მემკვიდრეობითობა ფილტვის კიბოში — რამდენად ხშირია და ვისთან გვხვდება მეტად?

Lung Cancer ჟურნალში 28 ივლისს 2024 წელს გამოქვეყნებული ლათინურ ამერიკაში ჩატარებული GERMLUNG კვლევის შედეგების მიხედვით,

• ახალგაზრდა ასაკის, ფილტვის კიბოს ოჯახური ისტორიისა და არამწეველობის მსგავსი კრიტერიუმების მქონე ფილტვის ადენოკარცინომის პაციენტებში მემკვიდრეობითი გენეტიკური ცვლილებები მაღალი სიხშირით (21%) გამოვლინდა.
• აღმოჩნდა, რომ ეს გენეტიკური ცვლილებები ჩვეულებრივ უფრო ხშირად გვხვდებოდა მამაკაცებში და მიდრეკილი იყო სხვა მკურნალობადი გენეტიკური თავისებურებების თანაარსებობისკენ.

მემკვიდრეობითობის მნიშვნელობა ფილტვის კიბოში

ფილტვის კიბო მსოფლიოში ორივე სქესში კიბოთი სიკვდილის მთავარი მიზეზია და მომავალ ათწლეულში ამ დაავადებით გარდაცვლილთა რაოდენობის ზრდას ელიან. ეს ნაწილობრივ შორსწასულ სტადიაზე დიაგნოსტიკითა და ახალ მკურნალობაზე შეზღუდული წვდომით აიხსნება.

ბოლო წლებში მემკვიდრეობითი ფაქტორების როლი ფილტვის კიბოში უფრო გასაგები გახდა. ამას განსაკუთრებით ახალგაზრდა ასაკში დიაგნოსტირებული პაციენტები, არამწეველთა კიბოს შემთხვევები და სამკურნალოდ მიზნობრივად გამოსაყენებელი გენომური ცვლილებების (HGD) მზარდი სიხშირე აჩვენებს. ამიტომ მემკვიდრეობითი მიდრეკილებების გამოვლენას ფილტვის კიბოს პაციენტებისა და მათი ახლო ნათესავებისთვის დიდი მნიშვნელობა აქვს რისკის შეფასებაში, ადრეულ დიაგნოსტიკასა და მკურნალობის შესაძლებლობების განსაზღვრაში.

ყველა კიბოსთვის PGV-ის სიხშირე 0,3%-დან 14,9%-მდე შეიძლება მერყეობდეს. მაჩვენებლები ეთნიკური წარმომავლობის, კიბოს სტადიისა და კვლევისთვის შერჩეული კრიტერიუმების მიხედვით განსხვავდება. კვლევების უმეტესობა ადრე განსაზღვრულ გენებზე კონცენტრირდა, რომლებიც კიბოსადმი მიდრეკილებას განაპირობებს და განსაკუთრებით სიმსივნის დამთრგუნველ გენებს მოიცავს.

მემკვიდრეობით ფილტვის კიბოში მონაწილე ორი მნიშვნელოვანი ოჯახური სინდრომი TP53 და EGFR T790M გენების პათოგენურ ან სავარაუდო PGV-ს მოიცავს. თუმცა ბოლო დროს დამატებითი PGV აღმოაჩინეს დნმ-ის დაზიანების აღდგენის (DDR) ისეთ გენებშიც, როგორიცაა ATM, BRCA1, BRCA2 და CHEK2. ამასთან, გამოვლენილი PGV-ის თითქმის 95% მკურნალობის მეთოდის განსაზღვრისთვის გამოსადეგია და არჩევანზე პირდაპირ მოქმედებს.

მიუხედავად ამისა, ფილტვის კიბოს დროს ჩანასახოვანი ხაზის გენეტიკური ტესტების ჩატარების კანდიდატების შესახებ გაურკვევლობა რჩება. ბოლო შედეგები მიუთითებს, რომ ყველა ფილტვის კიბოს პაციენტის გენეტიკური ტესტისთვის შესაბამისობა უნდა შეფასდეს. თუმცა სამწუხაროდ, შეზღუდული რესურსების მქონე ადგილებში დიაგნოსტიკური გენომური საშუალებები და გენეტიკური კონსულტაცია მრავალი ადამიანისთვის მიუწვდომელია.

ფილტვის კიბოს პაციენტებში ნაპოვნი PGV გარკვეულ კლინიკურ და პათოლოგიურ ნიშნებს შეიძლება უკავშირდებოდეს და გენეტიკური ტესტისთვის მნიშვნელოვანი ინფორმაცია მოგვცეს. მაგალითად, კიბოს ოჯახური ისტორიისა და ახალგაზრდა ასაკში (50 წლისა და ქვემოთ) დიაგნოზის მქონე პირებში ასეთი ცვლილებები უფრო ხშირია. ისინი ასევე შეიძლება უფრო გამოხატული იყოს ფილტვის ადენოკარცინომასა და არამწეველებში. ეს ნიშნები მიდრეკილი ადამიანების უფრო დეტალურ შესწავლას უზრუნველყოფს და მკურნალობისა თუ მონიტორინგის გეგმების ინდივიდუალიზებას ეხმარება.

GERMLUNG კვლევა

GERMLUNG კვლევა დაიწყო ფილტვის კიბოსადმი მიდრეკილების PGV-ის გამოვლენის საჭიროების გათვალისწინებით. მიზანი იყო პრაქტიკული გენეტიკური შეფასების კრიტერიუმებით ფილტვის ადენოკარცინომის მქონე პაციენტებში PGV-ის სიხშირის დადგენა. ანგარიში აღწერს გენეტიკურად ტესტირებულ პირველ 201 პაციენტს და PGV-ის სიხშირესა და მის შესაძლო კლინიკურ შედეგებზე მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვაწვდის.

ჩატარდა ჯვარედინ-სექციური კოჰორტული კვლევა ფილტვის ადენოკარცინომის მქონე პაციენტებში PGV-ის სიხშირის შესასწავლად, რომელთაც კიბოს ოჯახური ისტორია, ახალგაზრდა ასაკში დიაგნოზი, მცირე ან არანაირი თამბაქოს მოხმარება ან HGD ჰქონდათ. ამისთვის Sophia Hereditary Cancer Solution panel F გამოიყენეს და კიბოსადმი მიდრეკილების 144 გენის სეკვენირება ჩაატარეს. შემდგომი დეტალური ანალიზისთვის პათოგენურად ან სავარაუდოდ პათოგენურად კლასიფიცირებული ვარიანტები შეარჩიეს.

შედეგები

• კვლევაში 201 პაციენტის 21,4%-ში, ანუ 43 პაციენტში, პათოგენური ან სავარაუდო PGV გამოვლინდა.
• ვარიანტების 64,5% დნმ-ის დაზიანების აღდგენის გენებში იყო, ხოლო 86,1% კლინიკურად მიზნობრივად გამოსაყენებელი აღმოჩნდა.
• ყველაზე ხშირი PGV ATM გენში 9,3% იყო, ხოლო TP53, BRCA2 და CHEK2 გენებში თითოეულში — 6,9%.
• ასევე დადგინდა, რომ ცვლილებები მამაკაცებში უფრო ხშირად გვხვდებოდა. მათი გამოვლენის ალბათობა ქალებთან შედარებით დაახლოებით 2,5-ჯერ მეტი იყო. ამასთან, გამოვლინდა სხვა მკურნალობად გენეტიკურ თავისებურებებთან თანაარსებობის მიდრეკილება, ანუ ასეთი ცვლილების მქონე პაციენტების მკურნალობაზე პასუხის პოტენციალი შეიძლება უფრო მაღალი იყოს.

ამრიგად, მკვლევართა შერჩევის კრიტერიუმებზე დაფუძნებით კვლევაში PGV-ის მაღალი სიხშირე გამოვლინდა. ეს ეფექტიან სტრატეგიად ფასდება ჩანასახოვანი ხაზის გენომური ტესტის კანდიდატების გამოსავლენად, ახლო ნათესავების შესაძლო სკრინინგული სტრატეგიებისა და ინდივიდუალური მკურნალობისთვის.