგავსი თანამშრომლობითი, საერთაშორისო, მრავალჯგუფიანი კალათის ტიპის კვლევების ჩატარება და შეძლებენ თუ არა მკვლევრები „კონტინენტთაშორის თანამშრომლობით კვლევების ჩატარებას“ უფრო მეტის მოსაცავად.