კანის ბრტყელუჯრედოვანი კიბოს ოპერაციამდელმა იმუნოთერაპიამ გაგვაოცა

კანის კიბო წარმოშობის უჯრედების მიხედვით ორად იყოფა: მელანომა (კანის შეფერილობის განმაპირობებელი მელანოციტებიდან წარმოშობილი) და არამელანომური (მელანომისგან განსხვავებული). კანის კიბოს დაახლოებით 95% არამელანომური ტიპისაა. არამელანომურ კანის კიბოს ორი გავრცელებული ძირითადი სახე აქვს: ბაზალურუჯრედოვანი კიბო და სქვამოზური (ბრტყელუჯრედოვანი) კიბო — სულ 2 ძირითადი ტიპი. სიხშირის მიხედვით კანის კიბო ასე ლაგდება (ხშირიდან იშვიათისკენ): ბაზალურუჯრედოვანი, ბრტყელუჯრედოვანი და მელანომა. მხოლოდ აშშ-ში ბრტყელუჯრედოვანი კანის კიბო ყოველწლიურად 700 ათას ადამიანს ემართება. კანის კიბოს ყველა ტიპის მთავარი რისკის ფაქტორი მზის სხივებია.

არამელანომური კანის კიბოს მქონე პაციენტთა დიდი უმრავლესობის წარმატებული მკურნალობა ოპერაციით შეიძლება. უფრო გავრცელებული სიმსივნისას უფრო ფართო ოპერაცია ან რადიოთერაპია ადგილობრივი დაავადების კონტროლისთვის, ჩვეულებრივ, საკმარისია. მეტასტაზური (სხეულში გავრცელებული) კანის კიბოს მკურნალობა კი იმაზეა დამოკიდებული, ბაზალურუჯრედოვანია თუ ბრტყელუჯრედოვანი, თუმცა ვარიანტები საკმაოდ შეზღუდულია.

მაშინ როცა ბაზალურუჯრედოვანი კანის კიბო მეტასტაზებს ძალიან იშვიათად წარმოქმნის, ბრტყელუჯრედოვანი კანის კიბოს დაახლოებით 5% ადგილობრივ ლიმფურ კვანძებსა და შორეულ ორგანოებში მეტასტაზირებს.

გარდამტეხი ეტაპი კანის ბრტყელუჯრედოვანი კიბოს მკურნალობაში

2-4 სტადიის ბრტყელუჯრედოვანი კანის კიბოს ნეოადიუვანტურმა იმუნოთერაპიამ ფაზა-II კლინიკური კვლევის შედეგებით პათოლოგიური სრული პასუხის მაღალი სიხშირე აჩვენა. კვლევა წარმოდგენილი იყო ESMO 2022 კონგრესზე და ამავე დროს NEJM ჟურნალში გამოქვეყნდა.

კვლევის მთავარმა ავტორმა Dr. Neil D. Gross-მა და კოლეგებმა ცემიპლიმაბის ნეოადიუვანტური იმუნოთერაპიის საპილოტე კვლევა ჩაატარეს. მათი თქმით, მიზანი იყო იმის დადგენა, როგორ პასუხობს ბრტყელუჯრედოვანი კანის კიბოს უჯრედები მკურნალობას და ბიოლოგიის უკეთ გაგება, თუმცა შედეგებმა თავბრუ დაახვიათ. „გაგვიკვირდა, როცა ვნახეთ, პაციენტებმა რამდენად კარგად უპასუხეს. ნახევარზე მეტს სრული პათოლოგიური პასუხი ჰქონდა, ხოლო 20 პაციენტიდან 4-ს — თითქმის სრული პათოლოგიური პასუხი.“ — თქვა Gross-მა.

ავსტრალიის, გერმანიისა და აშშ-ის ცენტრებში 79 პაციენტზე ჩატარებულ კვლევაში პაციენტთა 63%-მა მკურნალობაზე მართლაც შთამბეჭდავი პათოლოგიური პასუხი აჩვენა. რამდენიმე პაციენტმა, რომელსაც ძალიან კარგი პასუხი ჰქონდა, ოპერაციაზეც კი უარი თქვა.

Dr. Gross-მა თქვა: „ეს შედეგები იმდენად შთამბეჭდავია, რომ რთულია წარმოიდგინო, ამ მდგომარეობის მქონე პაციენტების მკურნალობის ფორმაზე გავლენა არ იქონიოს“.

შთამბეჭდავი შედეგები და მიმზიდველი ვარიანტი

ახალი კვლევის 79 პაციენტის მედიანური ასაკი 73 იყო; 85% მამაკაცი და 87% თეთრკანიანი იყო. სიმსივნეთა დაახლოებით 91% თავსა და კისერში მდებარეობდა; 6% იყო II სტადიის, 48% — III და 46% — IV. ყველა პაციენტმა 3-კვირიანი შუალედებით 350 mg ცემიპლიმაბის ოთხი დოზა მიიღო.

საშუალოდ 9,7 თვიანი დაკვირვების შემდეგ (დიაპაზონი, 1,3-19,6 თვე), პაციენტთა 51%-ში სრული პათოლოგიური პასუხი მიიღეს (95% სანდოობის ინტერვალი, 39% - 62%). დასაწყისში მოსალოდნელი იყო, რომ პაციენტთა 25% პათოლოგიურ პასუხს მიაღწევდა. დამატებით 13%-ს მნიშვნელოვანი პათოლოგიური პასუხი ჰქონდა (95% GA, 6-22%). 25%-ს არც სრული და არც მნიშვნელოვანი პათოლოგიური პასუხი არ ჰქონია, რაც განისაზღვრა როგორც სიცოცხლისუნარიანი სიმსივნური უჯრედები, რომლებიც ქირურგიული ნიმუშის სულ მცირე 10%-ს წარმოადგენდა.

პაციენტთა 72%-ს აღენიშნა მკვლევრის აზრით მკურნალობასთან დაკავშირებული გვერდითი მოვლენა, ყველაზე ხშირად დაღლილობა (28%), მაკულოპაპულური გამონაყარი (14%) და დიარეა (11%). 15%-ს იმუნურ სისტემასთან დაკავშირებული გვერდითი მოვლენები ჰქონდა. 4%-ს კი 3-ე ხარისხის იმუნურთან დაკავშირებული არასასურველი მოვლენა აღენიშნა.

გამამხნევებელი შედეგების მიუხედავად, მეტი კვლევაა საჭირო. ერთ-ერთი მთავარი კითხვა ოპერაციამდე მკურნალობის ოპტიმალური რაოდენობაა. საპილოტე კვლევაში ორი დოზა გამოიყენეს, ფაზა-II კვლევაში კი ოთხი. კიდევ ერთი საკითხია, შეძლებს თუ არა მკურნალობა ზოგიერთი პაციენტის ოპერაციისა და რადიოთერაპიისგან დაცვას. კლინიკურ პრაქტიკაში მისი გავრცელების შესახებ მრავალი მნიშვნელოვანი უპასუხო კითხვა არსებობს, თუმცა ვფიქრობ, უკან დასახევი გზა აღარ არის. შედეგები იმდენად შთამბეჭდავია, რომ პაციენტებისა და მათი ექიმებისთვის ძალიან მიმზიდველი ვარიანტია.