კიბოს პრევენციის ორი მთავარი დაბრკოლება — შიში და ინფორმაციის ნაკლებობა

კიბო მსოფლიოში მილიონობით ადამიანის მომცველ საშიშ დაავადებად არის ცნობილი, თუმცა ადრეული დიაგნოსტიკის სკრინინგმა და პრევენციულმა მოვლამ წარმატებული მკურნალობის შანსი შეიძლება მნიშვნელოვნად გაზარდოს. სამწუხაროდ, ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ საზოგადოების ნაწილი ამ ზომებს თავს არიდებს. კვლევის სამი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა ასეთია:

1. შიში და ინფორმაციის ნაკლებობა: ამერიკელი ზრდასრულების 27%-ს არ სურს იცოდეს, აქვს თუ არა კიბო, ხოლო 31% ექიმთან მისვლას ერიდება, რადგან ეშინია, რას გაიგებს. ეს განსაკუთრებით 18-44 წლის ახალგაზრდა პაციენტებს ეხება.
2. რისკფაქტორების არასაკმარისი ცოდნა: გამოკითხულთა დაახლოებით ნახევარს კიბოს ზოგი ტიპისა და რისკფაქტორების შესახებ საკმარისი ცოდნა არ აქვს. მაგალითად, 48%-მა არ იცის, როგორ მოქმედებს მკერდის სიმკვრივე კიბოს რისკსა და დიაგნოსტიკაზე.
3. ჯანდაცვის პროცესებისადმი უნდობლობა: ზრდასრულთა უმრავლესობა, განსაკუთრებით დაბალი შემოსავლისა და განათლების მქონენი, მკურნალობებსა და ჯანდაცვის პროცესებს არ ენდობა. 53% არ ენდობა ფარმაცევტული კომპანიების შექმნილ მკურნალობებს, 31% კი სამედიცინო ტესტებსა და სხვა პროცესებს.

ეს შედეგები ხაზს უსვამს კიბოს რისკფაქტორებისა და პრევენციული მოვლის სარგებლის შესახებ უკეთესი განათლებისა და ადრეული დიაგნოზისთვის საბაზისო პრევენციულ მოვლაზე წვდომის მნიშვნელობას.

კვლევა ეფუძნება Bayer-ის ამერიკული განყოფილებისთვის პაციენტთა ქცევისა და მოვლის დაბრკოლებების გამოსავლენად The Harris Poll-ის ჩატარებული გამოკითხვის შედეგებს. აღმოჩნდა, რომ ამერიკელი ზრდასრულების მნიშვნელოვან ნაწილს კიბოს შესახებ აუცილებელი ცოდნა აკლია, რაც პრევენციის მცდელობებს სერიოზულად აფერხებს.

გამოკითხვის შედეგები: შიშმა და ინფორმაციის ნაკლებობამ პრევენცია შეიძლება შეაფერხოს

გამოკითხვით, ამერიკელი ზრდასრულების 27%-ს არ სურს იცოდეს, აქვს თუ არა კიბო, ხოლო დაახლოებით მესამედი (31%) — განსაკუთრებით 18-44 წლის ახალგაზრდა პაციენტები — ექიმთან მისვლაზე შიშის გამო უარს ამბობს. ასევე, 26%-მა ექიმთან შეხვედრის არდაგეგმვისა თუ არშესრულების მთავარ მიზეზად შიში და წუხილი დაასახელა.

რისკფაქტორები და ინფორმაციის ნაკლებობა

გამოკითხულთა თითქმის ნახევარს (49%) კიბოს გარკვეულ ტიპებსა და რისკფაქტორებზე ცოდნა აკლია. მაგალითად, 48%-მა არ იცის, რომ მკერდის სიმკვრივე კიბოს რისკსა და დიაგნოზზე მოქმედებს, ხოლო 38% ამბობს, რომ მკერდის კიბოს შესახებ ბევრი არ იცის. პროსტატის კიბოს შემთხვევაში, 49%-მა არ იცის რასის გავლენა რისკზე და ასევე 49% ამბობს, რომ დაავადებაზე ინფორმაცია არ აქვს.

მკურნალობებისა და ჯანდაცვის პროცესებისადმი უნდობლობა

გამოკითხვა ხაზს უსვამს, რომ ზრდასრულთა უმრავლესობა, განსაკუთრებით დაბალი შემოსავლისა და განათლების მქონენი, მკურნალობებსა და ჯანდაცვის პროცესებს არ ენდობა. საერთო ჯამში, 53% ფარმაცევტული კომპანიების შექმნილ მკურნალობებს დიდად არ ენდობა, 31% კი სამედიცინო ტესტებს, მათ შედეგებსა და სხვა პროცესებს.

საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინიციატივები და ცნობიერების ამაღლება

საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინიციატივებს დროთა განმავლობაში პაციენტთა ქცევის შეცვლისას არაერთგვაროვანი შედეგები აქვს, თუმცა ყოველ ოქტომბერს გამართული მკერდის კიბოს ცნობიერების ამაღლების თვე თვალსაჩინო ინიციატივაა, რომელიც პაციენტთა სხვა საგანმანათლებლო პროგრამებისთვის შეიძლება მოდელი გახდეს. 2022 წლის კვლევით, მან მკერდის კიბოს ცნობიერება გაზარდა, თუმცა ფილტვისა და პროსტატის კიბოს ცნობიერების ამაღლების თვეებს შესაბამისი დაავადებების ცნობიერებაზე დროთა განმავლობაში გავლენა არ ჰქონია.

ექიმების როლი და პაციენტთა განათლება

ექიმებს პაციენტთა ცნობიერებისა და ცოდნის ამაღლებაში მნიშვნელოვანი როლი აქვთ. სხვადასხვა გზამკვლევი საჭიროებებისა და სწავლისთვის მზადყოფნის შეფასებაზე, მკაფიო კომუნიკაციასა და მხარდაჭერის ნაკლებობისა თუ ჯანმრთელობის დაბალი წიგნიერების მსგავსი ბარიერების გამოვლენაზეა მიმართული.

ექიმსა და პაციენტს შორის კომუნიკაცია მკურნალობის მნიშვნელოვანი მხარეა და გარკვეულ საბაზისო ცოდნას მოითხოვს. იგი ექიმებს პაციენტის მიზნების, არსებული მკურნალობის არჩევანისა და მხარდაჭერის სისტემების ეფექტიანად განხილვის საშუალებას აძლევს. ამგვარი კომუნიკაცია ურთიერთობას აძლიერებს და პაციენტისა და ექიმის საერთო კეთილდღეობაზე, აგრეთვე ოჯახის დინამიკაზე დადებითად მოქმედებს. ამიტომ „ეფექტიანი კომუნიკაცია“ ურთიერთობის ოპტიმიზაციას ისახავს მიზნად და ორივე მხარეს არგებს. 

კვლევა ხაზს უსვამს კიბოს რისკფაქტორებისა და პრევენციული მოვლის სარგებლის შესახებ უკეთესი ინფორმაციისა და ადრეული დიაგნოზისთვის საბაზისო პრევენციულ მოვლაზე წვდომის მნიშვნელობას.