კიბოს სტატისტიკა 2018 აშშ: სიკვდილიანობა მცირდება — რატომ?

ამერიკის შეერთებულ შტატებში ყოველწლიური ახალი კიბოს შემთხვევებისა და კიბოთი სიკვდილიანობის მაჩვენებლები შესამჩნევად კლებას განაგრძობს.

აშშ-ის ახალი ონკოლოგიური სტატისტიკა ყოველ იანვარს ქვეყნდება; ჩვენ ბოლო 2 წელია ამ სტატისტიკასა და მისგან გამომდინარე აზრებს გიზიარებთ. მაშინვე ჩნდება რატომ ვაზიარებთ აშშ-ის სტატისტიკას და არა ჩვენი ქვეყნის მონაცემებს კითხვა. მიზეზია ის, რომ ჯანმრთელობის მონაცემების რეგისტრაციისა და რეგულარული გასაჯაროების მხრივ ჯერ ორგანიზების ეტაპზე ვართ. ვიმედოვნებთ, რომ კიბოს დეპარტამენტის გულდასმით წარმოებული კიბოს რეგისტრაციის პროგრამის შედეგები მალე გასაჯაროვდება და თურქეთის სტატისტიკასაც თქვენთვის განვიხილავთ.

აშშ-ში კიბოს სიხშირის შემცირება მრავალი ტიპისთვისაა მართებული, თუმცა ღვიძლის კიბო მატულობს. აქ ნახავთ ინფორმაციას დროთა განმავლობაში კიბოს მაჩვენებლების ტენდენციასა და ბოლო 20 წლის შემცირების მიზეზებზე.

შენიშვნა: მორტალობა, სიკვდილიანობის მაჩვენებელი

1991 წლის კიბოთი სიკვდილიანობასთან შედარებით, 2015 წელს ყველა ტიპის საერთო მაჩვენებელი %26-ით შემცირდა. ეს ნიშნავს მხოლოდ აშშ-ში კიბოთი სიკვდილის დაახლოებით 2.4 მილიონით შემცირებას. მაჩვენებლები გაუმჯობესდა განსაკუთრებით მოწევის შემცირებით, ადრეული დიაგნოზით და თანამედროვე მკურნალობით. 1990-დან 2015 წლამდე ყველაზე მეტად კაცებში ფილტვის კიბოთი სიკვდილი შემცირდა: %45-ით. მიუხედავად ამისა, კიბოთი სიკვდილის დაახლოებით %30-ის მიზეზი დღესაც თამბაქოსა და მისი პროდუქტების მოხმარებაა.

გრაფიკი: აშშ-ში 2018 წელს კაცებსა და ქალებში ცალ-ცალკე ყველაზე ხშირი და ყველაზე ხშირად სასიკვდილო მოსალოდნელი პირველი 10 კიბო

ონკოლოგიური სტატისტიკის დეტალები

• 2018 წლის სტატისტიკა 2014 და 2015 წლამდე არსებული მონაცემების შეგროვებით შეიქმნა.
• აშშ-ში 2018 წელს დაახლოებით 1.735.350, ანუ დღეში 4700-ზე მეტი ახალი დიაგნოზია მოსალოდნელი.
• ნავარაუდევია, რომ კაცებში პროსტატის, ფილტვისა და კოლონ-რექტუმის (კოლორექტალური) კიბო ყველა კიბოს %42-ს, ქალებში ძუძუს, ფილტვისა და კოლორექტალური კი %50-ს შეადგენს. ქალთა კიბოების %30 ძუძუს კიბო იქნება.
• ასევე 2018 წელს აშშ-ში 609.640 ადამიანის კიბოთი სიკვდილია მოსალოდნელი, ანუ დღეში 1.700. სტატისტიკით, ქალებშიც და კაცებშიც ფილტვის კიბო კიბოთი სიკვდილის პირველი მიზეზია.
• მკვლევრებმა კაცებში კიბოს მაჩვენებლების ბოლო 10 წელიწადში %2-იანი შემცირება აღმოაჩინეს. ეს ფილტვის, კოლორექტალური და პროსტატის კიბოს რისკების მნიშვნელოვან შემცირებაზე მიუთითებს.
• კაცებში ფილტვის კიბოს მაჩვენებელი ორჯერ სწრაფად კლებდა და უმთავრეს გავლენად მოწევის შეწყვეტა იყო ხაზგასმული.
• 2005-დან 2014 წლამდე კოლორექტალური კიბო ქალებსა და კაცებში მსგავსად, დაახლოებით % 2 - 3-ით შემცირდა. ეს აშშ-ში კოლონის კიბოს ადრეული აღმოჩენის სკრინინგული მეთოდის, კოლონოსკოპიისხანდაზმულ ზრდასრულებში გამოყენების გაფართოების გამოხატულებად მიიჩნევა.
• ქალებში კი კანის ავთვისებიანი მელანომის, ფარისებრი ჯირკვლის, საშვილოსნოსა და ძუძუს კიბოს მატება ფილტვისა და კოლორექტალური კიბოს შემცირებით ბალანსდება და დიაგნოზთა საერთო რაოდენობას ძალიან მნიშვნელოვნად არ ცვლის.

ღვიძლის კიბო მატულობს

ღვიძლის კიბო 2010-2014 წლებში გამოვლენის ასაკისა და სქესის მხრივ საოცარ მრავალფეროვნებას ავლენს.

ზოგადად, ღვიძლის კიბო ქალებში სწრაფად მატულობს, კაცებში კი ამავე სიჩქარის ზრდა არ არის. მატება 40 წლამდე ორივე სქესში მსგავსია. ხოლო 40-59 წლის ქალებსა და კაცებში მაჩვენებლები უცვლელი რჩება ან მცირდება. ყველაზე დიდი ზრდა 2010-2014 წლებში 60-69 წლის პირებში იყო: ყოველწლიურად %8. 70 წლისა და უფროს პირებში %3-იანი ზრდა აღიწერა.

მიუხედავად გაურკვევლობისა, ღვიძლის კიბოს მატების 2 ფაქტორად მიიჩნევა C ჰეპატიტის ინფექცია (HCV) და ალკოჰოლური და არაალკოჰოლური ცხიმოვანი ღვიძლის მატება (სიმსუქნის მაჩვენებლების ზრდა).

კანის კიბოს ავთვისებიანი მელანომისსიხშირე 2005-2014 წლებში, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში, შემცირდა.

ბოლო წლების კვლევებით ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს მაჩვენებლები სტაბილურია.

გრაფიკი: კიბოს მაჩვენებლების მატების შეჩერებით მხოლოდ აშშ-ში დაახლოებით 2.4 მილიონი სიცოცხლის გადარჩენაა ნავარაუდევი

გადარჩენის მაჩვენებლები და სიცოცხლის ხანგრძლივობა

1991 წლის სიკვდილიანობასთან შედარებით, 2015 წელს %26-მდე კლება შეინიშნება. თუმცა კლება კაცებში (%32) ქალებზე (%23) მეტია.

ბოლო ათწლეულში კიბოთი სიკვდილიანობის შემცირება ყველაზე მეტად შემდეგ ოთხ ძირითად სახეობაში გამოჩნდა:

• 1989 წლიდან 2015 წლამდე ქალებში ძუძუს კიბოს მაჩვენებელი % 39-ით,
• 1993-დან 2015 წლამდე პროსტატის კიბო % 52,
• 1970-დან 2015 წლამდე კოლორექტალური კიბო % 52-ით, 
• 2002-დან 2015 წლამდე ფილტვის კიბო % 19-ით შემცირდა.

ყველა კიბოსთვის დაავადებისგან სრულ გათავისუფლებას აღმნიშვნელი 5-წლიანი გადარჩენა დაახლოებით % 70-ს აღწევს.

• ყველაზე მაღალი 5-წლიანი გადარჩენა აქვს პროსტატის კიბოს — % 99; მას მოსდევს ავთვისებიანი მელანომა % 92-ით და ქალთა ძუძუს კიბო % 90-ით.
• ყველაზე დაბალი საერთო გადარჩენა პანკრეასის კიბოს აქვს.
• კიბო 14 წლისა და უმცროს ბავშვებში სიკვდილის მე-2 ყველაზე ხშირი მიზეზია. მკვლევრებმა ივარაუდეს, რომ 2018 წელს აშშ-ში 10.590 ბავშვს კიბო დაუდგინდებოდა და 1.180 მისგან შეიძლებოდა გარდაცვლილიყო.
• ლეიკემია ბავშვებში ყველაზე ხშირი კიბოა, მას მოსდევს ტვინისა და ნერვული სისტემის სიმსივნეები.
• მოზარდებში ყველაზე ხშირია ტვინისა და სხვა ნერვული სისტემის სიმსივნეები, შემდეგ ლიმფომა.

შედეგად, კიბო ჩვენი დროის ერთ-ერთ უმთავრეს პრობლემად რჩება, თუმცა მხოლოდ ბოლო 25 წელიწადშიც კიბოთი სიკვდილიანობის %26-იანი შემცირება ძალიან მნიშვნელოვანი წინსვლაა. უდავოდ, ამაში უდიდესი წვლილი თანამედროვე მედიცინას ეკუთვნის.

ონკოლოგიის წინსვლა ბევრს არ აკმაყოფილებს და ნელი ეჩვენება, თუმცა სინამდვილეში ასე არ არის. უკონტროლო უჯრედული გამრავლებითა და სხვა ორგანოებში გავრცელებით დამახასიათებელი ამ რთული დაავადებების ჯგუფისთვის მხოლოდ ბოლო 100 წლის მიღწევებიც, ისტორიარომლისაც კაცობრიობის ისტორიაზე ძველია, ძალიან იმედისმომცემია. კვლავ შეგახსენებთ, რომ ჯანსაღი ცხოვრების „არასასწაულებრივი“ რეცეპტია თამბაქოსა და ალკოჰოლისგან თავისუფალი აქტიური ცხოვრება, იდეალური წონა და ძლიერი სოციალური გარემო.