Yastı hüceyrəli dəri xərçənginin əməliyyatdan əvvəlki müalicəsində immunoterapiya təəccübləndirdi

Dəri xərçəngləri yarandıqları hüceyrəyə görə iki yerə bölünür: melanoma (dəriyə rəng verən melanosit hüceyrələrindən yaranan) və qeyri-melanoma (melanoma olmayan). Dəri xərçənglərinin təxminən 95%-i melanoma olmayan növdür. Melanoma olmayan dəri xərçənglərinin isə bazal hüceyrəli xərçəng və skuamoz (yastı) hüceyrəli xərçəng olmaqla geniş yayılmış 2 əsas növü var. Rastgəlmə tezliyinə görə dəri xərçəngləri belə sıralanır (çoxdan aza): bazal hüceyrəli, yastı hüceyrəli və melanoma. Yastı hüceyrəli dəri xərçəngi təkcə ABŞ-da hər il yeni olaraq 700 min insana təsir edir. Bütün dəri xərçəngləri üçün əsas risk amili günəş şüalarıdır.

Melanoma olmayan dəri xərçəngi xəstələrinin böyük əksəriyyəti əməliyyatla uğurla müalicə oluna bilər. Şiş daha irəliləmiş olduqda daha geniş əməliyyat və ya radioterapiya adətən regional xəstəliyə nəzarət üçün kifayət edir. Metastaz vermiş (bədənə yayılmış) dəri xərçəngində isə müalicə xərçəngin bazal, yoxsa yastı hüceyrəli olmasına görə aparılır, lakin müalicə seçimləri xeyli məhduddur.

Bazal hüceyrəli dəri xərçəngləri çox nadir metastaz verdiyi halda, yastı hüceyrəli dəri xərçənglərinin təxminən 5%-i regional limfa düyünlərinə və uzaq orqanlara metastaz verir.

Yastı hüceyrəli dəri xərçənginin müalicəsində dönüş nöqtəsi

2-4-cü mərhələli yastı hüceyrəli dəri xərçəngi üçün neoadjuvant immunoterapiya faza-II klinik tədqiqatın nəticələrinə görə yüksək patoloji tam cavab göstəricisinə gətirib çıxarıb. Tədqiqat ESMO 2022 Konqresində və eyni zamanda NEJM jurnalında dərc edilib.

Tədqiqatın baş müəllifi Dr. Neil D. Gross və həmkarları cemiplimab ilə neoadjuvant immunoterapiyanı araşdıran pilot tədqiqat aparıblar. Tədqiqatçıların fikrincə məqsəd yastı hüceyrəli dəri xərçəngi hüceyrələrinin müalicəyə reaksiyasını müəyyən etmək və biologiyası barədə daha çox məlumat əldə etmək idi, lakin nəticələr heyrətləndirib. "Xəstələrin necə yaxşı cavab verdiyini görəndə təəccübləndik. Xəstələrin yarısından çoxunda müalicəyə patoloji tam cavab oldu və 20 xəstədən 4-ündə patoloji cavab tam cavaba çox yaxın idi." deyə Gross bildirib.

Avstraliya, Almaniya və ABŞ-dakı mərkəzlərdə 79 xəstə ilə aparılan bu tədqiqatda xəstələrin 63%-ü müalicəyə həqiqətən təsirli patoloji cavab verib. Hətta çox yaxşı cavab alıb əməliyyatdan imtina edən bir neçə xəstə də olub.

Dr. Gross "Bu nəticələr o qədər nəzərəçarpandır ki, həmin xəstələrin müalicə üsuluna təsir etməyəcəyini təsəvvür etmək çətindir" deyib.

Nəzərəçarpan nəticələr və cəlbedici seçim

Yeni sınaqdakı 79 xəstənin median yaşı 73 olub, 85%-i kişi və 87%-si ağdərili olub. Şişlərin təxminən 91%-i baş-boyunda yerləşib; 6%-sı II, 48%-i III, 46%-sı IV mərhələdə olub. Bütün xəstələrə 3 həftəlik fasilələrlə dörd doza 350 mg cemiplimab verilib.

Orta hesabla 9,7 aylıq (aralıq, 1,3-19,6 ay) izləmədən sonra, xəstələrin 51%-ində patoloji tam cavab əldə olunub (95% etibar intervalı, 39%-62%). Başlanğıcda xəstələrin 25%-ində patoloji cavab olacağı təxmin edilmişdi. Əlavə olaraq xəstələrin 13%-ündə patoloji böyük cavab olub (95% Eİ, 6-22%). 25%-də patoloji tam və ya böyük cavab əldə edilməyib; bu vəziyyət cərrahi nümunənin ən azı 10%-unu təşkil edən canlı şiş hüceyrələrinin olması kimi müəyyən edilib.

Xəstələrin 72%-si tədqiqatçı tərəfindən müalicə ilə əlaqəli sayılan yan təsir yaşayıb; ən çox yorğunluq (28%), makulopapulyar səpki (14%) və ishal (11%) rast gəlinib. Xəstələrin 15%-ində immunitetlə əlaqəli yan təsirlər olub. 4%-də 3-cü dərəcəli immunitetlə əlaqəli arzuolunmaz hadisə yaranıb.

Ümidverici nəticələrə baxmayaraq daha çox araşdırmaya ehtiyac var. Əsas suallardan biri əməliyyatdan əvvəl optimal müalicə sayıdır. Pilot tədqiqatda iki, faza-II tədqiqatında dörd doza istifadə edilib. Digər sual müalicənin bəzi xəstələri əməliyyat və radioterapiyadan qoruya bilib-bilməyəcəyidir. Bunun klinik praktikaya necə keçəcəyi barədə çoxlu vacib cavabsız sual var, lakin geri dönüş olmadığını düşünürəm. Nəticələr o qədər nəzərəçarpandır ki, xəstələr və həkimləri üçün çox cəlbedici seçimdir.