კოლორექტული კიბოები შესაძლოა ონკოლოგიის უდიდეს პრობლემად იქცეს

მსხვილი ნაწლავის ორი ნაწილის — კოლონისა და სწორი ნაწლავის — კიბოების აღმნიშვნელი კოლორექტული კიბო სიხშირის მზარდი მაჩვენებლებით როგორც აშშ-ში, ისე ევროპაში ონკოლოგიის წინაშე მდგარი დიდი პრობლემაა. აშშ-ის 2024 წლის კიბოს სტატისტიკა ახალი შემთხვევების ზრდასა და ხანდაზმულ ამერიკელებში სიკვდილიანობის შემცირებას აჩვენებს. ამერიკის კიბოს საზოგადოება წელს კოლორექტული კიბოს 152810 ახალ შემთხვევას მოელის, რომელთა დიდი უმრავლესობა კოლონის კიბო იქნება. ახალგაზრდა მოზრდილებში სიხშირის ზრდისა და მთლიანად კიბოთი სიკვდილიანობის მოსალოდნელი შემცირების ფონზე, ახალი შემთხვევების მატებამ მომავალში შესაძლოა ეს კლება შეაჩეროს. ეს ტენდენცია კოლორექტული კიბოს პრევენციისა და ადრეული დიაგნოსტიკის პოლიტიკის გაძლიერების მნიშვნელობას უსვამს ხაზს.

აშშ-ის კიბოს სტატისტიკის ყველაზე საყურადღებო აღმოჩენა კოლორექტული კიბოები იყო

აშშ-ის 2024 წლის კიბოს სტატისტიკით, კოლორექტულ კიბოში მნიშვნელოვანი ცვლილებები გამოჩნდა. ახალი შემთხვევები გაიზარდა, თუმცა ხანდაზმულ ამერიკელებში სიკვდილიანობა შემცირდა.

ამერიკის კიბოს საზოგადოების შეფასებით, 2024 წელს კოლორექტული კიბოს 152,810 ახალი შემთხვევაა მოსალოდნელი: 81,540 მამაკაცებში და 71,270 ქალებში. მათგან 106,590 კოლონის კიბო იქნება, 46,220 კი სწორი ნაწლავის კიბო. აშშ-ში კოლორექტული კიბო კიბოსთან დაკავშირებული სიკვდილიანობის მეორე უმთავრეს მიზეზად ითვლება (პირველ მიზეზად კვლავ ფილტვის კიბო რჩება). 2024 წელს კოლორექტული კიბოთი მოსალოდნელი 53,010 გარდაცვალება წინა წელთან შედარებით მცირე ზრდას ნიშნავს

სიკვდილის პირველი მიზეზი 50 წლამდე ასაკში

55 წლამდე ადამიანებში კოლორექტული კიბოს ინციდენტობის (წლიური ახალი შემთხვევების) მაჩვენებელი 1990-იანი წლებიდან ყოველწლიურად 1%-დან 2%-მდე იზრდება. ახალგაზრდებში სიკვდილიანობაც 2000-იანების შუა პერიოდიდან წელიწადში დაახლოებით 1%-ით მატულობს. კოლორექტული კიბო ახლა 50 წლამდე მამაკაცებში კიბოთი სიკვდილის უმთავრესი მიზეზი გახდა და იმავე ასაკის ქალებში მეორე ადგილზეა. ახალგაზრდებში გამოვლენის დაგვიანების გამო კიბოს დიაგნოზი ხშირად უფრო შორსწასულ სტადიაზე ისმება.

ხანდაზმულ ამერიკელებში კი კოლორექტული კიბოს მქონე პაციენტთა გადარჩენა გაუმჯობესდა. მამაკაცებში 1980 წლიდან სიკვდილიანობა 55%-ით, ქალებში კი 1969 წლიდან 60%-ით შემცირდა. ბოლო პერიოდში, 2012-2021 წლებში, 55 წლისა და უფროსი ასაკის ქალებსა და მამაკაცებში სიკვდილიანობის წლიური 1,8%-იანი კლება დაფიქსირდა.

გარდა ამისა, სიცოცხლის განმავლობაში კოლორექტული კიბოს განვითარების ალბათობა მამაკაცში 23-დან 1-ით, ქალში კი 25-დან 1-ით განისაზღვრა.

სიმსუქნემ, ბოჭკოთი ღარიბმა კვებამ, დასავლურმა დიეტამ, უმოძრაობამ, ალკოჰოლმა და ოჯახურმა ისტორიამ შეიძლება კოლორექტული კიბოს განვითარების ალბათობა გაზარდოს. რისკი ასაკთან ერთად მატულობს.

მიუხედავად იმისა, რომ მკურნალობის გაუმჯობესების გამო მთლიანად კიბოთი სიკვდილიანობა კვლავ მცირდება, ახალი შემთხვევების ზრდამ, სავარაუდოდ, უახლოეს მომავალში ეს კლება შეიძლება შეაჩეროს.

ქვემოთ ნაჩვენებია კოლორექტული კიბოს რისკზე მოქმედი ფაქტორები:

მხოლოდ აშშ-ის პრობლემა არ არის!

კოლორექტული კიბოები შეიძლება ონკოლოგიის ერთ-ერთ უდიდეს პრობლემად იქცეს როგორც აშშ-ში, ისე ევროკავშირსა და გაერთიანებულ სამეფოში. სიხშირის ეს ზრდა ევროპაშიც დადასტურდა მონაცემებით, რომ ჭარბი წონა და სიმსუქნე ახალგაზრდა პაციენტებში კოლონის კიბოთი სიკვდილიანობას ზრდის. ეს კვლევა 28 იანვარს, 2024 წელს Annals of Oncology ჟურნალში გამოქვეყნდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ევროკავშირში კოლონის კიბოთი სიკვდილიანობა მთლიანობაში მცირდება, ახალგაზრდა პაციენტებში ის იზრდება. ევროპაში კოლონის კიბოთი სიკვდილიანობის ზრდას ცხოვრების წესისა და მოსახლეობის დაბერების მსგავს ფაქტორებს უკავშირებენ.

ევროპაში კოლონის კიბოთი სიკვდილიანობა 2024 წელს მამაკაცებში მოსალოდნელია 5%-ით შემცირდეს და 100000 ადამიანზე 15 გახდეს, ქალებში კი 9%-ით შემცირდეს და 8-ს მიაღწიოს. გაერთიანებულ სამეფოში მამაკაცებში 3%-იანი კლება და 14-მდე შემცირებაა ნავარაუდევი, ქალებში კი მაჩვენებელი უცვლელი უნდა დარჩეს — დაახლოებით 10 ყოველ 100000 ადამიანზე. ეს საერთო დადებითი ტენდენციები კოლონის კიბოს დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის გაუმჯობესებით შეიძლება აიხსნას. თუმცა ახალგაზრდებში სიკვდილიანობის ზრდა შემაშფოთებელია და მასში ჭარბი წონა, სიმსუქნე და მათთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის მდგომარეობები მნიშვნელოვან ფაქტორებს შორისაა.

კიბოთი სიკვდილიანობა მცირდება

სურათის განმარტება: გრაფიკზე ნაჩვენებია ევროკავშირში 1970-დან 2019 წლამდე კიბოთი სიკვდილიანობის მაჩვენებლები და 2024 წლის პროგნოზები. მთლიანობაში, ყველა კიბოს მაჩვენებელი დროთა განმავლობაში შემცირდა. მამაკაცებში სიკვდილიანობა ყველაზე მაღალი ფილტვის კიბოშია, ქალებში კი — ძუძუს კიბოში. თუმცა ქალებში ფილტვის კიბოთი სიკვდილიანობაც ზრდის ტენდენციას აჩვენებს. განსაკუთრებით შესამჩნევია კოლორექტული კიბოს მაჩვენებლების კლება სქესის მიუხედავად, მაგრამ მისი სიხშირის ზრდა და ახალგაზრდებში ამ ზრდის მეტი გამოხატულება შეშფოთებას იწვევს. მამაკაცებში პროსტატისა და პანკრეასის, ქალებში კი საშვილოსნოს, საკვერცხის, კუჭისა და შარდის ბუშტის კიბოებშიც მნიშვნელოვანი კლება ჩანს. მონაცემები კიბოს აღმოჩენისა და მკურნალობის მეთოდების პროგრესის გავლენას ასახავს.