მემკვიდრეობითი ანემიის პირველმა პრეპარატმა FDA-ს დამტკიცება მიიღო

უჯრედულ პროცესებში კრიტიკული მნიშვნელობის ფერმენტის — პირუვატკინაზის (PK) დეფიციტით მოზრდილებში გამოწვეული იშვიათი მემკვიდრეობითი ჰემოლიზური ანემიის სამკურნალოდ ახალი, თავის კლასში პირველი პრეპარატი FDA-მ (აშშ-ის სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციამ) დაამტკიცა.

ახალი პრეპარატი, mitapivat (სავაჭრო სახელით Pyrukynd, ბიოტექნოლოგიური კომპანია Agios), დამტკიცდა კლინიკური ცდების საფუძველზე, რომლებმაც აჩვენა PK დეფიციტის მქონე პაციენტებში ჰემოლიზის (სისხლის წითელი უჯრედების დიდი რაოდენობით დაშლის) და ანემიის (სისხლნაკლებობის) მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება.

პირუვატკინაზა (PK), უჯრედული ენერგიის წარმოქმნაში კრიტიკული როლის მქონე ფერმენტია და მისი დეფიციტი იშვიათია. გავრცელება მილიონ ადამიანზე დაახლოებით სამიდან ცხრა შემთხვევამდე ფასდება. თუმცა PK დეფიციტს, სავარაუდოდ, ხშირად არასწორად ადგენენ ან საერთოდ ვერ ადგენენ, ამიტომ ზოგად პოპულაციაში მისი ზუსტი სიხშირის განსაზღვრა რთულია.

რა არის პირუვატკინაზის დეფიციტი?

PK დეფიციტი, მემკვიდრეობითი დარღვევაა, რომელიც სისხლის წითელი უჯრედების ნაადრევ სიკვდილს/დაშლას და ანემიას იწვევს. მისი სიმპტომები ანემიის სიმძიმის მიხედვით იცვლება და მოიცავს დაღლილობას, კანის უჩვეულო სიფერმკრთალეს, სიყვითლეს, ქოშინსა და აჩქარებულ გულისცემას. პაციენტებს ასევე შეიძლება განუვითარდეთ ელენთის გადიდება, განმეორებითი სისხლის გადასხმების გამო სისხლში რკინის ჭარბი დაგროვება და ნაღვლის კენჭები.

Pyrukynd PK დეფიციტისთვის დამტკიცებული პირველი მკურნალობაა და მნიშვნელოვანი ეტაპია იმ პაციენტებისთვის, რომელთაც მთელი სიცოცხლის განმავლობაში მიმდინარე დაავადებისას დიდი სირთულეები და დამასუსტებელი ჩივილები შეიძლება ჰქონდეთ.

კლინიკური კვლევები, რომლებმაც FDA-ს დამტკიცება მოიტანა

FDA-ს ცნობით, დამტკიცების საფუძველი ორი კვლევის კლინიკური მონაცემები იყო: ერთი რანდომიზებული, პლაცებოკონტროლირებადი და მეორე ერთჯგუფიანი კვლევა. საწყისი დოზის ტიტრაციის პერიოდის შემდეგ ამ კვლევებში პაციენტებს mitapivat პერორალურად დღეში ორჯერ, 50 mg-მდე დოზით ეძლეოდათ.

რანდომიზებული კლინიკური კვლევა (პაციენტების შემთხვევითი განაწილებით) მოიცავდა PK დეფიციტის მქონე 80 მოზრდილს, რომლებიც რეგულარულ სისხლის გადასხმას არ იღებდნენ. პაციენტები შემთხვევითად განაწილდნენ mitapivat-ის ან პლაცებოს ორ ჯგუფში და საშუალოდ 24 კვირა აკვირდებოდნენ. პირველადი საბოლოო წერტილი იყო ჰემოგლობინის პასუხის მქონე პაციენტების რაოდენობა (პასუხი განისაზღვრა ჰემოგლობინის კონცენტრაციის 1,5 g/dL-ით ან მეტით ზრდით, რომელიც ორ ან მეტ დაგეგმილ შეფასებაზე შენარჩუნდა). კვლევის ბოლოს mitapivat-ის მიმღებთა 40%-ს ჰემოგლობინის პასუხი ჰქონდა, ხოლო პლაცებოს ჯგუფში ჰემოგლობინის მატება არცერთ მონაწილეს არ აღენიშნა.

ერთჯგუფიან კვლევაში მონაწილეობდა PK დეფიციტის მქონე 27 მოზრდილი, რომლებიც რეგულარულ სისხლის გადასხმას იღებდნენ. ისინი mitapivat-ს მედიანურად 40 კვირის განმავლობაში იღებდნენ. პირველადი საბოლოო წერტილი ტრანსფუზიის ტვირთის შემცირება იყო, რაც განისაზღვრა მკურნალობის ბოლო 24 კვირაში გადასხმული ერითროციტული ერთეულების რაოდენობის სულ მცირე 33%-ით შემცირებით, თითოეული მონაწილის წარსულ ტრანსფუზიულ ტვირთთან შედარებით. შედეგების თანახმად, mitavipat-ის მიმღებთა 33%-მა ამ შემცირებას მიაღწია; მონაწილეთა 22%-ს მკურნალობის ბოლო 24 კვირაში საერთოდ არ დასჭირვებია ტრანსფუზია.

ყველაზე გავრცელებული გვერდითი მოვლენები იყო მამაკაცებში ესტროგენული ჰორმონების შემცირება, ურატების დონის მატება, ზურგის ტკივილი და სახსრების შებოჭილობა. მენსტრუაციისა და ჩასახვის საწინააღმდეგო აბების გამოყენებისას ჰორმონების დონის ნორმალური ცვლილებების გამო, ქალებში ესტროგენზე გავლენის სანდოდ შეფასება ვერ მოხერხდა.

FDA აფრთხილებს წამალთაშორისი ურთიერთქმედებების შესახებ, რომლებმაც შეიძლება დოზის კორექცია მოითხოვოს, და იმის შესახებაც, რომ mitapivat-ის უეცარმა შეწყვეტამ სისხლის წითელი უჯრედების ნაადრევი დაშლა შეიძლება გააუარესოს.

FDA-მ აღნიშნა, რომ განაცხადმა მიიღო ობოლი პრეპარატის სტატუსი, დაჩქარებული გზის სტატუსი და პრიორიტეტული განხილვა.

კომპანიამ ასევე აღნიშნა, რომ mitavipat ევროკავშირში დამტკიცებას ელოდება. გადაწყვეტილება 2022 წლის დასრულებამდეა მოსალოდნელი.