رفتن به محتوا
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · متخصص انکولوژی پزشکی

بیوپسی مایع (خون) برای تعیین خطر عود سرطان کولون-رکتوم و نیاز به شیمی‌درمانی

بیوپسی مایع (خون) برای تعیین خطر عود سرطان کولون-رکتوم و نیاز به شیمی‌درمانی

با 1.3 میلیون مورد جدید در سال، سرطان‌های کولورکتال (روده بزرگ)در جهان از نظر شیوع 3 و از نظر مرگ‌ومیر 2 هستند. بر پایه آمار آمریکا حدود % 75 بیماران در مراحل زودرس و پیشرفته منطقه‌ای (1.-3.) و % 25 در مرحله متاستاتیک (4.) تشخیص داده می‌شوند. با وجود پیشرفت تشخیص زودهنگام و درمان، بقای 5 ساله کولورکتال حدود % 65 است. بنابراین راهبردهای جدیدی برای مدیریت سرطان کولون و رکتوم لازم است.

یکی از درمان‌های استاندارد سرطان روده بزرگ پیشرفته منطقه‌ای (مراحل 2 و 3)، برداشتن تومور با جراحی و سپس در برخی بیماران برای نابودی سلول‌های احتمالی باقی‌مانده، شیمی‌درمانی کمکی است. به‌طور استاندارد برای بیشتر سرطان‌های روده بزرگ مرحله 2 شیمی‌درمانی کمکی تجویزنمی‌شود. اما در %10-15 آنان بیماری باقی‌مانده (بافت توموری باقیمانده) دیده می‌شود. در مقابل، در سرطان‌های مرحله 3، در %50 موارد با وجود پاک‌سازی کامل تومور با جراحی، برای کاهش خطر عود (بازگشت) به بیشتر این بیماران نیز شیمی‌درمانی کمکی داده می‌شود. در بیماران مرحله 3 دریافت‌کننده آن، %30 موارد، بعداً با وجود شیمی‌درمانی کمکی عود رخ می‌دهد. بنابراین ناخواسته این درمان‌ها در بخشی از بیماران موجب درمان ناکافی و در بخشی درمان اضافی غیرضروری می‌شوند. برای تعیین بیماران سودبرنده از درمان کمکی، نشانگرهای بهتری برای شناسایی افراد پرخطر از نظر عود لازم است، یعنی نشانگرهای زیستی مورد نیازند. به این ترتیب با تشخیص زودهنگام عود و شناسایی سودبرندگان از درمان کمکی می‌توان راهبرد پیگیری و درمان را تعیین کرد. درست در این نقطه، DNA سلول‌های توموری آزاد در گردش خون (ctDNA)به‌عنوان نشانگری امیدبخش و غیرتهاجمی مطرح می‌شود.

پژوهش‌های اخیر کشف کردند سلول‌های سرطانی در حال مرگ قطعات DNA را به خون می‌ریزند؛ این قطعات DNA توموری در گردش (circulating tumor DNA =ctDNA) نام گرفت. روش گرفتن و بررسی این قطعات در خون نیز عموماً بیوپسی مایع (از خون) نامیده شد. بدون اقدام تهاجمی فقط نمونه اندکی از خون بیمار بررسی می‌شود. اخیراً نقش بیوپسی مایع در پیش‌بینی عود سرطان بسیار بررسی می‌شود. در JAMA Oncology نیز پژوهش جامعی با شرکت 122 بیمار به این موضوع پرداخت.

در سرطان روده بزرگ مرحله 1-2-3 از 122 بیمار، قبل جراحی، روز 30 پس از جراحی و هر 3 ماه طی مجموع 3 سال خون گرفته و قطعات DNA توموری در گردش (ctDNA) بررسی شد.

نتایج چشمگیر

بررسی زودهنگام ctDNA پس از جراحی، از 16 عود، 14 مورد را شناسایی کرد. در نمونه روز 30 پس از جراحی، در مثبت‌های ctDNA نسبت به منفی‌ها، عود 7 برابر بیشتر بود. به همین شکل پس از درمان کمکی، در مثبت‌های ctDNA نسبت به منفی‌ها، عود 17 برابر بیشتر بود. در همه 7 بیمار ctDNA مثبت پس از درمان کمکی عود رخ داد. در کل دوره مشاهده پس از جراحی، در مثبت‌ها نسبت به منفی‌ها، عود 40 برابر بیشتر دیده شد.

در نتیجهتحلیل DNA توموری در گردش پس از جراحی روده بزرگ برای تشخیص زودهنگام عود و ارزیابی اثر شیمی‌درمانی کمکی مفید بود. می‌توان از آن برای انتخاب بیمار مناسب شیمی‌درمانی کمکی، تعیین طول درمان و مشاهده، و شناسایی زودهنگام عود استفاده کرد. بنابراین تحلیل DNA توموری در گردش ممکن است مدیریت سرطان روده بزرگ پس از جراحی را تغییر دهد. 

منابع

Reinert T, Henriksen TV et al. Analysis of Plasma Cell-Free DNA by Ultradeep Sequencing in Patients With Stages I to III Colorectal Cancer. JAMA Oncol. 9 May 2019

درخواست نوبت

هوش مصنوعی DROZDOGAN

این مقاله را با هم بررسی کنیم

درباره مقاله بپرسید و پاسخ‌ها را همراه با منابع منتشرشده در سایت ما بخوانید.

هوش مصنوعی DROZDOGAN

دستیار Drozdogan

بیوپسی مایع (خون) برای تعیین خطر عود سرطان کولون-رکتوم و نیاز به شیمی‌درمانی

درباره مقاله بپرسید و پاسخ‌ها را همراه با منابع منتشرشده در سایت ما بخوانید.

اطلاعات گفت‌وگو و حریم خصوصی

این گفت‌وگو را دستیار Drozdogan پاسخ می‌دهد. مدیران مجاز سایت ممکن است آن را برای بررسی کیفیت بازبینی کنند. اطلاعات شخصی را به اشتراک نگذارید.

پاسخ‌ها با زیرساخت OpenAI تهیه می‌شوند. پرسش‌ها و پاسخ‌ها در آن سرویس پردازش می‌شوند؛ سوابق گفت‌وگو در سایت ما ذخیره می‌شوند. اطلاعات هویتی، تماس یا سلامت شخصی را به اشتراک نگذارید.

0 / 1000

فقط برای اطلاع‌رسانی است؛ تشخیص شخصی یا توصیه درمانی ارائه نمی‌شود.

مقاله‌های مرتبط

مقاله‌های دیگر درباره این موضوع را بخوانید.

از تازه‌ها باخبر بمانید

مقاله‌های تازه و پیشرفت‌های علمی را از طریق ایمیل دریافت کنید.

Google Analytics در صفحات عمومی مستقل از این پنجره کار می‌کند و ممکن است از کوکی‌های تحلیلی استفاده کند. انتخاب شما در اینجا فقط خدمات خارجی را کنترل می‌کند.