Xərçəngdən qorunmağa mane olan ən mühüm iki amil – Qorxu və məlumat çatışmazlığı

Xərçəng dünyada milyonlarla insana təsir edən qorxulu xəstəlik kimi tanınır, lakin erkən diaqnostika üçün skrininq və profilaktik qulluq uğurlu müalicə şansını xeyli artıra bilər. Təəssüf ki, yeni tədqiqat cəmiyyətin bir hissəsinin bu cür tədbirlərdən çəkindiyini göstərir. Bu tədqiqatın üzə çıxardığı üç mühüm nəticə bunlardır:

1. Qorxu və məlumat çatışmazlığı: Amerikada yetkinlərin 27%-si xərçəng olub-olmadıqlarını bilmək istəmir, 31%-i isə öyrənə biləcəklərindən qorxduqları üçün həkimə getməkdən çəkinir. Bu, xüsusilə 18-44 yaşlı daha gənc xəstələrə aiddir.
2. Risk amilləri haqqında yetərsiz məlumat: Sorğu iştirakçılarının təxminən yarısı müəyyən xərçəng növləri və risk amilləri haqqında kifayət qədər məlumatlı deyil. Məsələn, iştirakçıların 48%-i süd vəzinin sıxlığının süd vəzi xərçənginin riskinə və diaqnostikasına necə təsir etdiyindən xəbərsizdir.
3. Səhiyyə proseslərinə etimadsızlıq: Yetkinlərin çoxu, xüsusilə gəlir və təhsil səviyyəsi aşağı olanlar müalicələrə və səhiyyə proseslərinə etibar etmir. İştirakçıların 53%-ü dərman şirkətlərinin hazırladığı müalicələrə, 31%-i isə tibbi testlərə və digər tibbi proseslərə güvənmir.

Bu nəticələr insanları xərçəngin risk amilləri və profilaktik qulluğun faydaları barədə daha yaxşı maarifləndirməyin, erkən diaqnostika üçün əsas profilaktik xidmətlərə çıxışı təmin etməyin nə qədər vacib olduğunu vurğulayır.

Araşdırma xəstələrin davranışlarını və qulluq qarşısındakı maneələri müəyyənləşdirmək məqsədilə Bayer ABŞ üçün The Harris Poll tərəfindən aparılan sorğunun nəticələrinə əsaslanır. Sorğu ABŞ-da yetkinlərin əhəmiyyətli hissəsinin xərçənglə bağlı vacib məlumatlara malik olmadığını və bunun xərçəngin qarşısının alınması səylərini ciddi şəkildə əngəllədiyini göstərir.

Sorğunun nəticələri: Qorxu və məlumat çatışmazlığı profilaktika səylərinə mane ola bilər

Sorğu ABŞ-da yetkinlərin 27%-sinin xərçəng olub-olmadıqlarını bilmək istəmədiklərini və təxminən üçdə birinin (31%), xüsusilə 18-44 yaşlı daha gənc xəstələrin həkimə getməkdən qorxduqları üçün bundan imtina etdiklərini göstərir. Eynilə, iştirakçıların 26%-sı həkim qəbuluna yazılmamalarının və ya qəbula getməmələrinin əsas səbəbi kimi qorxu və narahatlığı göstərib.

Risk amilləri və məlumat çatışmazlığı

Sorğuda iştirak edənlərin təxminən yarısı (49%) müəyyən xərçəng növləri və risk amilləri haqqında məlumat çatışmazlığı yaşayır. Məsələn, iştirakçıların 48%-i süd vəzinin sıxlığının süd vəzi xərçənginin riskinə və diaqnostikasına təsir etdiyindən xəbərsizdir, 38%-i isə süd vəzi xərçəngi haqqında çox məlumatlı olmadığını bildirib. Prostat xərçənginə gəldikdə, iştirakçıların 49%-u irqin riskə təsir etdiyindən xəbərsizdir və yenə 49%-u xəstəlik haqqında məlumatının olmadığını bildirib.

Müalicələrə və səhiyyə proseslərinə etimadsızlıq

Sorğu yetkinlərin çoxunun, xüsusilə gəlir və təhsil səviyyəsi aşağı olanların müalicələrə və səhiyyə proseslərinə güvənmədiyini vurğulayır. Ümumilikdə iştirakçıların 53%-ü dərman şirkətlərinin hazırladığı müalicələrə, 31%-i isə tibbi testlərə, test nəticələrinə və digər tibbi proseslərə çox güvənmədiyini bildirib.

İctimai səhiyyə təşəbbüsləri və məlumatlılığın artırılması

İctimai səhiyyə təşəbbüsləri xəstələrin davranışlarını zamanla dəyişdirməkdə qarışıq nəticələr göstərib. Lakin hər il oktyabrda keçirilən Süd Vəzi Xərçəngi Haqqında Məlumatlılıq Ayı digər xəstə maarifləndirməsi təşəbbüslərinə nümunə ola biləcək önəmli təşəbbüsdür. 2022-ci ildə aparılmış tədqiqat Süd Vəzi Xərçəngi Haqqında Məlumatlılıq Ayının əhalinin bu xərçəng barədə məlumatlılığını artırdığını, lakin Ağciyər Xərçəngi Haqqında Məlumatlılıq Ayı və Prostat Xərçəngi Haqqında Məlumatlılıq Ayının zamanla ağciyər və prostat xərçəngi barədə məlumatlılığa təsir etmədiyini bildirir.

Həkimlərin rolu və xəstələrin maarifləndirilməsi

Həkimlərin xəstələrin məlumatlılığını və bilik səviyyəsini artırmaqda mühüm rolu var. Müxtəlif təlimatlar xəstələrin ehtiyaclarını və öyrənməyə hazırlığını qiymətləndirməyə, aydın ünsiyyət qurmağa, dəstək çatışmazlığı və sağlamlıq savadlılığının aşağı olması kimi maneələri müəyyənləşdirməyə diqqət yetirir.

Həkim-xəstə ünsiyyəti müalicə prosesinin kritik tərəfidir və müəyyən əsas biliklər tələb edir. Bu, həkimlərin xəstələrin hədəflərini, mövcud müalicə seçimlərini və dəstək sistemlərini səmərəli şəkildə müzakirə etməsinə imkan verir. Bundan əlavə, belə ünsiyyət xəstə-həkim münasibətini gücləndirir, həm xəstənin, həm həkimin ümumi rifahına, eləcə də ailə münasibətlərinə müsbət təsir göstərir. Buna görə "effektiv ünsiyyət" xəstə ilə həkim arasındakı münasibəti optimallaşdırmağı hədəfləyir və hər iki tərəfin rifahına töhfə verir. 

Bu araşdırma insanları xərçəngin risk amilləri və profilaktik qulluğun faydaları haqqında daha yaxşı məlumatlandırmağın, erkən diaqnostika üçün əsas profilaktik xidmətlərə çıxışı təmin etməyin nə qədər vacib olduğunu vurğulayır.