در سرطان روده بزرگ مرحله 4.، راست یا چپ بودن محل تومور تفاوت دارد؟

سرطان کولون را بر پایه محل به سرطان کولون راست و چپ تقسیم می‌کنیم. در رشد جنینی (رحم)، روده از دو بخش متفاوت ایجاد شده و به هم می‌پیوندد. شریان مزانتریک فوقانی، رگ تغذیه‌کننده روده، مرز کولون راست و چپ را مشخص می‌کند.

مطالعات نشان داده‌اند تغییرات ژنتیکی (به‌ویژه جهش BRAF) در سرطان کولون راست بیشترند؛ در بیشتر مبتلایان به سندرم لینچتومور در کولون راست است و سرطان کولون راست در زنان نیز شایع‌تر است. این سرطان ویژگی‌هایی شبیه سرطان روده باریک دارد. کولون چپ در مردان شایع‌تر است و بی‌ثباتی کروموزومی در تومورهای خارج‌شده از آن بیشتر دیده می‌شود؛ همچنین جهش KRAS و p53 در تومورهای کولون چپ برجسته‌اند.

این تفاوت راست و چپ برای درمان و سیر بیماری چه معنایی دارد؟

مرحله 4. در درمان سرطان کولون، افزون بر شیمی‌درمانی، داروهای نسل جدید موسوم به عوامل زیستی وجود دارند. مطالعات بسیاری درباره داروهای بواسیزوماب (Altuzan)، ستوکسیماب (Erbitux) و پانیتوموماب (Vectibix)، می‌کوشند مشخص کنند این داروهای هدفمند در کدام بیماران اثربخشی بیشتری دارند.

همه سلول‌های سرطانی یکسان نیستند و بر پایه تغییرات ژنتیکی تفاوت دارند. این تغییرات، نوع درمان سرطان را نیز تعیین می‌کنند.

جهش RAS

پروتئین RAS که ابتدا در سارکوم ناشی از عفونت ویروسی موش کشف شد و نامش از rat sarcoma آمده، سه نوع (KRAS، NRAS و HRAS) دارد. این پروتئین متصل به داخل غشای سلول، با محرک بیرونی فعال می‌شود و با پیام‌رسانی درون سلول تکثیر ایجاد می‌کند. از این سه نوع، در پروتئین KRAS، جهش در سرطان‌های بسیاری دیده می‌شود.

این جهش در % 40 از سرطان‌های کولون متاستاتیک وجود دارد. سرطان دارای آن را RAS mutant و فاقد آن را RAS wild می‌نامیم. در RAS mutant، بعضی داروهای هدفمند (عوامل زیستی) چندان مؤثر به نظر نمی‌رسند. بنابراین برای انتخاب داروی هدفمند مرحله چهارم، باید این تغییر ژنتیکی در همه بیماران سرطان کولورکتال متاستاتیک بررسی شود.

مطالعه

طبق نتایج مقدماتی مطالعه CALGB، اگر تومور RAS wild و در کولون چپ باشد، بقای کلی با ستوکسیماب نسبت به بواسیزوماب 10 ماه بیشتر است. در کولون راست برعکس، بقای کلی با بواسیزوماب 5 ماه بیشتر بود.

بر اساس این مطالعات، داروهای ضد EGFR (ستوکسیماب و پانیتوموماب) در کولون چپ و بواسیزوماب بیشتر در کولون راست مؤثر به نظر می‌رسند. با این حال، نتایج همین یک مطالعه برای تغییر عملکرد درمانی کافی نیست. در نتیجه باید تفاوت ویژگی‌های تومور راست و چپ را شناخت، وضعیت جهش را در بیماران مرحله 4. حتماً تعیین کرد و برای پیشرفت انتخاب داروی مؤثر بر تصمیم درمان، منتظر نتایج پژوهش‌های گسترده‌تر آینده ماند.