კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოში რეციდივისა და ქიმიოთერაპიის საჭიროების დასადგენი ლიკვიდური (სისხლის) ბიოფსია

ყოველწლიურად 1.3 მილიონი ახალი შემთხვევით კოლორექტალური (მსხვილი ნაწლავის) კიბოებიმსოფლიოში სიხშირით 3, სიკვდილის გამომწვევად 2 ტიპია. აშშ-ის სტატისტიკის მიხედვით პაციენტთა დაახლოებით % 75 ადრეულ და ლოკალურად შორსწასულ (1 - 3) სტადიაში, % 25 მეტასტაზურ (4) სტადიაში დიაგნოსტირდება. ადრეული აღმოჩენისა და მკურნალობის წინსვლის მიუხედავად, 5-წლიანი გადარჩენა % 65-ია. ამიტომ კოლონისა და სწორი ნაწლავის მართვას ახალი სტრატეგიები სჭირდება.
დღეს ლოკალურად შორსწასული (2 და 3 სტადია) მსხვილი ნაწლავის სტანდარტი ოპერაციით სიმსივნის მოცილებას და ზოგში ნარჩენი უჯრედების მოსაშორებლად ადიუვანტურ ქიმიოთერაპიას მოიცავს. ჩვეულებრივ 2 სტადიის უმეტესობაში ადიუვანტური ქიმიოთერაპიაარტარდება. თუმცა %10-15-ში ნარჩენი დაავადება რჩება. საპირისპიროდ 3 სტადიის %50-ში ოპერაციით სრული მოცილების მიუხედავად, კიბოს რეციდივის (განმეორების) რისკისთვის უმეტესობა ადიუვანტურ ქიმიოთერაპიას იღებს. მეტიც, 3 სტადიის მიმღებთა %30-ში მოგვიანებით მიუხედავად ქიმიოთერაპიისა რეციდივია. ამგვარად უნებლიეთ ადიუვანტური ქიმიოთერაპია ზოგში არასაკმარისი, ზოგში ზედმეტი მკურნალობის მთავარი მონაწილეა. სარგებლის მიმღების განსასაზღვრად მაღალი რეციდივის რისკის უკეთ ამომცნობი ბიომარკერები გვჭირდება. ასე რეციდივიც ადრეულად გამოვლინდება და სარგებლის მიმღებთა დაკვირვებისა და მკურნალობის სტრატეგიებიც განისაზღვრება. სწორედ აქ სისხლში თავისუფლად მოცირკულირე სიმსივნური უჯრედების DNA (ctDNA)არაინვაზიურ, იმედისმომცემ ბიომარკერად გვევლინება.
ბოლო კვლევებმა აჩვენა, რომ მომაკვდავი კიბოს უჯრედები DNA ფრაგმენტებს სისხლში გამოყოფს და მათ მოცირკულირე სიმსივნური DNA (circulating tumor DNA =ctDNA) ეწოდა. მიღებისა და გამოკვლევის მეთოდებს ზოგადად ლიკვიდურ (სითხის, სისხლის) ბიოფსიას უწოდებენ. ინვაზიური ჩარევის გარეშე მხოლოდ მცირე სისხლის ნიმუში შეისწავლება. ბოლო დროს ხშირად იკვლევენ რეციდივის პროგნოზში მის როლს. სწორედ JAMA Oncology ჟურნალის 122 პაციენტის მასშტაბურმა კვლევამაც საკითხი განიხილა.
1-2-3 სტადიის 122 პაციენტიდან ოპერაციამდე, შემდეგ 30 დღეს და ყოველ 3 თვეში სულ 3 წლის განმავლობაში სისხლი აიღეს და ctDNA შეისწავლეს.
შთამბეჭდავი შედეგები
ოპერაციის შემდეგ ადრეულმა ctDNA ანალიზმა 16 რეციდივიდან 14 ამოიცნო. ოპერაციიდან 30 დღეს დადებითებში უარყოფითებთან შედარებით 7-ჯერ მეტი რეციდივი იყო. ასევე ადიუვანტური მკურნალობის შემდეგ დადებითებში უარყოფითებზე 17-ჯერ მეტი რეციდივი იყო. მკურნალობის შემდეგ დადებითი 7 პაციენტი ყველა განმეორდა. ოპერაციის შემდეგ მთელ დაკვირვებაში დადებითებში უარყოფითებზე 40-ჯერ მეტი რეციდივი დაფიქსირდა.
დასასრულს, ოპერაციის შემდეგ მოცირკულირე სიმსივნური DNA ანალიზმა რეციდივის ადრეულ აღმოჩენასა და ადიუვანტური ქიმიოთერაპიის ეფექტიანობის შეფასებას სარგებელი მოუტანა. ტექნიკა შეიძლება პაციენტის შერჩევის, ქიმიოთერაპიის ხანგრძლივობის, დაკვირვების დროისა და ადრეული რეციდივისთვის გამოიყენონ. ამგვარად მას ოპერაციის შემდეგ მსხვილი ნაწლავის კიბოს მართვის შეცვლა შეუძლია.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.