وراثت در سرطان ریه؛ چقدر شایع است و در چه کسانی بیشتر دیده می‌شود؟

Lung Cancer نتایج مطالعه GERMLUNG در آمریکای لاتین که در 28 ژوئیه 2024 در این مجله منتشر شد، نشان داد در

• بیمارانی با معیارهایی مانند سن جوان، سابقه خانوادگی سرطان ریه و سیگاری نبودن، که به آدنوکارسینوم ریه مبتلا بودند، تغییرات ژنتیکی ارثی با فراوانی بالا (21%) شناسایی شد.
• این تغییرات ژنتیکی معمولاً در مردان شایع‌تر بودند و تمایل داشتند همراه با دیگر ویژگی‌های ژنتیکی قابل‌درمان ظاهر شوند.

اهمیت وراثت در سرطان ریه

سرطان ریه نخستین علت مرگ ناشی از سرطان در هر دو جنس در جهان است و انتظار می‌رود شمار مرگ‌های آن در دهه آینده بیشتر شود. تشخیص در مراحل پیشرفته و دسترسی محدود به درمان‌های جدید تاحدی این وضعیت را توضیح می‌دهد.

در سال‌های اخیر، نقش عوامل ارثی در سرطان ریه بیشتر شناخته شده است. به‌ویژه تشخیص در سن جوان، سرطان در افراد غیرسیگاری و افزایش فراوانی تغییرات ژنومی قابل‌هدف‌گیری برای درمان (HGD) این موضوع را نشان می‌دهند. ازاین‌رو شناسایی استعداد ارثی برای ارزیابی خطر در بیماران سرطان ریه و بستگان نزدیک آنها، تشخیص زودهنگام و تعیین گزینه‌های درمان بسیار مهم است.

فراوانی PGV در همه سرطان‌ها می‌تواند از 0.3% تا 14.9% متفاوت باشد. این میزان با عواملی مانند قومیت فرد، مرحله سرطان و معیارهای تعیین‌شده پژوهش تغییر می‌کند. بیشتر مطالعات بر ژن‌های از پیش شناسایی‌شده استعداد سرطان، به‌ویژه ژن‌های سرکوبگر تومور، متمرکز شده‌اند.

دو سندرم خانوادگی مهم مؤثر در سرطان ریه ارثی، شامل PGV بیماری‌زا یا احتمالاً بیماری‌زا در ژن‌های TP53 و EGFR T790M هستند. اخیراً PGVهای بیشتری در ژن‌های ترمیم آسیب DNA (DDR) مانند ATM، BRCA1، BRCA2 و CHEK2 کشف شده است. همچنین تقریباً 95% از PGVهای شناسایی‌شده را می‌توان برای تعیین روش‌های درمان به کار برد و آنها مستقیماً بر انتخاب درمان اثر دارند.

بااین‌حال، هنوز روشن نیست که در سرطان ریه، آزمایش ژنتیکی رده زایا باید برای چه کسانی انجام شود. یافته‌های اخیر می‌گویند واجدشرایط بودن همه بیماران سرطان ریه برای آزمایش ژنتیکی باید ارزیابی شود. متأسفانه ابزارهای تشخیصی ژنومی و خدمات مشاوره ژنتیکی در مناطق کم‌منبع برای بسیاری از افراد در دسترس نیستند.

PGVهای یافت‌شده در بیماران سرطان ریه ممکن است با ویژگی‌های بالینی و پاتولوژیک مشخص مرتبط باشند و برای آزمایش ژنتیکی اطلاعات مهمی بدهند. مثلاً این تغییرات در افراد با سابقه خانوادگی سرطان و تشخیص در سن جوان (50 سال و کمتر) شایع‌ترند. همچنین در آدنوکارسینوم ریه و افراد غیرسیگاری ممکن است بارزتر باشند. این ویژگی‌ها با بررسی دقیق‌تر افراد مستعد سرطان ریه، می‌توانند به شخصی‌سازی برنامه درمان و پیگیری کمک کنند.

مطالعه GERMLUNG

GERMLUNG با توجه به نیاز به شناسایی PGVهای مستعدکننده سرطان ریه آغاز شد. هدف، استفاده از معیارهای عملی ارزیابی ژنتیکی برای تعیین فراوانی PGV در بیماران آدنوکارسینوم ریه بود. گزارش با ثبت نخستین 201 بیمار آزمایش‌شده، اطلاعات مهمی درباره فراوانی PGV و پیامدهای احتمالی بالینی آن ارائه می‌کند.

در یک مطالعه همگروهی مقطعی، میزان PGV در بیماران آدنوکارسینوم ریه با سابقه خانوادگی سرطان، تشخیص در سن جوان، مصرف کم یا عدم مصرف سیگار یا داشتن HGD بررسی شد. با پنل F از Sophia Hereditary Cancer Solution، توالی‌یابی شامل 144 ژن استعداد سرطان انجام شد. واریانت‌های طبقه‌بندی‌شده به‌عنوان بیماری‌زا یا احتمالاً بیماری‌زا برای تحلیل دقیق‌تر انتخاب شدند.

نتایج

• در این مطالعه، از 201 بیمار، در 21.4%، یعنی 43 نفر، PGV بیماری‌زا یا احتمالاً بیماری‌زا شناسایی شد.
• از این واریانت‌ها 64.5% در ژن‌های ترمیم آسیب DNA بودند و 86.1% از نظر بالینی قابل‌هدف‌گیری تشخیص داده شدند.
• شایع‌ترین PGVها در ژن ATM با 9.3% و در ژن‌های TP53، BRCA2 و CHEK2 هرکدام با 6.9% دیده شدند.
• همچنین این تغییرات ژنتیکی در مردان شایع‌تر بودند؛ احتمال وجود آنها در مردان نسبت به زنان حدود 2.5 برابر بیشتر بود. افزون بر این، این تغییرات تمایل داشتند همراه با دیگر ویژگی‌های ژنتیکی قابل‌درمان وجود داشته باشند؛ یعنی بیماران دارای چنین تغییری ممکن است ظرفیت پاسخ درمانی بیشتری داشته باشند.

در نتیجه، این مطالعه براساس معیارهای انتخاب پژوهشگران، فراوانی بالای PGV را نشان داد. این رویکرد راهبردی مؤثر برای تعیین نامزدهای آزمایش ژنومی رده زایا، راهبردهای احتمالی غربالگری بستگان نزدیک و درمان شخصی‌سازی‌شده ارزیابی می‌شود.