კვებისთვის დნმ-ზე დაფუძნებული გენეტიკური ტესტები

ადამიანის გენომის პროექტით მთელი გენეტიკური სტრუქტურის გამოვლენის შემდეგ უკეთ გავიგეთ „გენეტიკური განსხვავებების“ მნიშვნელობა დაავადებებში, წამალზე პასუხსა და ინდივიდუალურ მკურნალობაში. ბოლო წლებში კვებაზე მათი გავლენაც აქტუალური გახდა. ახალი დარგის, „ნუტრიგენომიკის“ მიზანია ინდივიდუალური კვებითი რჩევების შექმნა და პერსონალიზებული მკურნალობის დახმარება.

გენეტიკური განსხვავებები კვებაზე მოქმედებს

ამ ტესტების მიზანია კონკრეტული გენეტიკური განსხვავებების გავლენა კვებაზე. ცნობილია, რომ უჯრედებს დნმ მოლეკულა მართავს და გენეტიკური ინფორმაციით ყველა სასიცოცხლო პროცესს უზრუნველყოფს. ადამიანის გენომი 3 მილიარდი ნუკლეოტიდისა და 25 ათასი გენისგან შედგება. თითოეული გენი დნმ-ის მონაკვეთია. ისინი ფუნქციური მოლეკულების, ცილების წარმოქმნას უზრუნველყოფს. ადამიანის გენომის %99.5 საერთო გვაქვს. დარჩენილი მცირე ნაწილი განსხვავებებს ქმნის.

გენის სხვადასხვა ტიპის ვარიაციებს პოლიმორფიზმი ეწოდება. ის გარკვეულ პირობებში ვლინდება. ადამიანის გენომში 4-5 მილიონი ერთი ნუკლეოტიდის პოლიმორფიზმია გამოვლენილი. დადგინდა, რომ ნაწილი კვებასთანაა დაკავშირებული .

ნუტრიგენომიკის გენეტიკური ტესტის მიზანია განსხვავებების შედარებით ინდივიდისთვის საუკეთესო კვების შეთავაზება

ამისთვის მსოფლიოში ბევრი კომპანია ტესტების შემუშავებას აცხადებს და კომერციულად ყიდის. ამერიკის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციას (FDA) ისინი არ დაუმტკიცებია და ზოგისთვის გაყიდვა აკრძალულია.

ეპიგენეტიკური და გენეტიკური ტესტები მომავალში პერსონალიზებული მედიცინისა და კვებისთვის დიდ იმედს იძლევა. თუმცა კვებასთან დამტკიცებულად დაკავშირებული გენები ჯერ ცოტაა. რამდენიმე გენის ტესტი მთელ ნუტრიგენომურ სტრუქტურას არ ასახავს. ადამიანების შეხედულებაც ჯერ დადებითი არ არის.

ბოლო კვლევაში შეაფასეს დამოკიდებულება დნმ-ზე დაფუძნებულ კვებით ტესტებზე. ორმაგად ბრმა, პარალელური ჯგუფების რანდომიზებულ კონტროლირებულ კვლევაში 20-35 წლის ჯანმრთელი მამაკაცები და ქალები ჩართეს. ნაწილს დნმ-ზე დაფუძნებული, სხვებს ზოგადი დიეტური რჩევები მიეცათ.

კვლევის დასაწყისში, 3. და 12. თვეზე დამოკიდებულება კითხვარით შეფასდა. შედეგების თანახმად;

• უმრავლესობამ პირველი 3 თვის შემდეგ განაცხადა, რომ დიეტისა და გენეტიკის კავშირის სჯერა.
• ამის მიუხედავად, მონაწილეთა 56 პროცენტმა აღნიშნა, რომ პერსონალიზებული კვება გენეტიკური ტესტებით კი არა, დიეტოლოგის მიერ უნდა იმართებოდეს.
• მონაწილეთა 88 პროცენტმა ასევე განაცხადა, რომ პირადი გენეტიკური ინფორმაცია კომპანიების ნაცვლად უნივერსიტეტის კვლევითი ლაბორატორიიდან უნდა მიიღონ.

ტესტებით გენეტიკის გამოვლენა სხვადასხვა დაავადების მიდრეკილებაზე ინფორმაციას იძლევა. ცხოვრების წესის შეცვლის შესაძლებლობით ქრონიკული დაავადების პრევენციაც შეიძლება მოხდეს. თუმცა კვლევები ჯერ „ლაბორატორიულ“ გარემოში მიმდინარეობს და ასეთი ტესტებით კვების მნიშვნელოვანი შეცვლა დღეს შესაფერისად არ ჩანს.