მე-4 სტადიის მსხვილი ნაწლავის კიბოს დროს აქვს თუ არა მნიშვნელობა სიმსივნის მარჯვენა ან მარცხენა მდებარეობას?

მდებარეობის მიხედვით მსხვილი ნაწლავის კიბოს მარჯვენა და მარცხენა ნაწილის კიბოდ ვყოფთ. ემბრიონული განვითარებისას (დედის მუცელში) ჩვენი ნაწლავი ორი სხვადასხვა ნაწილისგან ვითარდება, რომლებიც შემდეგ ერთიანდება. ნაწლავის მკვებავი სისხლძარღვი, ზედა მეზენტერიული არტერია, განსაზღვრავს მსხვილი ნაწლავის მარჯვენა და მარცხენა ნაწილებად დაყოფას.

ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ მსხვილი ნაწლავის მარჯვენა ნაწილის კიბოს დროს გენეტიკური ცვლილებები (განსაკუთრებით BRAF მუტაცია) უფრო ხშირია, ლინჩის სინდრომისმქონე ადამიანთა უმეტესობაში სიმსივნე მსხვილი ნაწლავის მარჯვენა ნაწილშია; გარდა ამისა, მარჯვენა ნაწილის კიბო უფრო ხშირად ქალებში გვხვდება. მსხვილი ნაწლავის მარჯვენა ნაწილის კიბოს წვრილი ნაწლავის კიბოს მსგავსი მახასიათებლები აქვს. მარცხენა ნაწილის კიბო კი მამაკაცებში უფრო ხშირია და ამ ნაწილიდან ამოკვეთილი სიმსივნეების ქრომოსომულ სტრუქტურაში არასტაბილურობა უფრო ხშირად აღინიშნება; ამასთან, მარცხენა ნაწილის სიმსივნეებში KRAS და p53 მუტაციები წამოიწევს წინა პლანზე.

რას ნიშნავს მსხვილი ნაწლავის მარჯვენა და მარცხენა ნაწილების ეს განსხვავება მკურნალობისა და დაავადების მიმდინარეობის თვალსაზრისით?

მე-4 სტადიის მსხვილი ნაწლავის კიბოს მკურნალობისთვის ქიმიოთერაპიასთან ერთად ხელმისაწვდომია ახალი თაობის პრეპარატები, რომლებსაც ბიოლოგიურ აგენტებს უწოდებენ. მრავალი კვლევა ცდილობს დაადგინოს, ბევაციზუმაბის (Altuzan), ცეტუქსიმაბის (Erbitux) და პანიტუმუმაბის (Vectibix) სახელებით ცნობილი ამ მიზნობრივი პრეპარატების გამოყენება რომელ პაციენტებშია უფრო ეფექტიანი.

ყველა კიბოს უჯრედი ერთმანეთს არ ჰგავს. ისინი მათში არსებული გენეტიკური ცვლილებების მიხედვით განსხვავდება. ეს გენეტიკური ცვლილებები იმავდროულად განსაზღვრავს კიბოს მკურნალობისას გამოსაყენებელი თერაპიის სახეობებსაც.

RAS მუტაცია

RAS ცილა პირველად ვირუსული ინფექციის შედეგად განვითარებულ ვირთაგვის სარკომაში აღმოაჩინეს და სახელიც აქედან მიიღო (rat sarcoma); მას სამი სხვადასხვა ტიპი აქვს (KRAS, NRAS და HRAS). უჯრედის მემბრანის შიდა მხარეს მიმაგრებული ეს ცილა გარეგანი სტიმულით გააქტიურებისას უჯრედის შიგნით სიგნალებს აგზავნის და უჯრედების გამრავლებას იწვევს. ამ სამი ტიპიდან KRAS ცილაში მუტაციის წარმოქმნას კიბოს მრავალი სახეობის დროს ვხვდებით.

მსხვილი ნაწლავის მეტასტაზური კიბოს შემთხვევების % 40-ში ეს გენეტიკური მუტაცია არსებობს. ამ გენეტიკური მუტაციის მქონე მსხვილი ნაწლავის კიბოს RAS mutant-ს, ხოლო მის არმქონეს RAS wild-ს ვუწოდებთ. RAS mutant მსხვილი ნაწლავის კიბოს მქონე პაციენტებში ზოგიერთი მიზნობრივი პრეპარატი (ბიოლოგიური აგენტი) დიდად ეფექტიანი არ ჩანს. ამიტომ მეოთხე სტადიაზე გამოყენებული მიზნობრივი ჭკვიანი პრეპარატების შესარჩევად მეტასტაზური სტადიის კოლორექტული კიბოს მქონე ყველა პაციენტში ამ გენეტიკური ცვლილების გამოკვლევა აუცილებელია.

კვლევა

CALGB სახელწოდების კვლევის წინასწარი შედეგების მიხედვით, თუ სიმსივნე RAS wild ტიპისაა და მსხვილი ნაწლავის მარცხენა ნაწილში მდებარეობს, ბევაციზუმაბთან შედარებით ცეტუქსიმაბის გამოყენებით მიღებული საერთო გადარჩენის ხანგრძლივობა 10 თვით მეტია. მარჯვენა ნაწილის შემთხვევაში კი პირიქით: ბევაციზუმაბის მიმღებებში საერთო გადარჩენა 5 თვით მეტი აღმოჩნდა.

ამ კვლევების შედეგებით, EGFR-ის საწინააღმდეგო პრეპარატები (ცეტუქსიმაბი, პანიტუმუმაბი) უფრო მეტად მსხვილი ნაწლავის მარცხენა ნაწილის კიბოს დროს ჩანს ეფექტიანი, ბევაციზუმაბი კი — მარჯვენა ნაწილის კიბოს დროს. თუმცა მხოლოდ ამ ერთი კვლევის შედეგები ჩვენი მკურნალობის პრაქტიკის შესაცვლელად საკმარისი არ არის. საბოლოოდ, უნდა ვიცოდეთ, რომ მსხვილი ნაწლავის მარჯვენა და მარცხენა ნაწილების სიმსივნეებს განსხვავებული მახასიათებლები აქვს; მე-4 სტადიის კიბოს მქონე პაციენტებში აუცილებლად უნდა განისაზღვროს გენეტიკური მუტაციის სტატუსი და მკურნალობის გადაწყვეტილებაზე მოქმედი პრეპარატის შერჩევის საკითხში წინსვლისთვის უნდა დაველოდოთ მომავალში უფრო ფართომასშტაბიანი კვლევების შედეგებს.