მნიშვნელოვანი წინსვლა პროსტატის კიბოს ამოცნობისა და უფრო წარმატებული მკურნალობისთვის: გენეტიკური ანალიზით პროსტატის კიბო ხელახლა კლასიფიცირდა

კიბოს მკურნალობაში გენეტიკურ ანალიზებს ფილტვის, ძუძუსა და მსხვილი ნაწლავის კიბოს დროს ხშირად ვიყენებთ და მკურნალობის შესახებ გადაწყვეტილებებს კიბოს გენეტიკური პროფილების მიხედვით ვიღებთ. ამგვარად, თითოეული პაციენტისთვის შესაძლებელია სიმსივნის გენეტიკურ მახასიათებლებზე დაფუძნებული ინდივიდუალური და მიზნობრივი მკურნალობა. თუმცა პროსტატის კიბოს სამკურნალოდ აქამდე პრაქტიკაში გამოყენებული გენეტიკური ტესტები არ არსებობდა.

აღმოჩნდა, რომ პროსტატის კიბოს, რომელიც ჩვენს ქვეყანაში მამაკაცებში ფილტვის კიბოს შემდეგ ყველაზე გავრცელებული კიბოს ტიპია, 5 განსხვავებული სახეობა აქვს. გასულ კვირას EBioMedicine-ში გამოქვეყნებული კვლევის შედეგების მიხედვით, ამ აღმოჩენებმა შეიძლება მნიშვნელოვნად შეცვალოს ჩვენი შეხედულება პროსტატის კიბოსა და მისი მკურნალობის მიდგომებზე.

კიბოს ასობით განსხვავებული ტიპი არსებობს და თითოეულ მათგანს თავისი განსხვავებული ქვეტიპებიც აქვს. მეცნიერების მიზანია, სირთულის გაზრდის გარეშე განსაზღვრონ კიბოს ტიპების შიდა ქვეჯგუფები და დაავადების მიმდინარეობისა (პროგნოზის) და მკურნალობაზე პასუხის მიხედვით დაახარისხონ. მაგალითად, პროსტატის კიბოს ნაწილი ძალიან სწრაფად იზრდება და სხვა ორგანოებში ვრცელდება (მეტასტაზირებს), ნაწილი კი ნელა იზრდება და ვრცელდება.

აქამდე პროსტატის ადრეული სტადიის კიბოს დაბალი, საშუალო და მაღალი რისკის 3 ჯგუფად განვიხილავდით. მკურნალობას ამ რისკის ჯგუფების მიხედვით ვადგენდით, პაციენტის ასაკის, ჯანმრთელობის ზოგადი მდგომარეობისა და დაავადების რეგიონული გავრცელების გათვალისწინებით. რისკი გამოითვლება კიბოს აგრესიულობის (Gleson-ის ქულა), სტადიისა და PSA-ს მნიშვნელობის საფუძველზე. მაღალი რისკის ჯგუფში განმეორების (რეციდივის) ალბათობა დიდია, ამიტომ უპირატესობას ვანიჭებთ აგრესიულ მკურნალობას: ქირურგიას, სხივურ თერაპიას და, ბოლო დროს, ქიმიოთერაპიასაც, რომლის სარგებელი პროსტატის კიბოს ადრეულ ეტაპზე დადასტურდა. ახალი გენეტიკური ანალიზის კვლევა პროსტატის კიბოს წარმოგვიდგენს როგორც 5 განსხვავებული ტიპის დაავადებას, თითოეულს საკუთარი გენეტიკური და კლინიკური მახასიათებლებით. ამგვარად უფრო მკაფიოდ განისაზღვრება ის ქვეტიპები, რომლებშიც დაავადების განმეორების ალბათობა ყველაზე მაღალია.

კვლევაში შეისწავლეს არამეტასტაზური პროსტატის კიბოს მქონე 259 მამაკაცის სიმსივნეთა გენეტიკური პროფილები და პროსტატის კიბოსთან დაკავშირებული 100 საკვანძო გენი განსაზღვრეს. ამ 100 საკვანძო გენის ნაკრების მიხედვით პროსტატის კიბო 5 კლასად დაყვეს. თითოეულ კლასს 1-დან 5-მდე iCluster ეწოდა. ყველაზე მეტი გენეტიკური ცვლილების მქონე iCluster 1 და 3 ჯგუფები ოპერაციის შემდეგ პროსტატის კიბოს განმეორების ყველაზე მაღალი რისკის კლასებად გამოვლინდა. დაავადების განმეორების (რეციდივის) ალბათობის პროგნოზირებაში ეს გენეტიკური კლასიფიკაცია აქამდე გამოყენებულ სხვა მარკერებზე უფრო ეფექტური აღმოჩნდა: გლისონის ქულაზე, PSA-ს დონეზე, კიბოს პროსტატის კაფსულას გარეთ გავრცელებასა და დადებით ქირურგიულ კიდეზე. ამგვარად, ვარაუდობენ, რომ მომავალში შესაძლებელი გახდება განმეორებადი პროსტატის კიბოს უფრო ზუსტი პროგნოზირება.

შედეგად; პროსტატის კიბოს მკურნალობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პრობლემაა, რომ დღეს არსებული მეთოდებით ზუსტად ვერ ვპროგნოზირებთ, ვის განუმეორდება დაავადება. ამ კვლევამ პირველად აჩვენა, რომ პროსტატის კიბოს გენეტიკურმა ანალიზმა ამ საკითხში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიძლება შეიტანოს. გვჯერა, რომ მომავალში ამ ცოდნის საფუძველზე ბევრად უფრო მარტივი იქნება განსაზღვრა, რომელ პაციენტს რომელი მკურნალობა შეეფერება ყველაზე მეტად.